Шэнэ Хэлсээн: Элшэнэрэй бүтээһэн хэрэгүүд
Author: Институт перевода Библии
Date: 2020-03-27T17:04:28.254036+00:00

Шэнэ Хэлсээн

Шэнэ Хэлсээн

1. Оролто Үгэ

1. Элшэнэрэй Бүтээһэн Хэрэгүүд

1. Зарим Үгэнүүдые Тайлбарилһан Толи

Оролто Үгэ

Шэнэ Хэлсээн

Оролто үгэ

Хүндэтэ уншагшад!

Таанад мүнөө гартаа буряад хэлэндэ оршуулагдаһан Шэнэ Хэлсээн гэжэ нэрэтэй ном барижа байнат. Шэнэ Хэлсээн Хуушан Хэлсээн хоёр сугтаа Нангин Бэшэг гэхэ гү, али Библи гэжэ ном бүрилдүүлнэ. Дэлхэй дээрэ энэ ном бусад номуудһаа үлүү ехээр уншагдаг юм.

Шэнэ Хэлсээн эртэнэй грек хэлэн дээрэ бэшэгдэһэн хорин долоон номһоо бүридэнэ. Урдань Римэй хаанай орондо ажаһуудаг арадууд хоорондоо эртэнэй грек хэлэн дээрэ бэе бэетэйгээ харилсадаг һэн. Шэнэ Хэлсээн болбол «Һайн Мэдээсэлэй» дүрбэн ном, Элшэнэрэй үйлэ хэрэгүүдэй ном, элшэнэрэй хандалганууд, мүн ерээдүй сагые уридшалан харуулһан Гэршэлгэһээ бүридэдэг. «Һайн Мэдээсэлые» грек хэлэн дээрэ «Евангели» гэжэ нэрлэдэг. Иисус Христос номноһон һургаалаа тон тиигэжэл нэрлэһэн юм. Мүн баһа Матвей, Марк, Лука болон Иоаннай бэшэһэн Шэнэ Хэлсээнэй түрүүшын дүрбэн ном тиигэжэ нэрлэгдэһэн байгаа. Тэдэ номууд соо Иисус Христосой ажамидарал, газар дэлхэй дээрэ ябуулһан ажал, номноһон һургаал, бүтээһэн гайхамшагта үйлэ хэрэгүүд тухайнь, наһанһаа нүгшэһэн, һүүлдэнь амидырһан тухайнь хөөрэгдэнэ.

Иисус Христос тухай Һайн Мэдээсэлэй яажа дэлгэрһэн тухай Элшэнэрэй үйлэ хэрэгүүд гэжэ нэрэтэй ном соо хэлэгдэнэ. Эндэ Христос шажанай һууришажа дэлгэрһэн түрүүшын жэлнүүд хойно хойноһоон удаа дараалан зураглагдана. Тиимэһээ энэ ном түүхын тусхай ажахолбогдолтой ном мүн. Элшэнэрэй ашаар Иисус Христос тухай Һайн Мэдээсэлэй бүхы газар дэлхэй дээгүүр хаа хаанагүй таража эхилһэниинь эндэ харуулагдана.

Шэнэ Хэлсээн соо баһа хорин нэгэн хандалганууд гэхэ гү, али бэшэгүүд оролсодог. Тэдэниие Павел, Петр, Иоанн элшэнэр болон бусадшье хүнүүд Христосой түрэхэһөө хойшо зуун жэлэй туршада бэшэһэн байгаа. Эдэ хандалганууд христос шажантанай һүзэг этигэлэй болон ажамидаралай элдэб янзын асуудалнуудые хүндэнэ, зүблэл болон захяа заабаринуудые үгэнэ.

Гэршэлгэ гэдэг Шэнэ Хэлсээнэй һүүлшын ном уридшалан хэлэһэн удха шэнжэтэй юм. Энэ ном уншахада бэлэн бэшэ. Энэ ном соо хүн түрэлхитэнтэй хамта Бурханай байлсаһан нюуса олон бэлгэ тэмдэгүүдээр элирхэйлэгдэнэ, газар дэлхэйн зоной Бурханай зарга шүүбэридэ орохо тухай, энэ газар дэлхэйн орондо бүри һайн, хэтэ мүнхын «шэнэ огторгой тэнгэри, шэнэ газар дэлхэй» байгуулагдаха тухай хэлэгдэнэ.

Оршуулагдаһан Шэнэ Хэлсээнэй номуудай эхэ бэшэг тухай

Шэнэ Хэлсээн эртэнэй грек хэлэн дээрэ бэшээтэй байгаа. Тэрэ оло дахин гараар буулгажа бэшэгдээ. Тиимэ ушарһаа Шэнэ Хэлсээнэй номуудай грек эхэ бэшэгүүд хоорондоо илгаралтай байдаг. Гэбэшье олон ушарнуудта тэдэ илгаралнууд номой удха ойлгоходо нүлөөлдэггүй, тиигээдшье бусад эртэнэй олон бэшэгүүдтэй зэргэсүүлхэдэ, Шэнэ Хэлсээнэй эхэ бэшэгүүд соо тиимэ илгаралнууд үсөөнөөр дайралдана.

Шэнэ Хэлсээе буряад хэлэн дээрэ оршуулһан тухай

Оршуулгынгаа һайн шанар баталхын, удха үнэн зүбөөр тайлбарилхын тула оршуулгамнай Библиин номуудай оршуулгада хэрэглэгдэдэг хэдэн шалгалтануудые заатагүй гарадаг. Шэнэ Хэлсээе грек хэлэнһээ буряад хэлэн дээрэ оршуулхадаа, оршуулагшад библиин номуудые тайлбарилха дүримүүдые хэрэглээ. Олон янзаар ойлгожо болохо удхын нэгэ тайлбарилгань оршуулгада оруулагдаа, нүгөө тайлбарилгань хуудаһанай доорохи ажаглалтада табигдаа.

Номой түгэсхэлдэ оршуулга соо дурдагдаһан газар дэбисхэрэй зурагууд, мүн шухала ойлгосонуудые тайлбарилһан толи үгтэнэ. Шэнэ Хэлсээ ойлгоходо хүнгэн байхын тула энэ нэмэри мэдээсэлнүүд ном соо оруулагдаба. Үгэнүүдые тайлбарилһан толи Библиин шухала ойлгосонуудые, жэшээлэн нэрлэбэл, Бурханай Эльгээмэл, тоһоор түрхихэ, Нангин Һүлдэ, Бурханай табисуурта, Хүн түрэлтэнэй Хүбүүн, Бурханай Хурьган, Бурханай хаан түрэ, һүзэглэгшэдэй бүлгэм гэхэ мэтые тайлбарилха, мүн номуудай удха ойлгоходо шухала мэдээ үгэхэ зорилготой юм. Библиин үшөө ямар газарта адли шэнжэ удхатай зарим үгэ, ойлгосонууд дайралданаб гэжэ заажа үгэнэ.

Шэнэ Хэлсээнэй номууд нэгэдэхи зуунай хоёрдохи хахадта бэшэгдэһэн байгаа. Тэрэ сагһаа хойшо мянга гаран хэлэнүүд дээрэ оршуулагдаа. Мүнөө буряад хэлэн дээрэ оршуулагдаба. 1909 ондо эхирид-булагадай нютаг хэлэн дээрэ анха түрүүн Матвейн дуулгаһан Һайн Мэдээсэл, 1912 ондо анхан хэблэгдэһэн Маркын дуулгаһан Һайн Мэдээсэл Нангин Бэшэг оршуулгын институт шэнээр хэблэжэ гаргаһан байгаа. Тэрээнһээ гадна шэнээр оршуулагдаһан Маркын дуулгаһан Һайн Мэдээсэл (1996), Иисус – хүүгэдэй нүхэр (1999), Иоаннай дуулгаһан Һайн Мэдээсэл (2003), Хүүгэдэй Библи (2004 ондо) хэблэжэ гаргаа.

Нангин Бэшэг оршуулгын институт Шэнэ Хэлсээе буряад хэлэн дээрэ оршуулжа хүдэлһэн оршуулагшадта, редакторнуудта, мүн энэ оршуулга хэблэхэдэ оролдолго гаргаһан хүнүүдтэ һайн һанаагаа элирхэйлнэ, баяр баясхалан хүргэнэ.

Нангин Бэшэг оршуулгын институт

Печатается по благословению Преосвященного Савватия, Епископа Улан-Удэнского и Бурятского

Шэнэ Хэлсээн

Оршуулагшад: С. Б. Будаев, Д. А. Райцанова Редактор: Р. С. Дылыкова

Һанамжа, һайшаалнуудаа энэ хаягаар эльгээжэ болохо: ibt_inform@ibt.org.ru

Horace Knowles © The British & Foreign Bible Society, 1954, 1967, 1972

ISBN 978-5-93943-153-8

© Институт перевода Библии, Москва, 2010

Элшэнэрэй Бүтээһэн Хэрэгүүд

Элшэнэрэй Бүтээһэн Хэрэгүүд

1. 1

2. 2

3. 3

4. 4

5. 5

6. 6

7. 7

8. 8

9. 9

10. 10

11. 11

12. 12

13. 13

14. 14

15. 15

16. 16

17. 17

18. 18

19. 19

20. 20

21. 21

22. 22

23. 23

24. 24

25. 25

26. 26

27. 27

28. 28

1

Элшэнэрэй бүтээһэн хэрэгүүд

11-2Хүндэтэ Феофил! Иисусай хэрэгүүдээ бүтээжэ эхилһэн сагһаа тэнгэри өөдэ дэгдэхэ саг хүрэтэрөө юу хэжэ, юундэ хүнүүдые һургажа байһан тухайнь би түрүүшынгээ ном соо бэшээ һэнби. Тэнгэри өөдэ дэгдэхынгээ урда тээ Иисус Нангин Һүлдын хүсөөр шэлэжэ абаһан элшэнэртээ захяа үгэһэн юм+. 3Хэрээһэндэ хадагдажа зоболон эдлэһэнэйнгээ удаа дүшэн хоногой туршада тэрэ өөрынгөө амиды байһые баталан, элшэнэртээ оло дахин ерэдэг бэлэй. Элшэнэрынь тэрэниие харадаг, тиихэдэ Иисус тэдэндээ Бурханай хаан орон тухай хөөрэдэг байгаа+. 4Нэгэтэ элшэнэрээрээ хамта байхадаа, Иисус тэдэнэртээ:

– Иерусалимдаа байгты. Минии түрүүн хэлэһэнээр таанадта Эсэгымни үгэхэб гэжэ найдуулһан юумые хүлеэжэ байгты+. 5Иоанн уһаар арюудхадаг байгаа, харин таанад Нангин Һүлдөөр мэнэ гэһээр арюудхадаг болохот, – гэжэ захяа һэн+.

Иисусай дэгдэһэн тухай

6Элшэнэр суглараад байхадаа, Иисуста хандан:

– Дээдын Эзэн, ши тиихэдээ Израилиин хаан орониие сүлөөлжэ, захирха эрхыень бусаахашни гү? – гэбэ+.

7– Таанарта Эсэгын эрхэ мэдэлээр тогтоогдоһон саг болзорой ерэхые мэдэхэ хэрэггүй+. 8Гэбэшье Нангин Һүлдын танай дээрэ буухада, таанад хүсэтэй боложо, Иерусалимай, бүхы Иудейн болон Самариин нютагуудһаа эхилээд, газарай заха хизаар хүрэтэр минии гэршэнүүд болохот, – гэжэ тэрэнь харюусаба+.

9Эдэ үгэнүүдээ хэлэһээр Иисус элшэнэрэйнгээ хаража байтар тэнгэри өөдэ дэгдэжэ захалба, тииһээр үүлэндэ халхалуулба+.

10Тэрэнэй дэгдэхые хаража, тэнгэри өөдэ шэртэжэ байһан элшэнэрэй хажууда сагаан хубсаһатай хоёр хүн гэнтэ бии болобо+.

11– Галилейнхид! Юугээ тэнгэри өөдэ шэртэн зогсоо хүмта? Тэнгэри өөдэ таанадһаа үргэгдэжэ абтаһан Иисус танай хараһаар байтар тэнгэридэ дэгдэһэндээл тон адляар бусажа ерэхэ, – гэжэ тэдэ хоёр хэлэбэ+.

Матвийе һунгаһан тухай

12Тиигээд тэдэ элшэнэр хотоһоо нэгэ модоной газарта оршодог Элеон хадаһаа буужа, Иерусалимдаа бусаба. 13Гэртээ ерэжэ, өөһэдынгөө байрладаг дээдэ дабхарай таһалгада тэдэ ошобод. Тэдэ элшэнэрэй нэрэнүүдынь Пётр, Иоанн, Яков, Андрей, Филипп, Фома, Варфоломей, Матвей, Алфейн хүбүүн Яков, Симон Зелот, Яковай хүбүүн Иуда болоно+. 14Тэдэнэр Иисусай эхэ Мариятай, тэрэнэй аха дүүнэртэй болон бусад эхэнэрнүүдтэй хамта сугларжа, һанал сэдьхэлээрээ нэгэдэн, ходо зальбардаг байгаа+.

15Хэдэн хоногой удаа зуун хорёод һүзэглэгшэдэй суглараад байхада Пётр өөдөө бодожо хэлэбэ:

16– Аха дүүнэрни, аа! Иудын хуби заяан тухай Нангин Һүлдын Давидаар уридшалан хэлүүлһэн Нангин Бэшэгэй мүрнүүд үнэн дээрээ бэелхэ ёһотой байгаа. Иисусые бэдэрһэн зондо Иуда байһан газарыень заажа үгөө+. 17Иуда бидэнтэй хамта Бурханда алба хэхээр һунгагдаһан хадаа бидэнэй нэгэн байһан юм+.

18(Тэрэ хүн өөрынгөө хара хэрэгээр олоһон мүнгөөрөө газар худалдажа абаа. Тиигээд тэндээ толгойгоо сохин унажа, ехээр гэмтээ: гүзээниинь хахаржа, бүхы гэдэһэ доторынь гарашаба. 19Энээн тухай бүхы Иерусалимай хүн зон дуулажа, тэрэ газарые өөрынгөө хэлэн дээрэ «Акелдама» гэжэ нэрлээ һэн, тэрэнь «Шуһата газар» гэһэн удхатай үгэ байгаа.)+

20Энээн тухай «Бурханай дуунуудай ном» соо:

«Тэрэнэй гэр байра хооһорхонь болтогой,
тэндэ хэншье байрлахагүйнь болтогой», – гэжэ бэшэгдэнхэй.

Үшөө ондоо газарта:

«Тэрэнэй орондо ондоо хүн алба хэхэнь болтогой», – гэжэ бэшээтэй байдаг.

21-22Тиимэһээ Иудые ондоо хүн һэлгэхэ ёһотой. Тэрэ хүн Иоаннай уһаар арюудхахаһаа эхилээд, Иисусай тэнгэри өөдэ дэгдэһэн саг хүрэтэр үргэлжэ маанадтай хамта Дээдын Эзэн Иисусые дахажа ябаһан хүнүүдэй нэгэн, тэрэнэй амидыралгын гэршэнэрэй нэгэн байха ёһотой+.

23Юст гэжэ ара нэрэтэй Иосиф (тэрэниие баһа Баршабба гэжэ нэрлэдэг һэн) ба Матвий хоёрые һунгаха гэһэн дурадхал оробо+.

24-25– Дээдын Эзэн, аа! Ши хүнүүдэй һанал бодолые мэдэнэш. Тиимэһээ байха ёһотой газартаа ошохо гэжэ алба хэхэеэ болиһон Иудын орондо алба хэжэ, элшэн болохыень эдэ хоёрой хэниие шэлэжэ абаһанаа бидэндэ харуулыш, – гэжэ суглараашад зальбарба+.

26Жээрэб татахадань, Матвийда тудаа. Тиин Матвий арбан нэгэн элшэнэрээр хамтаран, арбан хоёрдохи элшэн болобо.

2

Нангин Һүлдын бууһан тухай

2^1Тэдэнэр булта нэгэ газарта Табидахи үдэрэй һайндэртэ сугларба+. 2Гэнтэ шанга һалхин бууһандал мэтэ ехэ шууяан тэнгэриһээ дуулдаад, элшэнэрэй байһан гэрые тэрэ шууяан дүүргэбэ. 3Элшэнэр галай дүлэн мэтэ юумэнэй сасаржа байхые хараһан байна. Тэдэ дүлэнүүд хубааралдан, хүн бүхэнэйнь дээрэ тогтошобо+. 4Тиин тэдэнэр булта Нангин Һүлдөөр дүүрэн, Һүлдын хүсөөр элдэб хэлэнүүд дээрэ дуугаралдаба+.

5Тэрэ үедэ Иерусалим хотодо дэлхэйн элдэб орон нютагуудһаа Бурханда шүтэдэг еврейнүүд ерээд байгаа. 6Тэдэ булта шууяа дуулаад, олоороо сугларжа, нютагайнгаа хэлэн дээрэ тэдэнэй дуугархые дуулахадаа сошолдобод.

7– Энэ дуугаржа байһан хүнүүд булта Галилейнхид бэшэ аал? – гэжэ тэдэ гайхан ханан байжа бэе бэеһээ һурабад, – 8Тиихэдээ манай түрэл нютагуудай аялга дээрэ дуугаржа байхыень бидэ яагаад дуулана гээшэбибди? Бидэнэй дунда 9Парфиин, Мидиин, Эламай, Месопотамиин, Иудейн, Каппадокиин, Понтын, Асиин, 10Фригиин, Памфилиин, Египедэй болон Киреней хотын хажуудахи Ливиин оршон тойронхи нютагуудһаа, Римһээ уг гарбалтай 11еврейнүүд болон бусад арадай дундаһаа еврейнүүдэй шажанда оруулагдаһан зон, кридүүд болон арабууд бии. Тиигээд Бурханай агууехэ хэрэгүүд тухай нютагаймнай хэлэнүүд дээрэ тэдэ хүнүүдэй дуугаржа байхые дууланабди!+

12Гайхалаа баран:

– Энэ юун болоно гээшэб? – гэжэ ором дүрэмыень оложо ядаһан тэдэнэр бэе бэеһээ һуража байбад.

13Харин нүгөөдүүлынь тэдэниие наада барин:

– Ай, эдэ һогтоо байна! – гэлдэбэ+.

14Тиигээд Пётр нүгөө арбан нэгэн элшэнэртэйгээ хамта бодожо, сугларааша зондо хандан, шангаар айладхаба:

– Иудейнүүд, аа! Иерусалимынхид, аа! Хэлэһыемни шагнагты даа. 15Эдэ хүнүүдые һогтуу гэжэ дэмы һананат. Мүнөө үглөөнэй юһэн лэ саг боложо байна. 16Эндэ боложо байһан бүхы юумэн тухай Иоиль лүндэншэн уридшалан иигэжэ хэлээ һэн:

17«Иимэл юумэн һүүлшын үдэрнүүдтэ болохо
гэжэ Бурхан хэлэнэ:
Һүлдөөрөө хүн бүхэниие нэбтэрүүлхэб,
Хүбүүд, басагадтнай лүндэн буулгажа эхилхэ,
Залуушуултнай үзэгдэл үзэжэ захалха,
Үбгэд хүгшэдтнай зүүдэ зүүдэлхэ.

18Өөрынгөө зарасанарые, эрэшүүлые, эхэнэрнүүдые

Тэрэ үдэр би Һүлдөөрөө нэбтэрүүлхэб,
Тиин тэдэ лүндэн буулгаха.
19Дээдэхи огторгойдо юрэ бусын үзэгдэлнүүдые,
Доодохи газар түбидэ гайхамшагта тэмдэгүүдые:
Шуһа, гал дүлэ, бөөн хара утаа үзүүлхэб+.
20Дээдын Эзэнэй агууехэ алдарта үдэрэй
ерэхын урда тээ
наран балартаха,
һара шуһан улаан болохо+.
21Дээдын Эзэнэй нэрэ дурдаһан
хүн бүхэн абарагдаха»+.

22Израилиин зон, намайе шагнагты! Бурхан Назаредэй Иисусаар агууехэ хэрэгүүдые, гайхамшагта үзэгдэлнүүдые ба тэмдэгүүдые бүтээлгэн, тэрэниие эльгээһэн тухайгаа таанадта гэршэлһэн байна. Эдэ бүхэн танай дунда ушараа. Тиимэһээ таанад өөһэдөө энээн тухай мэдэнэт+. 23Бурханай үни баталһан түсэбэй ёһоор танай гарта үгтэһэн Иисусые таанад хуули эбдэгшэдэй гараар хэрээһэндэ хадажа алаат+. 24Гэбэшье Бурхан тэрэниие үхэлэй зоболонһоо аршалан амидыруулаа, юундэб гэхэдэ, үхэл тэрэниие һабартаа барижа шадахагүй байгаа бшуу+. 25Давид тэрээн тухай иигэжэ хэлэнэ:

«Би Дээдын Эзэниие үргэлжэ урдаа харагша һэнби:

Минии айжа һүрдэхэгүйн тула
Тэрэ баруун таладамни байдаг.
26-27Тиимэһээ зүрхэ сэдьхэлни баяраар халяа,
Хэлэ амамни дорюун болоо,
Махабад бэемни хүсэл найдалаар дүүрээд байна,
Юундэб гэхэдэ, ши һүнэһэ һүлдыемни
үхэлэй орондо орхихогүйш,
Өөрынгөө шударгы Зарасые
агы нүхэндэ гутаажа үмхирүүлхэгүйш.
28Ажамидарха зам ши намда харуулааш,
Өөрынгөө хажууда байлгажа,
Ши баяр баясхаланда намайгаа хүртөөхэш»+.

29Аха дүүнэрни! Таанадта сэхэ хэлэһүүб: манай үбгэ эсэгэ Давид наһа бараад хүдөөлүүлэнхэй, тэрэнэй хүдөөлүүлһэн агы нүхэн мүнөө болотор хэбээрээ байдаг+. 30Давидай хаан шэрээдэ үри һадаһыень һуулгахаб гэжэ Бурханай үгэһэн тангаригые Давид лүндэншэ байһан дээрэһээ мэдэжэ байгаа. 31Тиимэһээ Бурханай юу хэхые мэдэжэ байгаад, Бурханай табисууртын амидырха тухай тэрэ иигэжэ хэлээ:

Бурхан һүнэһэ һүлдыень үхэлэй орондо орхёогүй,

Тэрэнэй махабад бэе агы нүхэндэ гутажа үмхирөөгүй.

32Бурхан Иисусые амидыруулаа, тиин бидэ булта энэ ушарай гэршэнэр болонобди. 33Иисус Эсэгынгээ баруун талада дэгдүүлэн, найдуулһан Нангин Һүлдэдэнь хүртэбэ, тиигээд тэрэ Һүлдөөрөө бидэниие нэбтэрүүлээ. Мүнөө таанад энээниие харанат, дууланат+. 34-35Давид өөрөө тэнгэри өөдэ дэгдээгүйшье һаа, иигэжэ дуулгаа:

«Хүлэйшни ула доро дайсадыешни оруултарни
Минии баруун талада һуу гэжэ
Дээдын Эзэн минии Эзэндэ хэлээ»+.

36Тиимэ ушарһаа таанадай саазалһан Иисусые Бурхан өөрөө Дээдын Эзэн болон Бурханай табисуурта болгожо табяа. Израилиин бүхы зон, энээниие хадуужа абагты.

37Иимэ юумэ дуулаһан хүнүүд зүрхэеэ доһолгон:

– Аха дүүнэр аа, бидэ яаха болоо гээшэбибди? – гэжэ Пётрһоо, мүн бусадшье элшэнэрһээ һураба+.

38– Нүгэл хэхэеэ болигты. Нүгэлыетнай Бурханай хүлисэхын тула хүн бүхэнтнай Иисус Христосой нэрэ алдараар уһаар арюудхуулаг. Тиихэдээ таанад Бурханай үршөөһэн Нангин Һүлдэдэ хүртэхэт+. 39Таниие, танай хүүгэдые болон Дээдын Эзэнэй, манай Бурханай өөртөө уряалһан, холууршье байһан хүн бүхэниие, Бурхан найдуулһан байгаа, – гэжэ Пётр тэдээндэ харюусаба+.

40Мүн ондоошье олон үгэнүүдээр Пётр тэдэниие һэргылэн идхаба:

– Энэ забхай ябадалтан дээрэ бууха Бурханай хэһээлтэһээ яажа бэеэ абархаяа бодогты.

41Пётрой үгэдэ этигэһэн хүнүүд уһан арюудхалгада хүртэжэ, гурбан мянга тухай хүнөөр һүзэглэгшэдэй тоо нэмэгдэбэ. 42Тэдэ зон элшэнэрэй һургаал шагнадаг, бэе бэетэйгээ һайнаар харилсадаг, хамта хоол баридаг, зальбардаг бэлэй.

Һүзэглэгшэдэй амидарал

43Элшэнэр олон гайхамшагта хэрэгүүдые болон дүлгэ тэмдэгүүдые харуулжа байгаа. Тиимэһээ хүн бүхэн ехэтэ һүрдэжэ байгаа. 44Һүзэглэгшэд байһан юумээрээ хоорондоо хубаалдадаг, бэе бэедээ һайнаар хандадаг һэн+. 45Тэдэнэр зөөри зөөшэеэ худалдажа, хүн бүхэндэ хэрэглэхэ зэргээрнь юумэ хубаажа үгэдэг болоо. 46Тэдэнэр үдэр бүри һанал нэгэдэн Бурхан Һүмэдэ сугларжа, гэр бүхэндэ хамта хоол баридаг, баяр баясхалангаар дүүрэн, сэдьхэл һанаа тэнюун эдеэ хоолоо барижа, 47Бурханаа алдаршуулан, бүхы арад зондо һайшаагдажа байгаа. Тиин Дээдын Эзэн абарагдаһан зоной тоо үдэрһөө үдэртэ олошоруулжа байгаа.

3

Дохолон хүниие эдэгээбэ

3^1Нэгэтэ үдын гурбан сагта мүргэлэй болохоёо байхада Пётр Иоанн хоёр Бурхан Һүмэ руу ошожо ябаа. 2Бурхан Һүмын «Үзэсхэлэнтэ» гэгдэдэг хаалгын хажууда түрэхэһөөн дохолон хүниие үдэр бүри асаржа һуулгадаг байгаа. Тэрэ хүн Бурхан Һүмэ руу ерэһэн зонһоо юумэ гуйраншалдаг һэн+. 3Һүмэ руу орохоёо байһан Пётр Иоанн хоёрые хараһаар тэрэ дохолон хүн тэдээнһээ баһа юумэ гуйба. 4Үнөөхи хоёрынь тэрэниие шэртэжэ:

– Наашаа хара! – гэжэ тэрээндэ Пётр хэлэбэ.

5Үнөөхи гуйраншань юумэ үгэхэнь гэжэ горидон, тэдээн тээшэ хараба. 6Харин Пётр тэрээндэ:

– Алта мүнгэн намда үгы, гэбэшье намда байгаа юумээ би шамда үгэхэб. Бодоод яба гэжэ Назаредэй Иисус Христосой нэрэ алдараар захирнаб! – гээд хэлэбэ+.

7Пётр тэрэниие баруун гарһаань баряад, өөдөө бодоходонь туһалба. Тиихэдэ үнөөхи дохолон хүнэй хүлдэ хүсэ шадал орожо, тэрэ хүл дээрээ һуга харайн бодоод, ябажа эхилбэ+. 8Тиигээд тэрэ дэбхэрэн собхорон байжа, Бурханиие алдаршуулан, Бурхан Һүмэ руу Пётр Иоанн хоёртой хамта ябаад оробо+. 9Тэрэ хүнэй хүлөөрөө ябажа, Бурханиие алдаршуулжа байхые бүхы зон хараа бэлэй. 10Бурхан Һүмын «Үзэсхэлэнтэ» хаалгын хажууда һуудаг гуйранша энэ мүн байна гэжэ танихадаа, тэрээнтэй юунэй ушарһые ойлгоходоо, тэдэ зон ехэ гайхажа байба.

Пётр Бурхан һүмэ соо үгэ хэлэнэ

11Тэрэ хүнэй Пётр Иоанн хоёрһоо һалан һандангүй ябахада, ехээр гайхалдаһан зон Соломоной бахананууд гэгдэдэг газарта гүйлдэжэ ерээд, тэдэнэрые тойрошобо+. 12Пётр тэдэниие обёороод хэлэбэ:

– Израильшууд! Энээниие хараад яатараа гайхабат? Өөһэдынгөө хүсэ шадалаар, һүзэгөөрөө энэ хүниие бидэнэй ябадаг болгоһон мэтэ таанад юундэ бидэниие иитэрээ шэртэнэбта? 13Абраһам, Исаак, Яковай Бурхан, манай үбгэ эсэгэнэрэй Бурхан өөрынгөө зараса Иисусые алдаршуулаа. Таанад Иисуста урбаһан байнат, тэрэниие Пиладай сүлөөлэн табиха гэхэдэнь, таанад арсаһан байнат+. 14Бурханай хүнһөө, үнэн сэдьхэлтэнһээ арсажа, харин алууршые табиит гэжэ таанад гуйһан байгаат+. 15Таанадай Амидарал бүтээгшые алабашье, Бурхан тэрэниие амидыруулаа юм. Бидэ тэдэ үйлэ хэрэгүүдэй гэршэнэр гээшэбди. 16Таанадай һайн мэдэхэ, таниха дохолон хүниие Иисусай нэрэ алдарай хүсэн эдэгээгээ. Иимэ гайхалтай юумэн Иисусай нэрэ алдарта этигэһэнһээ болобо. Энэ хүн Иисуста этигэжэ, таанадай хараһаар байтар аргалагдаба.

17Гэбэшье, аха дүүнэрни, таанадай, танай захирагшадай үйлэдэһэн юумые мэдэхэгүй байһан дээрэһээл тэрэ буруу ябадал хээт гэжэ би мэдэнэб+. 18Бурханай табисуурта зоболон эдлэхэ гэжэ Бурханай лүндэншэдэй үнинэй уридшалан хэлэһэниинь бүтэбэ даа. 19Нүгэл шэбэлээ Бурханаар хүлисүүлхэ гэбэл, таанад нүгэл хэхэеэ болижо, Бурханда хандагты. 20Тиигээ һаа, Дээдын Эзэн таанадта Нангин Һүлдын хүсэ шадал олгохо. Дээдын Эзэн таанадта заяагдаһан Бурханай табисуурта – Иисусые эльгээхэ. 21Гэгээн лүндэншэдөөрөө үни гэхэдэ дамжуулан найдуулһан ёһоороо Бурханай бүхы юумые шэнэлүүлтэр Христос тэнгэридэ оршожо байха ёһотой+. 22«Намайе эльгээһэндэл адляар Дээдын Эзэн Бурхантнай өөһэдынтнай дундаһаа таанадта Лүндэншые эльгээхэ. Таанад тэрэнэй хэлэһэн үгэ бүхэниие дуулаха ёһотойт+. 23Тэрэ Лүндэншын үгэ дуулаагүй хүн арад зонһоо тусгаарлагдан һүнөөгдэхэ», – гэжэ Моисей хэлээ һэн. 24Самуил, мүн тэрэнэй удаадахи олон лүндэншэд энэ үдэрнүүд тухай уридшалан айладхаһан юм. 25Таанад лүндэншэдэй үри һадаһад мүн гээшэт, тиин танай үбгэ эсэгэнэрэй Бурхантай баталһан хэлсээндэ таанад баһа хабаатай болонот. «Шинии үри һадаһаар дамжан бүхы дэлхэйн арад зон үршөөл хайрада хүртэхэ», – гэжэ Бурхан Абраһамда хэлэһэн байна. 26Хүн бүхэнииетнай муу муухай хэрэгүүдһээ зайсуулжа, үршөөл хайрадаа хүртөөхын тула Бурхан зарасаяа амидыруулаад, тэрэнээ анха түрүүн таанадта эльгээгээ юм.

4

Пётр Иоанн хоёр Зүблэлэй гэшүүдэй урда

4^1Пётр Иоанн хоёрой иигэжэ хүн зонтой хөөрэлдэжэ байтар, тэдээндэ санаартан, Бурхан Һүмын харуулай дарга, үшөө саддукейнэр хүрэжэ ерэбэд+. 2Тэдэ элшэнэрэй хүн зониие һургажа, Иисусай жэшээ дээрэ үхэһэн хүнүүдэй амидырха тухай айладхажа байхада, ехэ дураа гутаба. 3Орой болошоод байһан хадань, тэдэ Пётр Иоанн хоёрые баряад, үглөө болотор түрмэдэ хаагаа+. 4Тиигээшье һаань, элшэнэрые шагнаһан хүнүүдэй олониинь тэдээндэ этигэжэ, һүзэглэгшэдэй тоо ниитэдээ табан мянга шахуу хүн болобо.

5Хойто үдэрынь иудейнүүдэй захирагшад, ахамадууд болон Хуули заадаг багшанар Иерусалимда сугларба. 6Тэндэ ахамад санаарта Анна, Кайафа, Иоанн, Александр мүн олон тоото түрүү санаартанай түрэлхид байлсаба+. 7Тэдэнэр Пётр Иоанн хоёрые урдаа байлгажа:

– Ямар хүсэ шадалаар, хэнэй нэрэ алдараар энэ хэрэг үйлэдэбэт? – гэжэ һураба+.

8Тиихэдэнь Пётр Нангин Һүлдөөр дүүрээд, тэдээндэ иигэжэ хэлэбэ:

– Захирагшад, ахамадууд, аа!+
9Үбшэн хүндэ һайн юумэ хэһэнэймнай түлөө, тэрэниие яажа аргалһан тухаймнай мүнөөдэр эндэ мүшхэбэ гүт+? 10Назаредэй Иисус Христосой нэрэ алдараар энэ хүн мүнөө элүүр мэндэ болоод, урдатнай зогсожо байна гэжэ таанад булта, бүхы Израилиин хүн зон мэдэжэ байгты. Таанар Иисус Христосые хэрээһэндэ хадаһан байгаат, харин Бурхан тэрэниие амидыруулаа һэн. 11Тэрэ болбол –

«таанадай, барилгашадай голоһон шулууниинь аад,
байрын түшэг тулгууринь болоо»+.

12Ондоо нэгэшье хүн таниие абархагүй, бидэниие абаржа шадаха ондоо хүниие энэ дэлхэйдэ Бурхан үгөөгүй юм+.

13Зоригтой дорюун Пётр Иоанн хоёрые эрдэм номгүй юрын хүнүүд байна гэжэ ойлгоходоо, Зүблэлэй гэшүүд түрүүн ехээр гайхалсажа, һүүлээрнь Иисустай ябаһан хүнүүд байна гэжэ ажаглан тэмдэглэбэд. 14Тэрэ хоёрой хажууда аргалһан хүнииень хараад, тэдэнэр хэлэхэ юумэеэ олобогүй+. 15Зүблэлэй гэшүүд элшэнэрые эндэһээ гарагты гэжэ захиран, хоорондоо зүблөө зарлаба.

16– Эдэ хүнүүдые бидэ яаха гээшэбибди? Иимэ гайхамшагта хэрэг эдэнэр бүтээгөө гэжэ бүхы Иерусалимай хүн зон ойлгоо, тиимэһээ бидэ бүтээһэн хэрэгыень буруушаажа яашье шадахагүйбди. 17Гэбэшье арад зоной дунда энэ бүхэн саашадаа тарахагүйн тула, Иисус тухай хүнүүдтэ дахин юумэ бү хэлэгты гэжэ тэдээндэ захирая, – гэлдэбэ.

18Тэдэнэр Пётр Иоанн хоёрые дахин дуудажа асараад, Иисусай нэрэ алдараар юумэ бү хэлэгты, һургаал бү номногты гэжэ элшэнэртэ захирба. 19Гэбэшье Пётр Иоанн хоёр:

– Таанадай үгэ Бурханай үгэһөө үлүү һайнаар дуулажа байгаа һаа, бидэ Бурханай урда зүб юумэ хэхэ гүбди? Өөһэдөө бодоод үзэгты даа+. 20Бидэ хараһан дуулаһан юумэн тухайгаа хөөрэнгүй байжа шадахагүйбди, – гэжэ харюусаба.

21Занаһан зааһанайнгаа удаа зүблөө зарлагшад элшэнэрые табиба. Болоһон үйлэ хэрэгэй түлөө бүхы зоной Бурханиие алдаршуулжа байхадань, элшэнэрые хэһээжэ шадахагүй байһанаа Зүблэлэй гэшүүд ойлгоо+. 22Гайхамшаг аргаар эдэгэһэн тэрэ хүн дүшэ гаран наһатай болоод байгаа бшуу.

Һүзэглэгшэдэй зальбарһан тухай

23Сүлөөдэ гараад, Пётр Иоанн хоёр өөһэдынхидтөө ерэжэ, түрүү санаартанай болон ахамадуудай хэлэһые хөөрэжэ үгэбэд. 24Хэлэһыень дуулахадаа, тэдэ булта шангаар Бурханда хандан зальбарба: «Дээдэ огторгой, газар дэлхэй, уһан далай мүн досоонь оршодог хамаг юумые Бүтээгшэ, Дээдын Эзэмнай, 25Ши, Нангин Һүлдын ашаар, зарасаараа, манай үбгэ эсэгэ Давидаар дамжуулан хэлээш:

Яагаад бусад арадууд үһөөрхөөб,
Яагаад хүн зон дэмы юумэ һанаашалааб?
26Газарай хаашуул, засаглагшад
хоорондоо үгэсэлдэн хэлсэжэ,
Дээдын Эзэнэй болон Бурханай табисууртын
урдаһаа эсэргүүсэн бодобо.

27Нээрээшье Ирод ба Понтий Пилат хоёр Израилиин арад зонтой болон бусад арадуудтай энэ хотодо үгэсэлдэн, шинии табисуурта, нангин Зарасын урдаһаа эбээ нэгэдхэбэ+. 28Шинии эрхэ засагаар, шинии хүсэлөөр урдань шиидэгдэһэн юумые тэдэнэр бэелүүлхэеэ хамтарба. 29Дээдын Эзэн, эдэнэй заналта дуулаад, Үгыешни айлтагүйгөөр номнохо арга мүнөө зарасанартаа олгыш даа+. 30Шинии нангин зараса Иисусай нэрэ алдараар хүнүүдые аршалан эдэгээжэ, гайхамшаг хэрэгүүдые болон тэмдэгүүдые үзүүлхымнай тула һүр хүсөө харуулыш даа». 31Иигэжэ зальбарһанайнь һүүлдэ сугларһан байрадань газар хүдэлжэ, тэдэнэр булта Нангин Һүлдөөр дүүрээд, Бурханай Үгэ айлтагүйгөөр номножо оробо+.

Һүзэглэгшэд зөөреэрөө хубаалсана

32Һүзэглэгшэд булта нэгэ һанал бодолтой байгаа. Тэдэнэй хэнииньшье хубита зөөри зөөшэеэ минии гэдэггүй һэн, харин байһан бүхы юумэеэ бэе бэетэйгээ хубаалсажа байдаг һэн+. 33Дээдын Эзэн Иисусай амидырһан тухай элшэнэрынь улам эршэтэйгээр гэршэлжэ байба, тиин Бурхан тэдэниие үршөөл хайрадаа элбэг дэлбэгээр хүртөөжэ байба. 34-35Тэдэнэй дунда юумээр дуталдаһан хүнүүд үгы һэн. Гэр байратай, газартай зон зөөри зөөшэеэ худалдажа, ороһон олзоёо элшэнэртэ асаржа үгэдэг һэн. Тиин элшэнэр тэрэ мүнгыень юумээр дуталдаһан хүнүүдтэ хубаажа үгэдэг бэлэй+. 36Жэшээлхэдэ, элшэнэрэй дунда Варнава гэһэн алдартай («һанаа амаруулагша» гэжэ оршуулагдана), Кипрһээ уг гарбалтай Иосиф гэдэг левит хүн,+
37өөрынгөө таряалан газарые худалдаад, мүнгыень элшэнэртэ асаржа үгөө һэн.

5

Анания Сапфира хоёр

5^1Анания гэжэ нэрэтэй нэгэ хүн Сапфира һамгатаяа хоюулан таряалан газараа худалдаад, 2хоорондоо зүбшэжэ, олзынгоо нэгэ хубииень өөртөө орхёод, үлэһыень элшэнэртэ асаржа үгэбэ. 3Пётр:

– Анания, таряалан газараа худалдаад, олоһон олзынгоо хубиие юундэ нюужа, Нангин Һүлдэдэ худалаар хэлээбши? – гэбэ. – Иихэдээ яатараа Сатана шинии зүрхые эзэлээ юм? 4Худалдахыншни урда тээ тэрэ таряалан газар шинии байгаа бэшэ гү? Тэрэ газараа худалдаһанайшье һүүлдэ мүнгэниинь баһа шинии мэдэлдэ байгаа бэшэ гү? Тиигэһэн хойно яагаад иимэ юумэ хэхэ гэһэн бодол өөрынгөө сэдьхэлдэ түрүүлбэш? Ши хүнүүдтэ худал юумэ хэлээ бэшэ, харин Бурханда худал юумэ хэлээ гээшэш.

5Эдэ үгэнүүдые дуулахадаа Анания амяа табин унаба. Болоһон ушар тухай дуулаһан хүнүүд бултадаа аргагүй ехээр айн һүрдэбэ. 6Һүзэглэгшэдэй залуушуул ерэжэ, тэрэ үхэһэн хүниие бүдөөр орёогоод, газаашань гаргажа хүдөөлүүлбэ. 7Юунэйшье болоһые мэдээгүй тэрэ хүнэй һамганиинь гурбан шахуу сагай үнгэрһэн хойно орожо ерээ. 8Тиин Пётр тэрээнһээ:

– Хэлыш даа, таанад таряалан газараа тэды мүнгөөр худалдаа гүт? – гэжэ һураба.

– Тиимэ, тэды мүнгөөр, – гэжэ тэрэ эхэнэр харюусаба.

9– Дээдын Эзэнэй Һүлдые та хоёр яагаад туршаха гэбэт? Нүхэрыешни хүдөөлүүлһэн хүнүүд үүдэндэ дүтэлнэ, тэдэ шамайешье абажа гаргаха, – гэжэ Пётр тэрэ эхэнэртэ хэлэбэ.

10Тэрэ эхэнэрынь удангүй хүлдэнь унажа, амяа табиба. Газааһаа ороһон залуу һүзэглэгшэд тэрэнэй наһа бараһые хараад, гэрһээ гаргаад, нүхэрэйнь хажууда хүдөөлүүлбэ. 11Һүзэглэгшэдэй бүлгэмэйхин бултадаа, мүн энээн тухай дуулаһан бүхы хүнүүд аргагүй ехээр айн һүрдэбэ.

Гайхамшагта үзэгдэлнүүд ба дүлгэ тэмдэгүүд

12Элшэнэрэй гараар хүн зоной дунда олон гайхамшагта үзэгдэлнүүд болон дүлгэ тэмдэгүүд бүтээгдэдэг байгаа. Һүзэглэгшэд булта Соломоной бахананууд гэгдэг хушалтатай газарта һаналаа нэгэдүүлэн суглардаг һэн+. 13Бусад зон тэдэнээр нэгэдэхэеэ зүрхэлдэггүй байбашье, һүзэглэгшэдые ехэтэ хүндэлдэг һэн. 14Бүри олон эхэнэрнүүд, эрэшүүл Дээдын Эзэндэ этигэжэ, һүзэглэгшэдэй тоо олошоржол байба ха. 15Үнгэржэ ябаһан Пётрой һүүдэрэйньшье үбшэн хүн дээрэ тудахынь тула үбшэнтэниие дэбисхэртэйнь газаашань гаргажа табидаг байгаа+. 16Иерусалимай оршон тойронхи хотонуудһаа хүн зон олоороо үбшэн хүнүүдые, ада шүдхэртэ барюулһан зониие хүтэлжэ асардаг бэлэй. Тиин тэдэнь булта аргалуулан эдэгэшэдэг байгаа.

Элшэнэрэй зоболон

17Тиихэдэнь ахамад санаарта, мүн тэрээндэ хамаатай саддукей бүлэгэй хүнүүд хоро шараяа бусалаад,+
18элшэнэрые барижа, хотын түрмэдэ хааба+. 19Гэбэшье Дээдын Эзэнэй Эльгээмэл һүниндөө түрмын үүдэ нээжэ, элшэнэрые гаргаа бэлэй. Тиихэдээ тэрэ Эльгээмэл:+

20– Ябагты, Бурхан Һүмэ соо орожо, шэнэ Амидарал тухай бултыень хүн зондо хөөрэжэ үгэгты, – гэжэ хэлэбэ.

21Элшэнэр тэрэнэй үгэ дуулажа, эртэ үглөөгүүр Һүмэ соо ороод, хүн зониие һурган номнобо.

Ахамад санаарта өөрынгөө хүнүүдтэй ерээд, Зүблэлэй гэшүүдые болон Израилиин зоной бүхы ахамадуудые суглуулаад, элшэнэрые түрмэһөө абаад ерэхыень хүнүүдые эльгээбэ ха. 22Теэд албатан түрмэдэ ороод, хэнииешье олобогүй. Бусажа ерээд, тэдэ:

23– Бидэнэй ошоходо түрмын үүдэн бүхөөр шэбхэгдээтэй, хаалгын хажууда харуул табигданхай байгаа. Гэбэшье хаалга нээжэ ороходомнай досоонь хэншье үгы байгаа, – гэжэ мэдүүлбэ.

24Эдэ үгэнүүдые дуулаһан Бурхан Һүмын харуулай дарга болон түрүү санаартад юун болоһые ойлгожо ядан, гайхалдан гэлылдэбэд. 25Тэрэ үедэ хэншьеб орожо:

– Шагныт ээ, таанадай түрмэдэ хааһан хүнүүд мүнөө Бурхан Һүмэ дотор хүн зониие һурган номножо байна, – гэбэ.

26Тиихэдэнь Бурхан Һүмын харуулай дарга албатанаараа суг ошожо, арад зондо шулуудуулхаһаа айжа байгаад, хүсэ шадал хэрэглэнгүйгөөр элшэнэрые абажа ерэбэ+.

27Тэдэ элшэнэрые Зүблэлэй гэшүүдэй урда асаржа байлгаба. Ахамад санаарта тэдэнһээ:+

28– Иисусай нэрэ алдараар һурган номнохыетнай бидэ хорёо бэшэ һэн гүбди? Харин таанад өөһэдынгөө һургаалые бүхы Иерусалимаар номноод, үшөө Иисусай адхарһан шуһые манһаа нэхэхэ һанаатай байна гүт? – гэжэ һураба+.

29– Бидэ анха түрүүн хүнүүдэй бэшэ, харин Бурханай үгэ дуулаха ёһотойбди!+
30Таанадай модон хэрээһэндэ хадажа саазалһан Иисусые манай үбгэ эсэгэнэрэй Бурхан амидыруулаа юм. 31Израилиин хүн зоной нүгэл хэхэеэ болижо, нүгэлөө хүлисүүлхын тула Бурхан тэрэниие өөрынгөө баруун талада Ударидагша болон Абарагша болгон һуулгаа. 32Бидэнэр өөһэдөөшье, Нангин Һүлдэшье эдэ бүхэнэй гэршэнэрбди. Бурхан үгыень дууладаг хүн бүхэндэ Нангин Һүлдые үгэдэг юм, – гэжэ Пётр болон бусад элшэнэр харюусаба+.

33Зүблэлэй гэшүүд хэлэһыень дуулахадаа хиирэн гааража, элшэнэрые алаха гэбэ+. 34Тиихэдэ хүн зоной дунда ехэ хүндэтэй Хуули заадаг багша, Гамалиил гэжэ нэрэтэй фарисей хүн, Зүблэлэй гэшүүдэй урда зогсобо. Тэрэ элшэнэрые ойро зуура гаргахыень захирба,+
35тиигээд Зүблэлэй гэшүүдтэ хандаба:

– Израильшууд! Эдэ хүнүүдтэй юу хэхэ байһанаа түрүүн һайн бодожо үзэгты. 36Һаяар Февда гэжэ нэрэтэй нэгэ хүн тодороод, өөрыгөө агууехэ хүнби гэжэ нэрлэхэдэнь, тэрэниие дүрбэн зуугаад хүн дахаа бэлэй. Гэбэшье тэрэнэй алуулхада, дахалдагшадынь булта зугадан таража, юуншье үлөөгүй һэн. 37Һүүлдэнь, хүн зоной тоо бүридхэжэ байха үедэ, Галилейн Иуда бии боложо, өөрынгөө хойноһоо нилээд олон хүниие дахуулаа бэлэй. Тэрэнэй алуулхада, дахалдагшадынь булта таража хосороо һэн+. 38Тиимэһээ мүнөө би эдэ уладые орхигты гэжэ хэлэхэ байнаб! Эдэниие табигты! Хэрбээ тэдэнэй зорилго, үйлэ хэрэгынь хүнһөө эхитэй юм болбол, тэрэнь хосорон һалаха. 39Хэрбээ энэ зорилго, үйлэ хэрэгынь Бурханһаа байбал, таанад эдэ хүнүүдые зогсоожо шадахагүйт, харин Бурханай урдаһаа эсэргүүсэн тэмсэгшэд болохот! Зүблэлэй гэшүүд тэрэнэй үгые дуулаба. 40Тиигээд элшэнэрые дуудажа оруулаад, ташуурдаад, Иисусай нэрэ алдараар номнохыень хорёод табиба. 41Иисусай нэрэ алдарай түлөө иигэжэ доромжолуулан зобохонь зохистой гэжэ тоолоһон элшэнэр баяртайгаар Зүблэлэй суглаанһаа гаража ошобод+. 42Үдэр бүхэн Бурхан Һүмэдэ гү, али айлуудаар ябажа тэдэнэр Иисус Христос тухай Һайн Мэдээсэлые номнодог байгаа.

6

Долоон туһалагшад

6^1Шабинарай тоо олошорон нэмэгдэхэ тэрэ үдэрнүүдтэ грек хэлэтэй еврейнүүд нютагайнгаа еврейнүүдтэ гэмэрэлдэбэ, юундэб гэхэдэ, үдэр бүхэн хубаагдадаг эдеэ хоол тэдэнэй бэлбэһэн эхэнэрнүүдтэ хүртэдэггүй байгаа+. 2Тиихэдэ арбан хоёр элшэнэр бүхы шабинараа суглуулжа хэлэбэ:

– Бурханай үгэ номнохоёо мартажа, эдеэ хоолой, алта мүнгэнэй асуудалнуудые шиидхэжэ байбалнай зохихогүй юм. 3Аха дүүнэр, Нангин Һүлдөөр дүүрэһэн, сэсэн ухаатай долоон эрэшүүлые өөһэдынгөө дундаһаа шэлэжэ абагты. Тиихэдэтнай бидэ энэ хэрэгые тэдэндэ даалгахабди,+
4харин өөһэдөө Бурханай үгэ номножо, зальбаран амидаржа байхабди.

5Энэ дурадхалые бүхы һүзэглэгшэд дэмжэжэ, этигэлтэй, Нангин Һүлдөөр дүүрэһэн Стефан, Филипп, Прохор, Никанор, Тимон, Пармениие, ондоо яһатануудай дундаһаа һүзэглэһэн Антиохой Николайе шэлэжэ абабад+. 6Тиигээд тэдэниие элшэнэрэй урда байлгахадань, элшэнэр зальбаржа, тэдэниие гараараа адислаба+.

7Бурханай үгэ хаа хаанагүй дэлгэрэн таража, Иерусалимда шабинарай тоо ехэ олошоржо байгаа. Тиихэдэ санаартанай дундаһаашье олон хүн этигэжэ байгаа бэлэй+.

Стефаниие бариба

8Бурханай үршөөл, хүсэ шадалда хүртэһэн Стефан арад зоной дунда гайхамшагта үзэгдэлнүүдые, дүлгэ тэмдэгүүдые бүтээжэ байгаа. 9«Сүлөөлэгшэд» гэгдэдэг мүргэлэй гэрэй Киреней, Александрийһаа уг гарбалтай хүнүүд, баһа Килики, Асиһаа уг гарбалтай хүнүүд Стефантай арсалдажа оробод. 10Гэбэшье Нангин Һүлдын болон сэсэн ухаанай хүсөөр Стефанай хэлэжэ байһан юумые буруушааха тэдэ аргагүй байгаа+. 11«Моисейе, Бурханиие доромжолһон үгэнүүдые Стефанай хэлэжэ байхые дуулаа һэмди», – гэжэ хэлэхыень хэдэн хүнүүдые тэдэ доохонуур тухирба+. 12Тиигэжэ тэдэ ахамадууд, Хуули заадаг багшанар олон хүнүүдые тэрээндэ эсэргүү һанаатай болгобо. Һүүлдэ тэдэ Стефанда добтолжо, тэрэниие баряад, Зүблэлэй гэшүүдтэ асарба. 13Тиигээд худал хуурмаг гэршэнэрые гаргажа:

– Энэ хүн манай гэгээн Һүмэ, Хуулиие үргэлжэ муудхажа байдаг+. 14Назаредэй Иисус манай Һүмэ һандаргажа, Моисейн бидэндэ дамжуулжа үгэһэн бүхы ёһо гурим хубилгаха гэжэ байхыень бидэ өөһэдөө дуулаа һэмди, – гэжэ хэлүүлбэ+.

15Зүблэлэй гэшүүдэй анхаралтайгаар Стефаниие шэртэхэдэнь, тэрэнэй шарай Бурханай Эльгээмэлэй шарайдал адляар үзэгдэбэ.

7

Стефанай Зүблэлэй гэшүүдтэ хэлэһэн үгэ

7^1– Энэ үнэхөөрөө тиимэ гү? – гэжэ ахамад санаарта Стефанһаа һураба.

2– Аха дүүнэрни, үбгэ эсэгэнэрни, намайе шагнагты! Манай үбгэн эсэгэ Абраһамай Харан хото нүүхын урда тээ, Месопотамида байхадань, алдарта Бурхан тэрээндэ ерэжэ, 3«Энэ орон нютагаа, түрэлхидөө орхижо, минии зааһан газар нютаг ошо» гэжэ хэлээ һэн. 4Тиихэдэнь тэрэ Халдейн орон нютагһаа гаража, Харанда нютагжаа. Эсэгынь наһа бараһан хойно Бурхан тэрэниие таанадай мүнөө ажаһуудаг газар дайда руу нүүлгэһэн байна. 5Гэбэшье тэрэ газар нютаг, тэрэ газар нютагай алхамшье газар эзэмдэжэ байхаарнь Бурхан Абраһамда үгөөгүй юм. Гэхэтэй сасуу тэрэ газар үгэхэб, удаань тэрэнэй, үри һадаһадайнь мэдэлдэ тэрэ газар орохо гэжэ Бурхан найдуулһан байгаа. Абраһамай үхибүүдгүй байха үедэ Бурхан тэрэниие тиигэжэ найдуулһан байна. 6«Шинии үри һадаһад хариин газарта нүүхэ, тэдэниие барлагууд болгоод, дүрбэн зуугаад жэлэй туршада дарлажа байха. 7Гэбэшье тэдэниие дарлажа байһан яһатаниие би хэһээхэб», – гэжэ Бурхан хэлээ юм. «Һүүлдэ тэрэ газарһаа гараад, энэ газарта ерээд, намда мүргэжэ байха», – гэжэ Бурхан баһа хэлээ юм. 8Абраһамтай хэлсэһэнэй баталан, Бурхан бэлгээ отолуулха заншал тогтообо. Абраһам Исаак хүбүүтэй болоходоо, наймадахи үдэртэнь тэрэнэйнгээ бэлгэ отолуулаа, Исаак Яковай бэлгэ отолуулаа, тиин Яков манай арбан хоёр үбгэ эсэгэнэрые отолуулһан байна.

9Үбгэ эсэгэнэрнай Иосифто атаархажа, тэрэниие барлаг болгон Египедтэ худалдаһан байгаа. Гэбэшье Бурхан тэрэниие орхёогүй, 10ямаршье гай аюулһаа абардаг байгаа. Тиигээд тэрээндэ сэсэн ухаа үршөөжэ, Египедэй хаанда һайшаалгаа. Тиимэһээ хаан Иосифые Египедэй болон бүхы хаанай ордоной эрхилэгшээр табяа һэн. 11Тэрэ үедэ Египет, Ханаан оронуудта ехэ гай зоболон асарһан үлэн хооһон байдал тохёолдобо. Манай үбгэ эсэгэнэртэшье эдихэ юумэ олдохоёо болёод байгаа. 12Египедтэ талха таряа байна гэжэ дуулахадаа, Яков манай үбгэ эсэгэнэрые тиишэнь түрүүшынхиеэ эльгээгээ һэн. 13Хоёрдохиёо ерэхэдэнь, Иосиф аха дүүнэртээ өөр тухайгаа сэхыень хэлээ, фараоншье тэрэнэй гэр бүлэ тухай мэдээ. 14Тиигээд Иосиф Яков эсэгэеэ, далан табан хүнһөө бүридэһэн гэр бүлэеэ уриһан захяа эльгээбэ. 15Урилга абаһан Яков Египет руу нүүгээ һэн. Тэндэ тэрэ өөрөөшье, манай үбгэ эсэгэнэршье наһа бараһан байна. 16Тэдэнэй шарилые Абраһамай мүнгөөр Емморой хүбүүдһээ Сихемдэ худалдажа абаһан агы нүхэн соо хүдөөлүүлээ бэлэй.

17Бурханай Абраһамда найдуулһан үгын хүсэлдэхэ сагай ойртожо байхада, манай яһатан Египедтэ тэнжэжэ, хүн зонойнь тоо олошоржо байгаа. 18Тиимэ байдал Иосифые мэдэхэгүй ондоо хаанай Египедэй хаан шэрээдэ һуутар үргэлжэлжэ байгаа. 19Тэрэ хаан манай арад зониие мэхэлдэг, шэрүүнээр дарладаг, үбгэ эсэгэнэрыемнай нарай үхибүүдээ гэрһээн гаргажа хаяхыень бааладаг һэн, тиин хаягдаһан үхибүүд үхэжэ хосордог һэн.

20Тэрэ үедэ сэбэр гоё Моисей хүбүүн түрөө һэн. Гурбан һара хүрэтэрнь тэрэниие эсэгынь гэртэ тэнжүүлээ+. 21Моисейе гэрһээн гаргажа орхиходонь, тэрэниие фараоной басаган үргэжэ абаад, өөрынгөө хүбүүндэл хүмүүжүүлээ. 22Моисей Египедэй эрдэм ухааниие бүгэдыень шудалжа, уран һайханаар үгэ хэлэдэг, шадамар бэрхэ ажалша хүн болоо һэн.

23Моисей дүшэ хүрөөд байхадаа, аха дүүнэрээ, Израилиин хүбүүдые харахаяа һанаба. 24Нэгэтэ египет хүнэй еврей хүниие доромжолон сохижо байхые хараад, тэрэ оролсожо, египет хүниие хэһээн алаба. 25Бурхан тэрэнэй гараар еврейнүүдтэ абарал үгэнэ гэжэ аха дүүнэрынь ойлгохо бэзэ гээд Моисей найдаһан байгаа. Зүгөөр тэдэнь ойлгобогүй. 26Хойто үдэрынь хоёр еврейнүүдэй өөһэд хоорондоо хэрэлдэжэ байхые тэрэ хараад, тэдэниие эбтэй болгохо һанаатайгаар: «Үгы, шагныт, таанад аха дүүнэр ха юмта! Юундэ бэе бэедээ муугаар хандана гээшэбта?», – гэбэ. 27Гэбэшье нэгэ шуһанайнгаа хүниие сохижо байһан нүгөөдэн хэрүүлхэн, Моисейе түлхеэд: «Хэн шамайе манай дээрэ ноён болгоо юм, зарга шиидхэгшээр табяа юм? 28Үсэгэлдэр египет хүниие алаһандаал адли намайе алахаяа һанаа гүш?» – гэжэ хэлэбэ. 29Моисей хэлэһыень дуулахадаа орон нютагһаа зугадажа, Мидидэ нютагжаба. Тэндээ хоёр хүбүүтэй болоо һэн.

30Дүшэн жэлэй үнгэрһэн хойно Синай хадын хаяада оршодог губида шатажа байһан үүргэнын гал соо Бурханай Эльгээмэл Моисейдэ ерэбэ. 31Иимэ юумэ хараад, Моисей ехээр гайхан, лаб харахаяа тэрээндэ дүтэлхэдэнь, Дээдын Эзэнэй абяан дуулдаба: 32«Би шинии үбгэ эсэгэнэрэй, Абраһамай, Исаагай, Яковай Бурханби». Моисей айн шэшэржэ, тэрээн тээшэ харахаяашье зүрхэлбэгүй. 33Дээдын Эзэн тэрээндэ: «Шинии зогсожо байһан газар арюун нангин газар гээшэ. Тиимэһээ ши гуталаа тайла. 34Арад зонойнгоо Египедтэ ехээр тулижа зобожо байхые би харааб, тэдэнэй гэнэн ёолохые дуулааб, тиимэһээ тэдэниие аршалан сүлөөлхын тула газар дэлхэйдэ буужа ерээб. Мүнөө ши яба, би шамайе Египет эльгээнэб», – гэжэ хэлэбэ.

35«Хэн шамайе манай дээрэ ноён болгоо юм, зарга шиидхэгшээр табяа юм?» гэжэ еврейнүүдтэ буруушаалгаһан эгээл тэрэ Моисейе Бурхан ударидагшаар болон абарагшаар томилон эльгээгээ юм. Шатажа байһан үүргэнын галда бии болоһон Бурханай Эльгээмэлэй гараар Бурхан тиимэ юумэ хээ. 36Египедэй газар нютагаар, Улаан далайн шадар, мүн сүл губяар дүшэн жэлэй туршада ябахадаа, тэрэ гайхамшагта хэрэгүүдые бүтээн, юрэ бусын дүлгэ тэмдэгүүдые харуулан, хүн зониие Египедһээ гаргаа бэлэй.

37Эгээл тэрэ Моисей израильшуудта: «Бурхан намайе эльгээһэндээл адляар таанадай аха дүүнэрэй дундаһаа таанадта Лүндэншые шэлэн эльгээхэ», – гэжэ хэлээ бэлэй+. 38Эгээл тэрэ Моисей израилиин арад зонтой сүл губида хамта байжа, өөртэйнь болон манай үбгэ эсэгэнэртэй Синай хада дээрэ хөөрэлдэһэн Бурханай Эльгээмэлтэй уулзажа, амиды үгэнүүдые хүлеэн абаад, бидэндэ дамжуулан үгөө бэлэй.

39Гэбэшье манай үбгэ эсэгэнэр тэрэнэй үгэ дуулаха дурагүй байгаа. Тэдэнэр Моисейе буруушаажа, Египет руугаа бусахые хүсэжэ байгаа. 40«Бидэниие дахуулжа ябаха бурхадые бүтээжэ үгыш даа. Бидэниие Египедһээ гаргаһан Моисейтэй юунэй тохёолдоһые бидэ мэдэнэгүйбди», – гэжэ тэдэнэр Аарондо хэлэбэд. 41Тиигээд тэдэнэр бухын дүрсэтэй онгон хээд, тэрээндээ үргэл үргэжэ, гараараа бүтээһэн юумэеэ хүндэлэн, найр зугаа найрлаба. 42Тиихэдэнь Бурхан тэдэниие буруу хаража, лүндэншэдэй номууд соо бэшэгдэһэн ёһоор огторгойн одо мүшэдтэ мүргэхэдэнь һаалта хээгүй:

«Израилиин арад зон!

Дүшэн жэлэй туршада сүл губида байхадаа,

Таанад амитадые гаргаад,
намда үргэл тахижа байгаа гүт?

43Молохой Майханиие болон Рефан-одон бурханиие

Бэедээ абажа ябаа бэшэ гүт?

Тэдэтнай таанадай мүргэжэ байһан онгонууд бэшэ гү?

Тиимэһээ би таанадые Вавилонһоо сааша сүлэн ябуулхаб».

44Сүл губида ябаһан манай үбгэ эсэгэнэр Гэршэлгын майхантай байгаа. Тэрэ майханиие Бурханай хэ гэхэдэ, Моисей харуулһан маягаарнь хэһэн байна+. 45Навинай Иисусай хүтэлбэри доро манай үбгэ эсэгэнэр энэ майханиие Бурханай намнажа гаргаһан ондоо үндэһэ яһатанай газар дайдада асараа бэлэй. Энэ майхан Давид хаанай үдэрнүүд хүрэтэр тэрэл газартаа байгаа. 46Бурхан Давидта дуратай һэн. Давид Яковай Бурханда мүргэлэй гэр бариха зүбшөөл Бурханһаа һураба. 47Гэбэшье тэрэ Бурханай гэр Соломон баряа юм.

48Теэд хүнүүдэй бариһан гэртэ Дээдын Бурхан ажаһуудаггүй. Лүндэншэ энээн тухай иигэжэ хэлэнэ:+

49«Огторгой тэнгэри – минии хаан шэрээ,
Газар дайда – хүлэймни гэшхэхэ
түшэг тулгуури мүн,
Ямар гэр таанад намда барихабта,

Минии амарха газар хаана байнаб гэжэ Дээдын Эзэн һураба.

50Эдэ бүгэдые би өөрөө бүтээгээ бэшэ гүб?»

51Бурханай һургаал дуулаха дурагүй, мэдэлдэнь байдаггүй зүрюу зон! Таанад өөһэдынгөө үбгэ эсэгэнэртэл адли Нангин Һүлдэдэ ходо эсэргүүсэнэт. 52Танай үбгэ эсэгэнэртнай лүндэншэдэй хэниие хашан мүрдөөгүйб? Үнэн сэдьхэлтэнэй ерэхэ тухай урда айладхаһан хүнүүдые тэдэ алаа, харин таанад мүнөө тэрэ Үнэн сэдьхэлтэндэ урбажа, тэрэниие алабат+. 53Бурханай Эльгээмэлнүүдээр дамжуулан таанадта үгтэһэн Хуули абаһан аад, тэрэнииень сахибагүйт+.

Стефаниие шулуудана

54Эдэ бүхэниие дуулахадаа Зүблэлэй гэшүүд хоро шараяа бусалжа, шүдөө хабиралдан байбад+. 55Харин Нангин Һүлдөөр дүүрэһэн Стефан огторгой өөдэ шэртэхэдээ, Бурханай алдар, Бурханай баруун талада Иисусай байхыень хараба+.

56– Харагты! Огторгой нээгдэбэ. Бурханай баруун талада Хүн түрэлхитэнэй Хүбүүнэй зогсожо байхые би мүнөө харанаб! – гэжэ Стефан хэлэбэ+.

57Оог хашхараа табин, шэхэеэ бүтүүлжэ, тэдэ булта Стефанда добтолбо, 58тэрэниие хотоһоо гаргаад, шулуудаба. Гэршэнэр өөһэдынгөө субые тайлаад, Саул гэжэ нэрэтэй хүбүүнэй хүлдэнь орхибо+. 59Стефаниие шулуугаар шэдэжэ байхадань:

– Дээдын Эзэн Иисус, һүлдыемни абыш даа! – гэжэ тэрэ гуйба+.

60Тэрэ үбдэг дээрээ һэхэрэн һуугаад:

– Дээдын Эзэн, эдэнэй энэ нүгэлыень хүлисыш даа, – гэжэ шангаар хашхарба. Иигэжэ хэлээд, Стефан наһа бараа+.

8

8^1Стефаниие алаһан хэрэг Саулда ехэ һайшаагдаба.

Саул һүзэглэгшэдэй бүлгэмые хашан мүрдэнэ

Энэ үдэрһөө хойшо Иерусалимда һүзэглэгшэдые ехэтэ хашан мүрдэжэ захалба. Тиимэһээ элшэнэр лэ хотодо үлөөд, бусад һүзэглэгшэд булта Иудейн ба Самариин нютагуудаар тараба+. 2Бурханда һүзэглэдэг зарим зон Стефаниие хүдөөлүүлхэдээ шаналан уйлажа байба.

3Харин Саул һүзэглэгшэдэй бүлгэмые һандаргажа, гэрһээ гэртэ сүмэрэн орожо, эрэшүүл, эхэнэрнүүдые шэрэн гаргажа, түрмэ шорондо хаадаг байгаа+.

Филипп Самариин нютагта номноно

4Тэрьедэһэн хүнүүд бүхы ороноор таража, Һайн Мэдээсэл номножо байба+. 5Филипп Самариин нэгэ хото ороод, тэндэ Бурханай табисуурта тухай номнобо+. 6Сугларһан олон зон Филиппэй хэлэһэн үгэнүүдые анхаралтайгаар шагнажа, бүтээһэн гайхамшагта үйлэ хэрэгүүдыень хаража байба. 7Олон ада шүдхэрнүүдынь оог хашхараа табин гаража, олон саа үбшэнтэн болон дохолон хүнүүд эдэгэһэн байна+. 8Тиимэһээ тэрэ хотодо ехэ баяр тудаа.

9Тэрэ хотодо эльбэ шэдиеэ харуулжа, бүхы самариин хүн зониие гайхуулдаг Симон гэжэ нэрэтэй хүн ажаһуугаа. Тэрэ өөрыгөө агууехэб гэдэг, 10тиин зон ехэ багагүй тэрэниие анхаран, «энэмнай Агууехэ гэгдэдэг Бурханай хүсэн», – гэжэ хөөрэлдэгшэ һэн. 11Симон олон жэлэй туршада эльбэ шэдеэрээ зониие тон ехээр гайхуулжа байһан тула тэрэниие хүнүүд анхаралтайгаар шагнадаг һэн. 12Гэбэшье тэдэ хүнүүд Бурханай хаан орон болон Иисус Христосой нэрэ алдар тухай айладхаһан Филипптэ этигээд, эхэнэрнүүдтэйгээ, эрэшүүлтэйгээ булта уһаар арюудхуулһан байна. 13Симоншье өөрөө этигээд, уһаар арюудхуулһан байгаа. Филиппэй хойноһоо тэрэ хаа хаанагүй дахажа, тэрэнэй бүтээжэ байһан гайхамшагта үйлэ хэрэгүүдыень, дүлгэ тэмдэгүүдыень харахадаа ехэтэ гайхадаг һэн+.

14Самариин хүн зон Бурханай үгэ угтан абаа гэжэ Иерусалимда байһан элшэнэр дуулахадаа, Пётр Иоанн хоёрые тэдээндэ эльгээбэ+. 15Тэдэ хоёр Самари хүрэжэ ерээд, Нангин Һүлдэ эдэ зондо үгтэһэй гэжэ тэдэнэй түлөө зальбарба+. 16Юуб гэхэдэ, тэдэнэй хэндэшье үшөө Нангин Һүлдэ үгтөөгүй, тэдэ зон Дээдын Эзэн Иисусай нэрэ алдараар миин лэ уһаар арюудхуулһан байгаа+. 17Пётр Иоанн хоёрой тэдэниие гараараа адислахадань, тэдэнь Нангин Һүлдые тогтоон абаба+.

18Элшэнэрэй гараараа хүрэхэдэнь, Нангин Һүлдын үгтэжэ байхые Симон харахадаа, элшэнэртэ мүнгэ асаржа:

19– Минии гараараа хүрэһэн хүн бүхэн Нангин Һүлдые тогтоон абажа байхын тула намда баһа иимэ хүсэ шэди олгожо хайрлыт даа, – гэжэ гуйба.

20– Ши мүнгэтэйгөө суг хосоро! Бурханай үршөөһэн бэлэгые мүнгөөр худалдаад абахаяа һанаа гүш? – гэбэ Пётр. – 21Манай хэрэгтэ ши хубишье, эрхэшье үгыш, юундэб гэхэдэ, шинии зүрхэ сэдьхэлшни Бурханай урда сэбэр бэшэ бшуу. 22Иимэ нүгэл хэхэеэ болижо, энэ һанал бодолыешни хүлисэхыень Дээдын Эзэниие гуй+. 23Атаа жүтөөндэ, нүгэл шэбэлдэ баригданхай байхыешни би харанаб.

24Тиихэдэ Симон:

– Хэлэһэн бүхы юумэншни намтай ушархагүйн тула ши минии түлөө Дээдын Эзэндэ зальбарыш даа, – гэжэ Пётрые гуйба.

25Һургаал номнолоо гэршэлэлгэнүүдээрээ баталан, Дээдын Эзэнэй үгые айладхан, элшэнэр Иерусалимаа бусаба. Замдаа тэдэ Самариин олохон тосхон нютагуудаар ябажа, хүн зондо Һайн Мэдээсэл дуулгаба+.

Филипп болон эфиоп түшэмэл

26Бурханай Эльгээмэл Филипптэ:

– Бодоод, урагшаа яба. Иерусалимһаа Гааза ошоһон эзэгүй харгы дээрэ гара, – гэбэ+.

27Филипп түхеэрээд гараба. Энэ үедэ эфиопой кандагай (али хатанай) түшэмэл, хатанай бүхы баялиг зөөриие сахигша, ордондо албалагша эфиоп хүнтэй тэрэ ушарба. Энэ хүн Иерусалимда мүргэл хээд, 28мүнөө ута тэргэ дээрээ һуугаад, лүндэншэ Исайягай бэшэһые уншан, гэртээ бусажа ябаа. 29Нангин Һүлдэ Филипптэ:

– Тэргэдэ дүтэлөөд, хажуудань яба, – гэжэ хэлэбэ+.

30Тиигээд Филипп тэргэ тээшэ гүйжэ ошоод, тэндэ һууһан хүнэй лүндэншэ Исайягай ном уншажа байхыень дуулаба.

– Уншажа байһан юумэеэ ши ойлгоно гүш? – гэжэ Филипп тэрээнһээ һураба.

31– Нэгэшье хүнэй намда тайлбарилжа үгэнгүй байхада, би хаанаһаа ойлгохобиб? – гэжэ тэрэнь харюусаба.

Тиигээд Филиппые тэргэ дээрэ гаража, зэргэлээд һуухыень тэрэ эфиоп уриба+. 32Тэрэнэй уншажа байһан номой хэһэг иимэ:

«Гаргахаяа хүтэлжэ ябаһан хониндол
тэрэниие дахуулжа ябаа,
Хайшалжа байһан хүнэй урда
дуугүй хурьган шэнги
тэрэ абяагүй байгаа.
33Зүб зарга сүүд хэхэ эрхэ олгонгүй
Тэрэниие доромжолбо.
Теэд тэрэнэй үри ашанар тухай хэн хэлэхэ юм?
Газар дэлхэй дээрэ тэрэнэй ами наһан
таһалуулагдаһан байна ха юм».

34– Хэлыш даа намда, энэ хэн тухай лүндэншэ хэлэнэ гээшэб, өөр тухайгаа гү, али ондоо хүн тухай гү? – гэжэ түшэмэл Филиппһээ һураба.

35Филипп Нангин Бэшэгэй энэ хэһэгые түрүүн тайлбарилаад, һүүлдэнь Иисус тухай Һайн Мэдээсэл бултыень тэрээндэ дуулгаба+. 36Замаа үргэлжэлүүлһээр тэдэнэр уһатай газарта хүрэжэ ерэбэд.

– Энэ уһан байнал. Уһаар арюудхуулхадамни намда юун һаалта болоноб? – гэбэ түшэмэл.

37– Хэрбээ үнэн зүрхэнһөө этигэбэлшни, уһаар арюудхажа болохо, – гэжэ Филипп хэлэбэ.

– Бурханай Хүбүүн Христос бии юм гэжэ этигэнэб, – гээд нүгөөдынь харюусаба[*]. 38Түшэмэл тэндэ зогсоод, Филипптэй хоюулан уһанда оробо, тиигээд Филипп тэрэниие уһаар арюудхаба. 39Тэдэ хоёрой уһанһаа гарахадань, Дээдын Эзэнэй Һүлдэ түшэмэл дээрэ тогтобо, харин Филиппые Бурханай Эльгээмэл дээшэнь дэгдээбэ. Түшэмэл тэрэниие ондоо хараагүй, гэбэшье ехэ баяртай юумэн замаа саашань үргэлжэлүүлбэ. 40Харин Филипп Азотдо бии боложо, оршон тойронхи нютагуудаар ябажа, Һайн Мэдээсэл бүхы хотонуудаар номнон, Кесари хүрэжэ ерэбэ.

9

Дээдын Эзэн Саулда хандаба

9^1Саул урдынхидаал адляар Дээдын Эзэнэй шабинарые алахаб гэжэ занаһаар байба. Тэрэ ахамад санаартада ерэжэ,+
2Дамаскын мүргэлэй гэрнүүдтэ бэшэг бэшэжэ үгэхыень гуйба. Тэрэ бэшэгэй ёһоор Дээдын Эзэнэй зам баримталагша, эхэнэрнүүд, эрэшүүлые барижа, Иерусалим туужа абаашаха эрхэ Саулда үгтэжэ байгаа.

3Дамаскда дүтэлжэ ябахадань, гэнтэ Саулые тэнгэриһээ туяа гэрэлтүүлбэ+. 4Газарта унаад, тэрэ:

– Саул, Саул, юундэ ши намайе хашан мүрдэнэбши? – гэһэн абяа дуулаба.

5– Эзэмни, ши хэн гээшэбши? – гэжэ Саул һураба.

– Шамда хашуулан мүрдүүлэгшэ Иисус гээшэлби даа, – гэжэ Дээдын Эзэн харюусаба. – Мүнөө бодоод, хото ошо, тэндэ юу хэхэ тухайшни шамда хэлэгдэхэ.

6– Дээдын Эзэн аа, иигэхэдээ би яаха болонобиб? – гэжэ ехээр айн һүрдэһэн Саул хэлэбэ.

– Мүнөө бодоод хото ошо, юу хэхэ тухайшни тэндэ шамда хэлэгдэхэ, – гэжэ Дээдын Эзэн харюусаба[*].

7Саулай замайнь нүхэд абяа аниргүй болоод зогсобо, тэдэнэр абяа дуулаһаншье һаа, хэнииешье харабагүй. 8Саулай бодожо нюдөө нээхэдэнь, нюдэниинь юумэ харахаяа болишоод байба. Тэрэниие гарһаань хүтэлөөд, Дамаск хото асарба. 9Тэрэ гурбан хоногой туршада юушье харангүй, юумэ эдингүй, уунгүй байба.

10Дамаск хотодо Анания гэжэ нэрэтэй шаби байгаа. Дээдын Эзэн тэрээндэ үзэгдэжэ:

– Анания! – гээд дуудаба.

– Би энэ байнаб, Дээдын Эзэн! – гээд Анания харюусаба+.

11– Бодоод, Сэхэ гэжэ гудамжа бэдэржэ ошо. Тэндэ Иудын гэртэ Саул гэжэ нэрэтэй Тарс хотын хүниие бэдэржэ олоорой. Мүнөө тэрэ зальбаржа байна,+
12Анания гэжэ нэрэтэй хүн гэртэнь ороод, тэрэниие хараатай болгохын тула гараа дээрэнь табиба гэһэн үзэгдэл хараба, – гээд Дээдын Эзэн тэрээндэ хэлэбэ.

13– Дээдын Эзэн, аа! Шамда һүзэглэдэг Иерусалимынхидта энэ хүн хэды ехэ хоро хүргөөб гэжэ би мэдэнэб. Энэ хүн тухай би олон хүнүүдһээ дуулаа һэнби. 14Мүнөөшье тэрэ шинии нэрэ алдарта һүзэглэгшэдые барижа хааха эрхэ түрүү санаартадһаа абаад иишэ ерээ, – гэжэ Анания харюусаба.

15Гэбэшье Дээдын Эзэн Ананияда:

– Ошо! Би тэрэниие намда алба хүүлэхэ гэжэ шэлэжэ абааб. Тэрэ минии нэрэ алдар тухай бүхы арадуудта, хаашуулда, Израилиин хүн зондо дуулгаха+. 16Минии түлөө аргагүй ехэ зоболон эдлэхыень би өөрөө тэрээндэ харуулхаб, – гэжэ хэлэбэ+.

17Анания тэрэ гэртэ ороод, Саулай дээрэ гараа табин хэлэбэ:

– Саул дүүмни, харгыда ябахадашни шамда үзэгдэһэн Дээдын Эзэн Иисус шамайе дахин хараатай болгожо, Нангин Һүлдөөр дүүргэхын тула намайе иишэнь эльгээгээ+.

18Тэрэ дороо Саулай нюдэнһөө ямар нэгэн хашарһандал мэтэ юумэн унажа, тэрэ дахин хараатай болобо. Тиигээд уһаар арюудхуулаад, 19эдеэлээд, тэнхээ тамир оробо.

Саул Дамаскда номноно

Саул шабинартай хамта хэдэн үдэр Дамаскда байхадаа+
20Иисус болбол Бурханай Хүбүүн гэжэ мүргэлэй гэрнүүдтэ номножо захалба. 21Тэрэниие шагнаһан зон булта ехээр гайхалдан:

– Үгы, энэ хүмнай Иисусай нэрэ алдарта һүзэглэгшэ зониие гайтайгаар хашан мүрдэдэг бэшэ һэн гү? Тэдэниие баряад, түрүү санаартадта туужа абаашахаяа иишээ ерээ бэшэ һэн гү? – гэжэ хоорондоо хэлсэбэд+.

22Гэбэшье Иисус гээшэмнай Бурханай табисуурта гэжэ Саул улам эршэтэйгээр баталан гэршэлжэ, Дамаскда ажаһуудаг еврейнүүдые мухардуулдаг һэн+.

23Хэдэн үдэрэй үнгэрһэн хойно еврейнүүд тэрэниие алаха гэжэ шиидэбэ,+
24харин Саул тэдэнэй нюуса хэлсээн тухай мэдэбэ. Тэрэниие алаха гэһэн еврейнүүд үдэр һүнигүй хотын үүдэнэй хажууда тэрэниие гэтэн һахижа байгаа. 25Харин шабинар һүниндөө Саулые түрсүүг соо һуулгаад, ханада хэгдэһэн нүхөөр газаашань буулгаа бэлэй+.

Саул Иерусалим ерэбэ

26Иерусалим ерээд, Саул шабинартай ниилэхэеэ һанаа, харин тэдэнь Саул үнэн дээрээ шаби байна гэжэ этигэжэ ядан, тэрээнһээ айжа байгаа. 27Гэбэшье тэрэниие Варнава дэмжэжэ, элшэнэртэ асараад, Саулай харгыдаа Дээдын Эзэниие хараһан, Дээдын Эзэнэй тэрээнтэй хөөрэлдэһэн, тиихэдэ ямар зоригтойгоор Саул Дамаск хотодо Иисусай нэрэ алдарые номноһон тухайнь хөөрэжэ үгэбэ+. 28Тиигэжэ Саул шабинартай хамтараад, Иерусалимаар ябажа, Дээдын Эзэн тухай айлтагүйгөөр номнодог болобо. 29Нэгэтэ тэрэ грек хэлэтэй еврейнүүдтэй хөөрэлдэхэдөө үгөө ойлголсобогүй. Тиимэһээ тэдэнь Саулые алаха гэжэ шиидэбэ+. 30Энээн тухай мэдэһэн шабинар тэрэниие Кесари абаашаад, тэндэһээ Тарс ябуулба+.

31Тэрэ үедэ бүхы Иудейн, Галилейн, Самариин нютагуудай һүзэглэгшэдэй бүлгэмүүдтэ энхэ тайбан мандажа, Нангин Һүлдын аша хүсөөр тэдэ бэхижэжэ, олошоржо, Дээдын Эзэнэй урда һүгэдэжэ байгаа.

Пётр Лидда болон Иоппи хотонуудта

32Пётр бүхы хото нютагуудаар ябаад, Лиддада ажаһуудаг Бурханай хүнүүдтэ хүрэжэ ерэбэ. 33Тэндэ саа үбшэн хүрөөд, найман жэлэй туршада хэбтэриин болоод байһан Эней гэжэ хүнтэй Пётр уулзаба.

34– Эней, шамайе Иисус Христос аргална. Өөдөө бодоод, дэбдихэрээ хумижархи, – гэжэ Пётр тэрэ хүндэ хэлэбэ.

Үбшэн хүниинь тэрэ дороо бодобо+. 35Энэ бүхэниие хараһан Лидда ба Шарон хотонуудай зон Дээдын Эзэндэ этигэбэ ха.

36Иоппи хотодо Тавита гэжэ нэрэтэй нэгэ шаби басаган ажаһуугаа. (Тавита гээшэнь «газель» гэһэн удхатай, буряадаар «зээрэн»). Тэрэ басаган хүнүүдтэ һайе хэдэг, ядарһан дуталдаһан зондо туһалдаг байгаа+. 37Тэдэ үдэрнүүдтэ Тавита үбдэжэ, наһа бараа. Тэрэнэй бэеые угаажа, дээдэ дабхарай таһалгада табиба. 38Тэрэ үедэ Пётр элшэн Лиддада ерээд байгаа. Лидда хотын Иоппиһоо холо бэшэ хадань һүзэглэгшэд түргэхэн манда хүрэжэ ерыт даа гэһэн гуйлтатайгаар хоёр хүниие Пётрто эльгээбэ. 39Пётр дары тэдэнтэй ошолсобо. Тэрэнэй ерэхэтэй сасуу дээдэ дабхарай таһалгада хүргэбэ. Тэндэ сугларһан бэлбэһэн эхэнэрнүүд Пётрые тойрожо, уйлан улилдаһаар тэрээндэ Газель басаганай амиды ябахадаа нэхэжэ оёһон олон суба болон элдэб янзын хубсаһануудые харуулба. 40Пётр тэдэниие бултыень таһалгаһаа гаргаад, үбдэг дээрээ һуугаад зальбарба, тиигээд наһа бараһан басаган тээшэ хараад:

– Тавита, бодо, – гэбэ.

Тэрэнь нюдөө нээжэ, Пётрые хараһаар бодобо+. 41Пётр тэрээндэ гараа үгэжэ, бодоходонь туһалан, Бурханай хүнүүдые болон бэлбэһэн эхэнэрнүүдые дуудажа, амиды Тавитае тэдэндэ харуулба+. 42Энэ ушар тухай Иоппиин зон булта дуулаад, Дээдын Эзэндэ олоороо һүзэглэбэ. 43Пётр үшөө нилээн Иоппидо Симон гэжэ арһа элдэгшэ хүнэйдэ байрлаба.

10

Пётр Корнелий хоёр

10^1Кесарида Корнелий гэжэ нэрэтэй Италиин сэрэгэй зуунай дарга байгаа. 2Тэрэ гэр бүлөөрөө Бурханда һүзэглэдэг, тэрээнһээ айн һүгэдэдэг, ядажа тулижа ябаһан зондо үргэл бадар ехээр асардаг, Бурханда үргэлжэ зальбардаг һэн+. 3Нэгэтэ үдын гурбан саг багаар тэрэ хүн үзэгдэл хараһан байна. Тэрээндэ Бурханай Эльгээмэл орожо:

– Корнелий, – гэжэ дуудахыень тэрэ элеэр дуулаба+.

4Корнелий тэрэниие айһан юумэн шэртэжэ:

– Юун болооб даа, Эзэмни? – гэжэ асууба.

– Шинии зальбарал болон хэһэн буяншни Бурханда хүрөө. Тэрэ шамайе һанажа байна, – гээд Бурханай Эльгээмэл Корнелидэ хэлэбэ. –+
5Мүнөө дээрээ хүнүүдые Иоппи эльгээ, Пётр гэжэ нэрэтэй Симониие дуудуула. 6Тэрэ мүнөө арһа элдэгшэ Симонэйдэ далайн хажуудахи гэртэ байна+.

7Тэрээнтэй хөөрэлдэһэн Бурханай Эльгээмэлэй ябаһан хойно Корнелий хоёр зарасаяа, үнэн сэдьхэлтэ сэрэгэй нэгэ туһалагшаяа дуудажа, 8ушарһан бүхэниие тэдээндэ хөөрэжэ үгөөд, Иоппи хото эльгээбэ.

9Үглөөдэрынь, үдэ багта тэдэнэрэй хотодо ойртожо байхада, Пётр Бурханда зальбархаяа гэрэй орой дээрэ гараад байба+. 10Тэрэ ехээр үлдэжэ, эдеэлхэ дураниинь хүрэбэ. Эдеэ хоолой бэлдэгдэжэ байхада, Пётр үзэгдэл хараба: 11огторгойн нээгдэхые, тэндэһээ газарта дүрбэн үзүүрһээнь баряад буулгагдажа байһан бүд хараба. 12Бүд дээрэ элдэб янзын дүрбэн хүлтэй амитадые, газар дэлхэйн мүлхигшэдые, тэнгэриин шубуудые хараба. 13Абяан гаража:

– Бодо, Пётр. Дуратай юумэ гаргаад эди, – гэжэ Пётрто хэлэбэ.

14– Үгы даа, яабашье эдихэгүйб, Дээдын Эзэн. Би сэбэр бэшэ, бузар юумэндэ нэгэшье ама хүрөөгүй һэнби, – гэжэ Пётр харюусаба.

15Абяан хоёрдохиёо гаража:

– Бурханай сэбэрлэһэн юумые бузар бү гэ, – гэжэ Пётрто хэлэбэ+.

16Энэнь гурба дахин дабтагдаба, тиигээд бүднь огторгой өөдэ татагдан абтаба.

17Хараһан үзэгдэлэйнгөө удхыень Пётрой тайлбарилжа ядан, гайхан һуухадань, Корнелиин эльгээһэн хүнүүд Симонэй гэрые оложо, үүдэнэйнь хажууда зогсобо. 18Пётр гэжэ нэрлэгдэдэг Симон эндэ байрлана гү гэжэ тэдэ шангаар һурабад.

19Хараһан үзэгдэл тухайгаа Пётрой бодомжолжо байхада, Нангин Һүлдэ тэрээндэ:

– Симон, гурбан хүн шамайе бэдэржэ байна, харана гүш+? 20Тэдэниие би өөрөө шамда эльгээгээ хүнби. Тиимэһээ энэ бэеэрээ доошоо буужа, татагалзангүй тэдэнтэй яба, – гэжэ хэлэбэ.

21Пётр доошоо буугаад, ерэһэн уладһаа:

– Бэдэрһэн хүнтнай би гээшэб. Ямар хэрэгээр таанад иишэ ерээбта? – гэжэ һураба.

22– Бидэниие зуунай дарга Корнелий эльгээгээ. Тэрэ үнэн сэдьхэлтэн, Бурханда һүзэглэдэг хүн, тэрэниие бүхы еврей зон ехээр хүндэлдэг юм. Хэлэһэн юумыешни Корнелиин шагнахын тула Бурханай Эльгээмэл тэрэниие шамда эльгээжэ, шамайе гэртээ дуудажа асархыень захираа, – гэжэ тэдэ хүнүүд харюусаба+.

23Пётр тэдэниие гэртэ урижа айлшалуулба. Хойто үдэрынь Пётр түхеэрээд, тэдэнтэй хамта харгы замда мордобо. Тэдэнтэй хэдэн һүзэглэгшэд Иоппиһоо нүхэр болон ошолсобод.

24Хойто үдэрынь тэдэнэр Кесари хото хүрэжэ ерэбэ. Корнелий бүхы түрэлхидөө, хани нүхэдөө суглуулаад, тэдэниие хүлеэжэ байгаа. 25Пётрой орохотой сасуу Корнелий тэрэниие угтан, хүлдэнь мүргэн унаба+.

26– Бодыш даа, – гэжэ тэрэниие Пётр бодхообо. – Бишни юрын хүн гээшэб+.

27Пётр Корнелитэй хөөрэлдэһөөр гэртэнь орожо, тэндэнь сугларһан олон зониие хараба.

28– Манай Хуулиин ёһоор еврей хүн ондоо яһатанаар харилсаха, гэртэнь орохо ёһогүй гэжэ таанад һайн мэдэнэ ёһотойт. Теэд Бурхан намда ямаршье хүниие сэбэр бэшэ, бузар гэжэ хэлэжэ болохогүй байһые харуулба+. 29Тиимэһээ хойноһоомни эльгээхэдэтнай, би арсангүй ерээб. Ямар хэрэгээр таанад хойноһоомни эльгээгээбта гэжэ би мүнөө һураха һанаатайб, – гэжэ Пётр тэдэндэ хандан хэлэбэ.

30– Гурбан үдэрэй урда тээ эгээл энэ сагта, үдын гурбан сагай багаар би гэртээ Бурханда зальбаржа байгаа һэнби. Гэнтэ ялалзаһан хубсаһатай хүн урдамни зогсоод: 31«Корнелий, шинии зальбарал болон хэһэн буяншни Бурханда хүрөө. Тэрэ шамайе һанажа мэдэжэ байна. 32Хүнүүдые Иоппи эльгээ, Пётр гэжэ нэрэтэй Симониие дуудуула. Тэрэ мүнөө арһа элдэгшэ Симонэйдэ далайн хажуудахи гэртэ байна», – гэжэ хэлэбэ. 33Тиигээд би тэрэ дороо хойноһоошни эльгээгээ һэнби. Шинии ерэһэншни ехэ һайн гээшэ. Мүнөө бидэ булта Бурханай урда зогсожо, Дээдын Эзэнэй шамда хэлэ гэжэ захирһан бүхэниие шамһаа дуулахаяа эндэ суглараабди.

Пётрой хэлэһэн үгэ

34– Бурхан яһа илгадаггүй гэжэ би одоол үнэн дээрээ ойлгооб, – гээд Пётр хэлэбэ. –+
35Бурхан тэрээндэ һүгэдэгшэ, үнэн сэхээр амидарагша ямаршье яһатанай хүниие угтан абадаг+. 36Иисус Христосоор дамжуулан, амгалан байдал тухай һургаал номнолые Бурхан бүхы Израилиин хүн зондо айладхаһан байна. Иисус Христос хүн бүхэнэй Дээдын Эзэн гээшэ. 37Иоаннай уһаар арюудхуулагты гэжэ хүн зониие уряалһанһаа хойшо Галилейһээ эхилэн, бүхы Иудей соогуур юунэй болоһые таанад өөһэдөө һайн мэдэнэт+. 38Бурхан Назаредэй Иисусые Нангин Һүлдөөр болон хүсэ шадалаар дүүргэхэдэнь, тэрэ хаа хаанагүй ябажа, буянтай юумэ хэжэ, шолмосто баригдаһан хүн бүхэниие эдэгээжэ байһыень таанад баһа мэдэнэт. Юундэб гэхэдэ, Бурхан тэрээнтэй хамта байгаа+. 39Бидэ Иудейн орон нютагта болон Иерусалимда Иисусай бүтээһэн бүхы хэрэгүүдэйнь гэршэнэрбди. Тэрэниие модон хэрээһэндэ хадажа саазалаа һэн. 40Гэбэшье Бурхан тэрэниие гурбадахи үдэртэнь амидыруулаа, хүнүүдтэ үзэгдэхэ арга тэрээндэ олгоо бэлэй. 41Харин бүхы хүн зондо бэшэ, ганса Бурханай шэлэжэ абаһан гэршэнэртэ, бидэндэ өөрыгөө тэрэ үзүүлээ юм. Тэрэнэй амидырһан хойно бидэ тэрээнтэй суг эдижэ уужа ябаа һэмди. 42Үхэһэн ба амиды хүнүүдэй Зарга шүүгшэ, Бурханай табисуурта гэжэ тэрээн тухай гэршэлхыемнай, хүн зондо Һайн Мэдээсэл номнохыемнай тэрэ бидэндэ захяа бэлэй+. 43Тэрээндэ этигэһэн хүн бүхэндэ тэрэнэй нэрэ алдарай хүсөөр нүгэлынь хүлисэгдэхэ гэжэ бүхы лүндэншэд гэршэлнэ+.

Бусад арадууд Нангин Һүлдые тогтоон абана

44Пётрой үшөө хэлэжэ байха үедэ һургаал шагнажа байһан хүн бүхэндэ Нангин Һүлдэ бууба. 45Тиимэһээ Пётртой ерэһэн еврей һүзэглэгшэд Нангин Һүлдын бусад зондо үгтэһэндэ ехэ гайхалдаба. 46Элдэб янзын хэлэнүүд дээрэ Бурханиие магтахые тэдэ дуулаба ха юм+.

47– Эдэ хүнүүд бидэндэл адляар Нангин Һүлдые тогтоон абаа. Тиимэһээ мүнөө эдэнэй уһаар арюудхуулхада юун һаалта болохо юм? – гэжэ Пётр хэлэбэ+.

48Иисус Христосой нэрэ алдараар уһаар арюудхуулхыень Пётр тэдэндэ захирба. Тиигээд тэдэ һүзэглэгшэд Пётрые тэдэнтэй хамта хэдэн үдэр байлсахыень гуйба+.

11

Иерусалимай һүзэглэгшэдэй бүлгэмдэ Пётрой хэлэһэн үгэ

11^1Бусад арадууд Бурханай үгые баһа мэдэбэ гэжэ Иудейн орон нютагуудаар эндэ тэндэ байһан элшэнэр болон һүзэглэгшэд дуулаба. 2Тиимэһээ Пётрой Иерусалим ерэхэдэнь, еврей һүзэглэгшэд тэрэниие зэмэлэн:+

3– Ши бэлгээ отолуулаагүй хүнүүдэй гэртэ оробош, тэрээнһээ гадна тэдэнтэй эдеэ хоол барибаш, – гэжэ хэлэбэ+.

4Пётр тохёолдоһон ушарые тэдэндэ эхинһээнь ойлгуулан хөөрэбэ:

5– Иоппи хотодо Бурханда зальбаржа байхадаа би зальбаралдаа бүрин абтан, үзэгдэл хараа һэнби. Дүрбэн үзүүрһээнь баряад огторгойһоо доошоо буулгагдажа байһан ехэ бүд мэтэ юумые би харааб. Тэрэ бүд зогсожо байһан газартамни бууба+. 6Шагаажа, досоонь юун байнаб гэжэ харахадамни, тэндэ элдэб янзын амитад, зэрлиг ангууд, мүлхигшэд, тэнгэриин шубууд байба. 7Удаань: «Бодо, Пётр. Дуратай юумээ гаргаад эди», – гэжэ намда хандажа хэлэһые дуулааб. 8«Үгы даа, яабашье эдихэгүйб, Дээдын Эзэн. Би нэгэтэшье сэбэр бэшэ, бузар юумэндэ ама хүрөөгүй һэнби», – гэжэ би харюусабаб. 9Огторгойһоо абяан хоёрдохиёо гаража: «Бурханай сэбэрлэһэн юумые бузар бү гэ», – гэбэ+. 10Энэнь гурба дахин дабтагдаад, тиигээд тэрэ бүд огторгой өөдэ татагдан абтаа һэн. 11Эгээл тэрэ сагта айлшалжа байһан гэрэймни урда хойноһоомни Кесариһаа эльгээгдэһэн гурбан хүн зогсожо байба. 12Таталдангүй тэдэнтэй ошо гэжэ намда Нангин Һүлдэ хэлээ. Намтай энэ зургаан һүзэглэгшэд баһа ошолсоо юм, бидэ сугтаа тэрэ хүнэй гэртэ ороо һэмди+. 13Тэрэ хүн бидэндэ Бурханай Эльгээмэлые гэртээ хараһан тухайгаа, мүн тэрэнэй: «Иоппи хото хүнүүдые эльгээжэ, Пётр гэжэ нэрэтэй Симониие дуудажа асара+. 14Тэрэ шамайе, гэрынхидыешни абарха мэдээсэл шамда хөөрэжэ үгэхэ», – гэһыень хэлэбэ. 15Минии хөөрэжэ эхилхэтэй сасуу бидэндэ урдань буудагтал тон адляар тэдээндэ Нангин Һүлдэ буугаа һэн+. 16Тиихэдэ би «Иоанн уһаар арюудхаа, харин таанад Нангин Һүлдөөр арюудхагдахат», – гэжэ Дээдын Эзэнэй хэлэһые һанаандаа оруулааб+. 17Дээдын Эзэн Иисус Христосто этигэхэдэмнай бидэндэ үгтэһэн бэлэгтэл тон адли бэлэгые Бурхан тэдэндэ үгөө. Тиихэдэ Бурханда һаалта хэхэ би хэн гээшэбиб+?

18Эдэ үгэнүүдые дуулахадаа еврей һүзэглэгшэд Пётрые буруушаахаяа болижо:

– Тиихэдээ Бурхан бусад арадуудташье нүгэл хэхэеэ болихо арга олгожо, Амидарал үгэбэ гээшэ ха! – гэжэ хэлэн, Бурханиие алдаршуулба.

Антиох хотын һүзэглэгшэдэй бүлгэм

19Стефанай наһа бараһан сагһаа хойшо хашалга мүрдэлгэнүүдһээ зугадаһан һүзэглэгшэд Финики, Кипр, Антиох ерэжэ, һургаалаа гансал еврейнүүдтэ номножо байба+. 20Тэдэнэй дунда Кипрһээ, Киренейһээ уг гарбалтай хүнүүд байһан тула тэдэнэр Антиох ошожо, Дээдын Эзэн Иисус тухай Һайн Мэдээсэлые грегүүдтэшье номнобо. 21Дээдын Эзэн тэдэнээр байлсажа, ехэ олон зон тэрээндэ һүзэглэн хандаба.

22Энээн тухай һураг Иерусалимай һүзэглэгшэдэй бүлгэм дуулаад, тэрэ хото руу Варнавые эльгээбэ+. 23Варнава Антиох хүрэжэ ерэхэдээ, Бурханай үршөөл хайраар бүтээгдэһэн юумэнүүдые өөрөө хаража, ехэтэ баярлаба. Тиигээд бүхы зүрхэ сэдьхэлээрээ Дээдын Эзэндэ үнэн сэхэ байхыень тэрэ хүн зониие уряалаа. 24Варнава Нангин Һүлдөөр болон этигэлээр дүүрэһэн һайн хүн байгаа, тиимэһээ Дээдын Эзэндэ үшөө олон зон һүзэглэбэ+.

25Варнава Саулые бэдэрхэеэ Тарс ошожо, тэрэниие олоод,+
26Антиох абажа ерэбэ. Тэдэнэр бүтэн жэл соо һүзэглэгшэдэй бүлгэмтэй байжа, хоюулан ехэ олон зониие һургагша һэн. Тиихэдэ Антиохдо шабинарые анха түрүүшынхиеэ «христос шажантан» гэжэ нэрлэдэг болобо.

27Тэдэ үдэрнүүдтэ Иерусалимһаа Антиохдо хэдэн лүндэншэд ерээ+. 28Агав гэжэ нэрэтэй тэдэнэй нэгэн бодожо, бүхы газар дэлхэйдэ ехэ үлэсхэлэн болохо гэжэ Нангин Һүлдын ашаар уридшалан хэлэбэ. (Тиимэ үлэсхэлэн Клавдий хаанай захирха үедэ болоо һэн)+. 29Тиихэдэ шабинар Иудейдэ ажаһуудаг аха дүүнэртээ шадаха зэргээрээ туһалха, тэдэндээ юумэ эльгээхэ гэжэ шиидэбэ. 30Тэдэ шиидэһэнээ хүсэлдүүлэн, Варнава Саул хоёроор бүлгэмэй хүтэлэгшэдтэ өөһэдынгөө мүнгэн туһаламжа дамжуулба.

12

Яковые алаба. Пётрые түрмэдэ хааба

12^1Эгээл тэрэ үедэ Ирод хаан һүзэглэгшэдэй бүлгэмэй зарим хүнүүдые хашан мүрдэжэ захалба. 2Хаан Иоаннай аха Яковай тархииень сабшагты гэжэ захирба+. 3Энэнь еврейнүүдтэ һайшаагдаба гэжэ мэдэхэдээ, баһа Пётрые барижа хааба. Энэ ушар Эһээлтэгүй Хилээмэнэй һайндэртэ тохёолдоһон байна. 4Ирод Пётрые түрмэдэ хаагаад, дүрбэ дүрбэн сэрэгшэдһээ бүридэһэн дүрбэн халаанай харуулаар тэрэниие харууһалуулба. Тиигээд Паасхын һайндэрэй үнгэрхэтэй сасуу тэрэниие улад зоной урда шүүбэрилхэ гэжэ шиидэбэ+. 5Пётрые түрмэдэ барижа байхадань, һүзэглэгшэдэй бүлгэм тэрэнэй түлөө үргэлжэ Бурханда зальбаржа байгаа+.

Пётрые түрмэһөө гаргаба

6Иродэй Пётрые улад зоной урда шүүбэрилхэ гэһэн үдэрэй урда һүни Пётр хоёр сэрэгшэдэй хоорондо дабхар гэнжээр хүлеэтэй унтажа байгаа һэн. Тиихэдэ түрмын үүдэнэй хажууда үшөө харуул табигданхай байба. 7Гэнтэ Дээдын Эзэнэй Эльгээмэл бии боложо, Пётрой байһан газарта гэрэл туяа сасарба. Эльгээмэл Пётрые түлхин һэреэжэ:

– Түргөөр бодо! – гэжэ хэлэбэ.

Тиихэдэ Пётрой гарһаа гэнжэнүүдынь мултаран унаба+.

8– Бүһэеэ бүһэлэ, гуталаа үмдэ, – гэжэ Эльгээмэл хэлэбэ.

Пётр үгынь дуулажа, хэлэһыень дүүргэбэ.

– Субаа нэмэрээд, хойноһоомни яба, – гэжэ Эльгээмэл баһа хэлэбэ.

9Бурханай Эльгээмэлэй хэжэ байгаашань үнэхөөрөө юм гү, али үгы гү гэжэ ойлгожо ядан, хии үзэгдэл хаража байна хаб гэжэ бодон, Пётр хойноһоонь гаража ябаба. 10Тэдэнэр хоёр харуулай хажуугаар үнгэржэ, хото ошоһон түмэр үүдэндэ хүрэжэ ерэбэ. Үүдэн урдань өөрөө нээгдэбэ. Тэдэнэр үүдээр гараад, саашаа ябаба. Нэгэ гудамжа үнгэрһэнэй һүүлээр Дээдын Эзэнэй Эльгээмэл гэнтэ харагдахаяа болишоо+.

11Пётр мэдээ ороходоо:

– Дээдын Эзэн өөрынгөө Эльгээмэлые эльгээн, намайе Иродэй гарһаа мултаруулба, еврей зоной хүлеэжэ байһан саазаһаа аршалба. Энэнииень би мүнөөл һайн ойлгобоб, – гэжэ өөртөө хэлэбэ+.

12Пётр энээниие ойлгоходоо, Марк гэдэг Иоаннай эхэ Мариягай гэртэ хүрэжэ ерэбэ. Тэндэ олон хүн суглараад, Бурханда зальбаржа байба+. 13Пётрой үүдэ тоншоходо, Рода гэжэ нэрэтэй зараса эхэнэр үүдэндэ ойртоо. 14Пётрой дуу танихадаа тэрэ эхэнэр тон ехээр баярлажа, үүдээшье нээхэеэ мартаад, Пётр үүдэндэ зогсоно гэжэ дуулгахаяа гүйжэ ошобо.

15– Ай, ухааншни муудаа ха, – гэжэ бусад зон Родада хэлэбэ.

Гэбэшье тэрэ эхэнэрэй өөрынхёорөөл болоод һалахагүйдэнь, тэдэ:

– Пётрой Эльгээмэл байгаа ёһотой, – гэжэ буруушаабад+.

16Харин Пётр һалангүй үүдэ тоншожо байгаа. Үүдэ нээхэдэ гэртэ байһан хүнүүд Пётрые харахадаа угаа ехээр гайхалдаба. 17Шэмээгүй бологты гэжэ Пётр гараараа харуулаад, Дээдын Эзэнэй яажа тэрэниие түрмэһөө гаргаһан тухай хөөрэжэ үгэбэ.

– Яковта, аха дүүнэртэ энээн тухай дуулгагты, – гэжэ Пётр хэлээд, тэдэниие орхёод, ондоо тээшээ ошобо+.

18Пётртой юун ушарааб гэһэн хүл хөөрсэгэнөөн үүр сайхада сэрэгшэдэй дунда болобо. 19Иродшье Пётрые бэдэрүүлээд олобогүй. Тэрэ харуулшадые һайса мүшхэжэ саазалхыень захираад, өөрөө Иудейһээ Кесари ошожо, тэндээ үлэбэ.

Иродэй үхэл тухай

20Ирод хаан Тир, Сидон хотынхидтэ тон ехээр сухалдажа байба. Тиимэһээ тэдэнь өөһэд хоорондоо хэлсэжэ, хаанай ордоной захирагша Бластые бэе тээшээ татаад, тэрээнтэй сугтаа хаанда ошожо, эб найрамдал тогтоохо тухай гуйба. Юундэб гэхэдэ, Тир, Сидон хотынхид Иродэй газарһаа эдеэ хоолоор хангагдадаг бэлэй.

21Хүнүүдтэй уулзахаар тогтоогдоһон үдэр Ирод хаан субаа нэмэржэ, хаан шэрээдээ һуугаад, зоной урда юумэ хэлэжэ оробо.

22– Энэмнай хүн хэлэнэ бэшэ, Бурхан хэлэнэ! – гэжэ улад зон шангаар хашхаралдаба.

23Бурханай алдар соло дуудангүй байһанайнь түлөө Дээдын Эзэнэй Эльгээмэл Иродые гэнтын үбшэнгөөр дайража, Ирод хаан үтэ хорхойдо барюулан үхэбэ+.

24Тиихэдэ Бурханай Мэдээсэл хаа хаанагүй таража байгаа+. 25Варнава Саул хоёр даалгагдаһан хэрэгүүдээ бүтээжэ, Марк гэдэг Иоанные абаад, һөөргөө Иерусалим ерэбэ+.

13

Варнава Саул хоёрые Һайн Мэдээсэл номнохыень эльгээбэ

13^1Антиохой һүзэглэгшэдэй бүлгэмдэ Варнава, Нигер гэһэн ара нэрэтэй Симеон, Киреней хотын Лукий, Саул, бага байхадаа хаанай хүбүүн Иродтэй хүмүүжүүлэгдэһэн Менахем гэһэн лүндэншэд, багшанар байгаа һэн+.

2Нэгэтэ тэдэнэй Дээдын Эзэндэ алба хэжэ, масаглажа байхада Нангин Һүлдэ тэдээндэ:

– Ямар үүргэ хэрэг даалган Варнава Саул хоёрые дуудаа һэнби, тэрэ хэрэгыемни бүтээхыень тэдэ хоёрые намда табигты, – гэжэ хэлэбэ+.

3Масаглажа, мүргэл зальбаралаа дүүргэһэн хойноо тэдэ зон үнөөхи хоёрые гараараа адислан табиба.

Кипр аралда

4Нангин Һүлдын нүлөөгөөр харгы замдаа гараһан Варнава Саул хоёр Селевки хүрэжэ ерээд, тэндэһээ Кипр аралда тамаран ошобо. 5Саламин хүрэжэ ерээд, тэдэнэр мүргэлэй гэрнүүдтэ Бурханай Үгэ номнобо. Тиихэдэ тэдэнтэй Иоанн ябалсажа, тэдэндэ туһалжа байгаа+.

6Бүхы Кипр аралые гаталан, тэдэ Пафос хото хүрэжэ ерэбэд. Тэндэ Бар-Иисус гэжэ нэрэтэй эльбэшэ, хуурмаг лүндэншэ еврей хүнтэй уулзаба+. 7Бар-Иисус аралые захирагша Сергий Павел гэдэг эрдэм ухаа ехэтэй хүнэй нүхэрынь байгаа. Сергий Павел гээшэнь Бурханай һургаал үгэ дуулаха дуратай байжа, Варнава Саул хоёрые өөртөө дуудаа һэн. 8Теэд Элим гэжэ (энэнь тэрэнэй грек нэрэ) эльбэшэн захирагшын этигэхэдэ һаалта хэжэ, шабинарта эсэргүүсэбэ. 9Саул (ондоогоор Павел) Нангин Һүлдөөр дүүрэн, Элим тээшэ анхаралтайгаар шэртэн хараад:+

10– Ши, худал хуурмагай бэелэл, шолмосой хүбүүн, али бүхы үнэн юумэнэй дайсан! Дээдын Эзэнэй арюун сэхэ замые саашадаашье хазагайруулжа ябахаб гэжэ һанана гүш? 11Мүнөө Дээдын Эзэнэй гар шам дээрэ зогсоо. Ши һохор боложо, хэдэн сагай туршада наранай туяа харахагүйш, – гэжэ хэлэбэ.

Тэрэ дороо Элимые боро хараан бүрхөөн хушажа, хүтэлжэ ябаха хүниие бэдэрэн, тэрэ иишэ тиишээ тэмтэрбэ. 12Ушарһан бүхэниие хараһан захирагша ехээр гайхан, Дээдын Эзэн тухай һургаалда этигээ һэн.

Писидиин Антиохдо

13Павел замайнгаа нүхэдтэй Пафосһаа тамаржа гараад, Памфилиин нютагай Пергэ хото хүрэжэ ерэбэ. Тэндэ Иоанн тэдэниие орхёод, Иерусалимаа бусажа ошоо һэн+. 14Харин үлэһэн нүхэдынь Пергэһээ Писидиин Антиох зорижо ерээд, субботын үдэр мүргэлэй гэртэ орожо һуубад. 15Хуулиин, лүндэншэдэй номһоо хэһэгүүдые уншаһанай хойно мүргэлэй гэрэй ахамадууд:

– Аха дүүнэр, хүн зониие урмашуулхаар юумэн танда байгаа һаа, хэлыт даа, – гэжэ айлшадта хандаба+.

16Павел өөдөө бодожо, шэмээгүй бологты гэжэ гараараа харуулаад:

– Израильшууд, Бурханиие хүндэлэгшэд, шагныт даа! 17Израилиин арад зоной Бурхан манай үбгэ эсэгэнэрые шэлэжэ абаад, хариин газарта, Египедтэ ажаһуухадань, тэдэниие агууехэ үндэһэн болгоо һэн. Тиигээд хүсэн түгэлдэр гараараа Бурхан тэдэниие Египедһээ гаргажа, 18дүшэн жэлэй туршада сүл губида тэдэнтэй тэсэжэ байгаа бэлэй. 19Ханаанай газар нютагта долоон үндэһэтэниие тэрэ һүнөөгөөд, газарыень манай үбгэ эсэгэнэртэ эзэлжэ байхаарнь үгөө һэн. 20Иигэжэ дүрбэн зуун табин жэл үнгэрөө.

Тэрэнэй удаа Бурхан тэдэндэ заргашадые үгөө һэн. Тэдэ заргашад лүндэншэ Самуилай үе саг хүрэтэр байгаа. 21Һүүлдэ хааниие манда үгыш гэжэ израильшуудай гуйхадань, Бурхан тэдэндэ Вениаминай угсаатанай Кисэй Саул хүбүүе үгэбэ, тиин тэрэнь дүшэн жэлэй туршада хаан шэрээдэ һууба. 22Тэрэниие тушаалһаань халажа, Бурхан Давидые израильшуудай хаан болгожо табяа хаш. Тиин тэрээн тухай Бурхан: «Би Иесейн Давид хүбүүе шэлэжэ абааб, тэрэ минии һанаа сэдьхэлдэ тааруу байна, тэрэ захиралтануудыемни бултыень дүүргэхэ», – гэжэ хэлээ юм. 23Бурхан найдуулһан ёһоороо Давидай үри һадаһан болохо Абарагша Иисусые Израильда эльгээгээ. 24Тэрэнэй заларан ерэхые Иоанн уридшалан айладхажа, нүгэл үйлэдэхэеэ болёод, уһаар арюудхахыень бүхы Израилиин хүн зониие уряалаа бэлэй+. 25Үүргэеэ дүүргэжэ байхадаа Иоанн: «Намайе хэн гэжэ һананабта? Би таанадай хүлеэһэн хүн бэшэлби. Таанадай хүлеэһэн хүн минии хойноһоо заларжа ябана, тиин би тэрэнэй гуталайнь ооһорыешье тайлаха эрхэгүйб!» – гэжэ хэлээ һэн+.

26Аха дүүнэрни! Абраһамай үри һадаһад, Бурханиие хүндэлэгшэд, абаралга тухай энэ мэдээсэл бидэндэ эльгээгдэһэн байна. 27Иерусалимда ажаһуугшад ба захирагшад Христосые таняагүй, тэрэниие гэмнээд, суббото бүхэндэ уншадаг лүндэншэдэй ном соо бэшэгдэһые бүтээгээ гээшэ+. 28Тэрэниие саазалха нэгэшье баримта олонгүй, тэдэ зон Иисусые саазала гэжэ Пиладые баалаа+. 29Тиигэжэ тэдэнэр Иисус тухай Нангин Бэшэгтэ бэшээтэй байһан бүгэдые бэелүүлбэ. Тэдэнэр Иисусые хэрээһэнһээ буулгажа, агы нүхэндэ хүдөөлүүлээ һэн+. 30Гэбэшье Бурхан тэрэниие амидыруулаа+. 31Галилейһээ Иерусалим хүрэтэр тэрээнтэй хамта ерэлсэһэн хүнүүдтэ олон үдэрэй туршада тэрэ үзэгдөө, тиимэһээ тэдэнь мүнөө улад зондо Иисус тухай баталан гэршэлнэ+. 32Харин бидэ манай үбгэ эсэгэнэртэ үгтэһэн үгэ бүтэбэл даа гэжэ Һайн Мэдээсэлые айладхажа байнабди+. 33Бурхан Иисусые амидыруулхадаа, бидэндэ, тэдэнэй үри хүүгэдтэ найдуулһанаа бүтээгөө гээшэ. Энээн тухай «Бурханай дуунай номой» хоёрдохи дуун соо иигэжэ бэшэгдэнхэй юм:

«Ши минии хүбүүнши,

Мүнөөдэр би эсэгэшни болооб».

34Бурханай тэрэниие амидыруулһан, гутаан үмхирүүлээгүй тухай:

«Давидта үгэһэн нангин бата үгэнүүдээ
би таанадай дунда бэелүүлхэб», – гэжэ бэшээтэй байдаг юм+.

35Тиимэһээ Нангин Бэшэгэй ондоо газарта:

«Ши өөрынгөө шударга Зарасые
агы нүхэндэ гутаажа үмхирүүлхэгүйш», – гэжэ хэлэгдэнэ+.

36Давид бүхы наһаараа Бурханай уг зорилгые бүтээжэ, һүүлдэ наһа барахадаа үбгэ эсэгэнэртэйгээ суг хүдөөлүүлэгдэһэн байгаа, бэень эсэстээ гутажа үмхирөө юм+. 37Харин Бурханай амидыруулһан хүн гутажа үмхирхэгүй юм. 38-39Тиимэһээ, аха дүүнэрни, Иисусаар дамжуулан, Бурхан таанадта нүгэл хүлисэхэ тухай айладхаа гэжэ мэдэжэ абагты. Моисейн Хуули сахяадшье хүлисүүлхэ аргагүй нүгэлнүүдые Иисуста этигэдэг хүн бүхэндэ Иисусай хүсөөр тэрэ нүгэлнүүдынь хүлисэгдэбэ гээшэ++. 40Лүндэншэдэй иигэжэ хэлэһэн үгэнүүд таанадтай тохёолдохогүйн тула таанад һэргэг байгты:

41«Харагты даа, шоглон гасаалагшад,
гайхалдагты, хосорогты!
Таанадта хүнэй дуулгаашье һаа,
танай үнэншэхөөр бэшэ
Агууехэ үйлэ хэрэг
танай эдэ үдэрнүүдтэ
би бүтээжэ байнаб».

42Павел Варнава хоёрой мүргэлэй гэрһээ гаража байхада, мүнөө хөөрэһэн юумэеэ ерэхэ субботодо үргэлжэлүүлэн хэлэхыень хүнүүд тэдэниие уриба. 43Сугларһан зоной таража эхилхэдэ, еврейнүүд болон еврейнүүдэй шажанда этигэһэн олон хүнүүд Павел Варнава хоёрые дахан ябаба, харин тэдэ хоёрынь саашадаашье Бурханай үршөөл хайрада амидархыень тэдэ зониие идхажа байба+.

44Нүгөө субботодо бүхы хотын зон тооной Дээдын Эзэнэй Мэдээсэл шагнахаяа сугларба. 45Еврейнүүд иимэ олон зониие харахадаа, ехээр атаархажа, Павелые муудхан, тэрээнтэй арсалдаба+. 46Павел Варнава хоёр зоригтойгоор иигэжэ хэлэбэ:

– Бидэ Бурханай үгэ анха түрүүн таанадта асарха ёһотой байгаабди. Харин энэ үгые таанадай буруушаажа, мүнхын амидаралда хүртэхөөр бэшэбди гэжэ өөһэд тухайгаа һанаа юм һаатнай, бидэ мүнөө бусад арадуудта ошохомнай+. 47Дээдын Эзэн бидэндэ:

«Газар дэлхэйн заха хизаар хүрэтэр
абаралга асархыншни тула
Би шамайе бусад арадуудай
гэрэл туяа болгон табяаб», – гэжэ захяа һэн+.

48Хэлэһыень дуулахадаа бусад арадууд ехээр баярлажа, Дээдын Эзэнэй үгые алдаршуулба, тиигээд мүнхэ ажамидархаар шэлэгдэһэн хүнүүд булта һүзэглэбэ ха.

49Бурханай үгэ энэ орон нютагаар хаа хаанагүй дэлгэрэн тараа. 50Гэбэшье еврейнүүд хотын түрүү хүнүүдые болон Бурханда һүзэглэһэн хүндэтэ эхэнэрнүүдые Павел Варнава хоёрто эсэргүү һанаатай болгобо. Тэдэ хоёрые хашан мүрдэжэ, тэрэ нютагһаа намнаба+. 51Тиихэдэнь Павел Варнава хоёр хүлдөө халдаһан тооһо гүбижэ, Икони хото ошоо һэн+. 52Тэрэ үедэ Антиохдо байһан шабинар баяраар халин, Нангин Һүлдөөр дүүрээд байба+.

14

Икони хотодо

14^1Павел Варнава хоёрой Иконидо мүргэлэй гэртэ орожо, этигэл түрүүлмээр хөөрэхэдэнь, еврейнүүд болон бусад арадууд олоороо этигэбэ+. 2Харин этигээгүй еврейнүүд еврей-бэшэнүүдэй һанаа бодолыень һамааруулжа, һүзэглэһэн аха дүүнэрэйнгээ урдаһаа тухирба. 3Гэбэшье Павел Варнава хоёр нилээд удаан саг соо тэндэ байгаад, Дээдын Эзэн тухай зоригтойгоор номнобо, харин Дээдын Эзэн өөрынгөө талаһаа Бурханай үршөөл хайра тухай номнолыень баталан, тэдэндэ гайхамшагта хэрэгүүдые болон дүлгэ тэмдэгүүдые үзүүлхэ арга олгожо байба+. 4Хотынхидой һанаа бодолынь хубааржа: зарим нэгэниинь еврейнүүдые, нүгөө зариманиинь элшэнэрые дэмжэжэ байгаа+.

5Бусад арадууд, еврейнүүд хотын захирагшадтай хэлсэжэ, тэдэниие шулуудаха һанаатай байна гэжэ элшэнэр дуулахадаа, 6Ликаони руу тэрьедэжэ, Листра ба Дербэ хотонуудта, мүн оршон тойронхи нютагуудта+
7Һайн Мэдээсэлые тунхаглаба.

Павел Варнава хоёр Листра ба Дербэ хотонуудта

8Листрада түрэхынгөө хүл муутай, хүлөөрөө нэгэшье ябаагүй, һуумгай хүн ажаһуугаа+. 9Нэгэтэ тэрэнэй Павелай номнол шагнажа һуухадань, Павел тэрэниие анхаралтайгаар шэртэжэ, эдэгэхээр ехэ этигэлтэй байхыень хараад:+

10– Хүл дээрээ бодо! – гэжэ шангаар ооглобо.

Үнөөхинь хүл дээрээ һүрэн бодоод ябашаба+. 11Павелай юу бүтээһые харахадаа улад зон өөһэдынгөө ликаон хэлэн дээрэ:

– Хүнэй бэе бэелжэ маанадта бурхад бууба, – гэжэ һүхирэлдэбэд+.

12Тэдэ зон Варнавые Зевс гэжэ, Павелые ехээр юумэ хэлэдэг байһанайнь түлөө Гермес гэжэ нэрлэбэд. 13Хотоһоо холо бэшэ Зевсын һүмэ оршодог байгаа. Зевсын санаарта хүн зоноор хамта бухануудые, баглаа сэсэгүүдые тэдэндэ үргэл болгон бариха һанаатай байгаа.

14Варнава Павел хоёр энээн тухай дуулахадаа, хубсаһа хунараа шуу татажа, хүн зондо гүйжэ ошоод, хорин хашхаралдабад:+

15– Хүнүүд, юу хэжэ байгаа юмта? Бидэ таанадтал адли юрын хүнүүд гээшэбди! Таанадай онгонуудһаа зайсажа, тэнгэри огторгой, газар дэлхэй, уһа далай болон тэдээн соо байдаг бүхы юумые бүтээһэн Амиды Бурханда һүгэдэн хандахынтнай тула бидэ таанадта Һайн Мэдээсэл асараа гээшэбди+. 16Бүхы үндэһэ яһатанда өөһэдынгөө харгы замаар ябахыень Бурхан урдань буруушаадаггүй байгаа. 17Тэрэ үедэ Бурхан һайн һайхан үйлэ хэрэгүүдые бүтээн, өөр тухайгаа гэршэлжэ, тэнгэриһээ хура бороо, үрэжэлтэ сагай уларил хайрлажа, эдеэ хоолоор хангажа, зүрхэ сэдьхэлыетнай баяр баясхалангаар дүүргэдэг һэн+.

18Павел Варнава хоёр иигэжэ хэлэжэ байгаад, үргэл үргэхэеэ байһан зониие арай гэжэ зогсообо.

19Һүүлдэ Антиох, Икони хотонуудһаа еврейнүүд ерэжэ, хотынхидые элшэнэрэй урдаһаа эсэргүүсүүлбэ. Тиигээд тэдэнэр Павелые шулуудажа, тэрэниие үхөө гэжэ һанаад, хотоһоо шэрэжэ гаргаад хаяба+. 20Павелые тойрон шабинарайнь зогсоходо, тэрэнь бодожо, хото руу оробо. Хойто үдэрынь тэрэ Варнаватай суг Дербэ хото ошобо.

Сириин Антиох бусажа ерэһэн тухай

21Тэдэ Дербэдэ Һайн Мэдээсэл номножо, олон хүниие Дээдын Эзэндэ хандуулба. Һүүлдэнь Листра, Икони, Писидиин Антиох хотонуудаа эрьежэ, 22ябаһан газараа шабинарые урмашуулан, зоригжуулан, этигэлээ алдангүй, харин бэхижүүлжэ байхыень уряалба. Бурханай хаан орондо орохынгоо урда тээ таанад аргагүй ехэ зоболон дабахат гэжэ тэдэ хэлэбэ+. 23Павел Варнава хоёр һүзэглэгшэдэй бүлгэм бүхэндэ хүтэлэгшэдые томилжо, масаглаад, зальбараад, этигэһэн Дээдын Эзэндэнь тэдэ һүзэглэгшэдые даалгаба+.

24Тэдэнэр Писидиин можоор ябажа, Памфилиин можо хүрэжэ ерэбэд. 25Тиигээд Бурханай Үгэ Пергэдэ номноод, удаань Аттали хото зорибо. 26Мүнөө тэдэ Атталиһаа Антиох руу бусажа тамарба. Түрүүн Антиохдо байхадань, Бурханай үршөөл хайра ажалаа ябуулхадань байха болтогой гэжэ зальбаран, Павел Варнава хоёрые ябуулаа бэлэй. Мүнөө тэдэнэр үнөөхи ажалаа бүтээгөөд, бусажа ерэбэд+.

27Антиохдо ерээд, бүхы һүзэглэгшэдые суглуулжа, Бурхан тэдэнээр юу бүтээлгэһыень болон тэрэнэй бусад арадуудта этигэлэй үүдэ нээжэ үгэһыень тэдэнэр хөөрэжэ үгэбэ. 28Тиигээд тэдэнэр шабинартай хамта нилээд удаан байлсаба.

15

Иерусалимда болоһон суглаан

15^1Иудейһээ Антиохдо хэдэн хүн ерээд, «Моисейн захиһан ёһоор бэлгээ отолуулаагүй һаа, таанад абарагдахагүйт», – гэжэ һүзэглэгшэдые һургаба. 2Энэ асуудалай талаар Павел Варнава хоёр тэдэнтэй нилээд заргалдаба, арсалдаба. Тиимэһээ энэ асуудалые элшэнэртэй ба бүлгэмэй хүтэлэгшэдтэй зүбшөөд ерэхыень Павел Варнава хоёрые хэдэн һүзэглэгшэдтэй хамта Иерусалим эльгээхэ гэжэ шиидэбэ+. 3Антиохой һүзэглэгшэдэй бүлгэмэй эльгээһэн зон Финикиин ба Самариин нютагуудаар ябахадаа, бусад арадуудай Бурханда яажа хандаһан тухай хөөрэжэ байба, тиихэдэнь бүхы һүзэглэгшэд угаа ехээр баярлажа байба. 4Иерусалимда ерэхэдэнь, тэдэниие һүзэглэгшэдэй бүлгэм, элшэнэр, бүлгэмэй хүтэлэгшэд уриба. Хүрэжэ ерэһэн зон Бурханай тэдэнээр бүтээлгэһэн бүгэдые хөөрэжэ үгөө. 5Иисуста этигэһэн фарисейнүүдэй дундаһаа хэдэн хүн үгэ хэлэхэдээ:

– Еврей-бэшэнүүд бэлгээ баһа отолуулха ёһотой, Моисейн Хуули сахихыень тэдэниие уялгаха хэрэгтэй, – гэжэ баадхабад.

6Элшэнэр, бүлгэмэй хүтэлэгшэд энэ асуудалаар зүбшэн хэлсэхэ гэжэ сугларба. 7Арсалдаан гараһаар нилээд удаан саг үнгэрһэнэй хойно Пётр бодожо:

– Аха дүүнэрни! – гэбэ. – Бусад арадуудай дунда Һайн Мэдээсэл номнон этигэл түрүүлхымни тула Бурхан үни гэһээр намайе таанадай дундаһаа шэлэжэ абаа һэн гэжэ таанад һайн мэдэнэт+. 8Хүнүүдэй һанал бодол мэдэдэг Бурхан бидэндэ үгэһэндөөл адляар тэдэндэ Нангин Һүлдэ үгэхэдөө, өөрынгөө үршөөл хайра баһа бусад арадуудта үршөөбэ гээшэ+. 9Бурхан маанадай болон бусад арадуудай хоорондо ямаршье илгаа гарганагүй, юундэб гэхэдэ, тэдэнэй зүрхэ сэдьхэл этигэлээр арюудхагдаа гээшэ+. 10Тиигээд үбгэ эсэгэнэртэмнайшье, маанадташье даагдахагүй хүндэ ашаае шабинарай хүзүүндэ тээхэеэ оролдон, Бурханиие мүнөө юундэ туршаа юмта+. 11Бидэ гансал Дээдын Эзэн Иисусай үршөөл хайраар абарагдаабди гэжэ этигэнэбди, тиин тэдэшье баһа Иисусай үршөөл хайраар абарагдаа+.

12Сугларһан зон абяагүй болоод, ямар гайхамшагта дүлгэ тэмдэгүүдые, үйлэ хэрэгүүдые Бурхан Павел Варнава хоёрой гараар бусад арадуудай дунда бүтээгөө юм гэжэ тэдэ хоёрой хөөрэһые шагнаба. 13Тэдэнэй хөөрэжэ дүүргэхэдэ, Яков хэлэжэ эхилбэ:

– Аха дүүнэрни, намайе шагныт!+
14Бурханай өөрынгөө нэрэ алдараар анха түрүүшынхиеэ бусад арадуудай дундаһаа хүнүүдые шэлэжэ абаһан тухай Симеон бидэндэ хөөрэжэ үгөө. 15Лүндэншэдэйшье үгэнүүд эдэ бүхэниие тобшолно:

16«Тэрэнэй һүүлдэ би бусажа ерээд,
Давидай унаһан майханиие дахин бодхоохоб.
Һандаран һалаад байһан тэрэниие бодхоожо,
Дахин шэнээр һэргээхэб.
17-18Тиихэдэ минии хүнүүд болохоор
Дуудуулһан бусад яһатан
Болон ондоошье улад зон
Дээдын Эзэниие бэдэрхэ.
Эртэ урда сагһаа энээн тухай дуулгаһан
Дээдын Эзэн иигэжэ хэлэнэ».

19Тиимэһээ Бурханда хандажа байһан еврей-бэшэ хүниие бидэ хорихо зобоохо ёһогүйбди гэжэ тоолоноб. 20Харин онгонуудта үргэжэ бузарлагдаһан эдеэ хоол барихыень, забхайрхыень, боожо алаһан амитадай мяха, шуһа амсахыень хориһон бэшэг бэшэжэ, тэдээндэ эльгээхэ ёһотойбди+. 21Юундэб гэхэдэ, Моисейн Хуули эртэ урда сагһаа хото бүхэндэ номногдожо, мүргэлэй гэрнүүдтэ суббото бүхэндэ уншагдана ха юм.

Бусад арадуудай дундаһаа һүзэглэһэн зондо эльгээгдэһэн бэшэг

22Тиигээд элшэнэр, бүлгэмэй хүтэлэгшэд һүзэглэгшэдтэйгөө хамта хэдэн хүниие өөһэдынгөө дундаһаа шэлэжэ абаад, Павел Варнава хоёртой Антиох руу эльгээхэ гэжэ шиидэбэ. Тэдэ һүзэглэгшэдэй дундаһаа нэрэ хүндэтэй Баршабба гэжэ ара нэрэтэй Иудые, мүн Силые шэлэжэ абаад,+
23тэдэнэй дамжуулха ёһотой иимэ бэшэг бэшэбэд: «Элшэнэр, Иерусалимай бүлгэмэй хүтэлэгшэд болон бүхы һүзэглэгшэд Антиох, Сири, Киликидэ ажаһуудаг бусад арадуудай дундаһаа Христосто һүзэглэһэн зониие амаршална. 24Зарим һүзэглэгшэднай манһаа абаагүй захиралтаар һанал бодолыетнай һамааруулна, таанадые зобооно гэжэ бидэ дуулаабди+. 25-26Тиимэһээ манай Дээдын Эзэн Иисус Христосто алба хэжэ өөрынгөө ами наһые хайрладаггүй, манда ехэ һайшаагдадаг Варнава Павел хоёртой хэдэн хүнүүдые шэлэжэ эльгээхэ гэжэ бидэ зүбшэбэбди. 27Иуда Сила хоёрые эдэ бүгэдые таанадта тайлбарилжа үгэхыень эльгээнэбди. 28-29Онгонуудта үргэжэ бузарлагдаһан эдеэ хоол, боожо алагдаһан амитадай шуһа, мяха амсангүй, забхайрангүй байгаарайгты. Энээнһээ гадна ондоо захиралта таанадта үгэхэгүй гэжэ Нангин Һүлдэ болон бидэнэр шиидэбэбди. Дээрэ дурдагдаһан юумэнүүдые сахижа байбал, бүхы юумэн һайн байха. Баяртай!»+

30Антиох хүрэжэ ерээд, эльгээгдэһэн хүнүүдынь һүзэглэгшэдэй бүлгэм суглуулаад, үнөөхи бэшэгээ дамжуулжа үгэбэ. 31Энэ урмашуулһан бэшэг уншаад, зон угаа ехээр баярлаа. 32Иуда Сила хоёр лүндэншэд байһан туладаа үгэ хэлэжэ, һүзэглэгшэдые зоригжуулан урмашуулба+. 33-34Тиигээд тэдэ хоёр хэдэн сагай турша соо Антиохдо байба, һүүлдэнь һүзэглэгшэ аха дүүнэрынь тэдэниие үреэгөөд, элшэнэртэ һөөргэнь ябуулба[*].

35Павел Варнава хоёр Антиохдо үлэбэ. Тэдэ бусад олон һүзэглэгшэдөөр хамта улад зониие һургажа, Дээдын Эзэнэй Һайн Мэдээсэл номножо байбад+.

Павел Варнава хоёр хахасабад

36Нэгэ хэды болоод Павел Варнавада:

– Дээдын Эзэнэй Үгэ ямар хотонуудта номноо һэмди, тэдэ хотонуудаар ябаад, тэндэ ажаһууһан аха дүүнэрээ эрьеэд, хэрэгүүдынь ямархан бэ гэжэ харая, – гэһэн дурадхал оруулба.

37Варнава болбол Марк гэжэ нэрэтэй Иоанные абажа ябалсаха һанаатай байгаа+. 38Гэбэшье Памфилида тэдэниие хаяжа, хэрэгыень бүтээлсэхэеэ арсаһан Маркые Павел абажа ябаха дурагүй байгаа+. 39Энээн дээрэһээ Павел Варнава хоёр зүрилдөөд хахасабад. Варнава Маркые дахуулаад, Кипр арал руу тамаран ошобо. 40Харин Павел Силые замай нүхэр болгон ябаба. Аха дүүнэрынь тэдэниие Дээдын Эзэнэй үршөөл хайрада даалгажа табяа һэн+. 41Тэдэ Сириин, Киликиин хотонуудаар аха дүүнэрээ батадхан ябабад.

16

Тимофей Павел Саул хоёртой нэгэдэбэ

16^1Павел Дербэ ошоод, удаань Листра хүрэжэ ерэбэ. Тэндэ Дээдын Эзэндэ һүзэглэдэг еврей эхэтэй, грек эсэгэтэй Тимофей гэжэ нэгэ шаби ажаһуугаа+. 2Тэрээн тухай Листра Икони хотонуудта ажаһуудаг һүзэглэгшэд һайнаар хэлэдэг һэн. 3Павел тэрэниие дахуулжа ябаха һанаатай байгаа. Тимофейн эсэгэнь грек хүн гэжэ мэдэдэг байһан энэ нютагай еврейнүүдһээ боложо хүбүүнэй бэлгэ отолуулһан байгаа+. 4Павел Тимофей хоёр нэгэ хотоһоо нүгөө хото орожо, Иерусалимдахи элшэнэрэй, мүн бүлгэмэй хүтэлэгшэдэй тогтооһон ёһо гуримые сахижа байхыень хүн зониие уряалба+. 5Һүзэглэгшэ аха дүүнэрэй этигэл бүри бэхижэжэ, үдэрһөө үдэртэ һүзэглэгшэдэй тоо олошоржол байба+.

Павелай хараһан үзэгдэл

6Нангин Һүлдэ Асида Бурханай үгэ бү номногты гэһэн тула тэдэ бүхы Фригиин болон Галадай можонуудаар ябаба ха+. 7Тэдэнэй Мисси можын хилэдэ хүрэжэ ерээд, Бетини орохоёо байхадань, Иисусай Һүлдэ тиишээ орохыень зүбшөөбэгүй+. 8Тиимэһээ тэдэ Миссиие үнгэржэ, Троада хото хүрэжэ ерэбэд+. 9Македониин эрэ хүн урдань зогсожо: «Македони ерэжэ, манда туһалыш даа!» – гэһэн үзэгдэл Павел тэрэ һүниндөө хараба. 10Энэ үзэгдэлэй һүүлдэ Бурхан бидэниие Һайн Мэдээсэл номнохыемнай дуудаба гэжэ тобшолон, тэрэ бэеэрээ Македони ошохоёо түхеэрбэбди.

Лидия Иисус Христосто һүзэглэбэ

11Иигэжэ бидэ Троадаһаа тамаржа гараад, сэхэ Самофраки аралда, хойто үдэрынь Неаполь портдо хүрэжэ ерээбди. 12Тэндэһээ Македониин нэгэ аймагай түб хотодо, римэй колониин Филипп хото хүрэжэ ерээбди. Энэ хотодо бидэ хэдэн үдэр хоноо һэмди+. 13Бидэ субботодо хотын үүдээр гадагшаа гаража, еврейнүүдэй зальбардаг газарай һуури бэдэрэн, голой эрье зубшажа ябаа һэмди. Тэндэ бидэ сугларһан эхэнэрнүүдээр һуужа хөөрэлдэбэбди. 14Тэдэ эхэнэрнүүдэй дунда Тиатир хотын Лидия гэжэ нэрэтэй, улаан бүд наймаалдаг Бурханда һүзэглэдэг эхэнэр бидэниие шагнажа байгаа. Дээдын Эзэн Павелай хэлэжэ байһан үгэнүүдые энэ эхэнэрэй дуулажа абахын тула оюун ухааень нээбэ+. 15Тэрэ эхэнэр гэр бүлөөрөө уһаар арюудхуулба, һүүлдэ бидэниие гэртээ уриба. «Дээдын Эзэндэ этигэл дүүрэн байна гэжэ таанад үнэн дээрээ нам тухай бодожо байгаа һаа, минии гэртэ ерэжэ байрлагты», – гэжэ тэрэ хэлээд, бидэниие үгэдөө оруулба+.

Павел Сила хоёр түрмэ соо

16Нэгэтэ мүргэлэй газар ошожо ябахадаа бидэ ерээдүйе уридшалан хэлэдэг һүлдэдэ барюулһан зараса эхэнэртэй уулзаабди. Тэрэ эхэнэр хүнэй саашадахи хуби заяа хэлэжэ үгөөд, өөрынгөө эзэдтэ ехэхэн мүнгэ асардаг байгаа. 17Тэрэ эхэнэр Павелые болон маанадые дахажа:

– Эдэ зон Дээдын Бурханай зарасанар гээшэ. Эдэ таанадта абаралгын харгы зам тухай айладхана, – гэжэ ооглон һүхирдэг бэлэй.

18Тэрэ эхэнэр олон үдэрэй үргэлжэдэ иимэ маягаар һүхиржэ байгаа. Һүүлэй һүүлдэ Павел тэсэжэ ядаад, гэдэргээ хаража, тэрэ һүлдэдэ хандан:

– Иисус Христосой нэрээр энэ эхэнэрһээ гара гэжэ шамда захирнаб, – гэбэ.

Тэрэ һүлдэнь дары гаража талиигаа бэлэй+. 19Харин мүнгэ олохо найдабарияа гээһэн тэрэ зараса эхэнэрэй эзэд Павел Сила хоёрые барижа, хотын талмай тээшэ захирагшадта абаашаба ха. 20Захирагшадта тэдэниие асараад:

– Эдэ еврейнүүд манай хото үймүүлнэ, 21римэй эрхэтэн маанадай сахиха ёһогүй, гүйсэдхэхэ аргагүй ёһо заншалнуудые айладхан, сахигты гэжэ баадхана, – гэжэ хэлэбэ.

22Тиимэһээ сугларһан олон зон баһа Сила Павел хоёрой урдаһаа үһөөрхэн бодобо. Захирагшад тэдэ хоёрой хубсаһа хуулан хаяжа, модоор тэдэниие хэһээгты гэжэ захирба+. 23Тэдэниие зада сохёод, түрмэдэ хаагаад, һайнаар һахижа байхыень түрмын харуулшада захирбад. 24Иимэ захиралта абаһан харуулшан тэдэ хоёрые доторхи түрмэдэ оруулжа, хүлнүүдыень хулуудада һуулгаба+.

25Һүниин тэн багаар Павел Сила хоёрой Бурханда зальбаржа, Бурханиие алдаршуулһан дуунуудые дуулажа байхадань, хаалтада байһан бусад зон тэдэниие шагнажа байгаа. 26Гэнтэ газар ехээр хүдэлжэ, түрмын гэр иишэ тиишээ найгалзан хэлбэлзэбэ. Тэрэ дороо түрмын бүхы үүдэнүүд нээгдэжэ, хаалтада байһан зоной гэнжэнүүдынь мултаран унаба+. 27Түрмын харуулшан һэрижэ, нээлтэтэй түрмын үүдэнүүдые харахадаа, хаалтын зон тэрьедэбэ гэжэ һанаад, бэеэ хорлохо һанаатайгаар һэлмээ гаргаба+.

28– Бэеэ бү хорло! Бидэ булта эндэ байна ха юмбибди, – гэжэ Павел шангаар хашхарба.

29Харуулшан гал асархые гуйгаад, түрмэдэ гүйжэ ороод, шэшэрһэн юумэн Павел Сила хоёрой хүлдэ дохин унажа:+

30– Эзэдни, абарагдахын тула би юу хэхэ ёһотой гээшэбиб? – гэжэ тэдэ хоёрые гаргаха зуураа һураба+.

31– Дээдын Эзэн Иисуста этигэ, тиигэбэл ши өөрөө, шинии гэр бүлэ абарагдаха, – гэжэ тэдэ харюусаба+.

32Үнөөхи харуулшанда, тэрэнэй гэр бүлэдэ Павел Сила хоёр Дээдын Эзэнэй үгэ номнобо. 33Орой һүни харуулшан тэдэниие түрмэһөө гаргажа, шархануудыень угаагаад, гэр бүлөөрөө уһаар арюудхуулба+. 34Тэрэ харуулшан Павел Сила хоёрые гэртээ асаржа, урдань хоол табиба. Бурханда һүзэглэһэндөө бүхы гэр бүлөөрөө баяртай байбад+.

35Хойто үдэрынь римэй захирагшад тэрэ хүнүүдые таби гэһэн захиралтатайгаар сэрэгшэдээ эльгээбэ. 36Харуулшан захиралтыень Павелда дамжуулба:

– Захирагшад таанадые табиха гэһэн захиралта үгэбэ. Мүнөө эндэһээ гаража ошоходотнай болохо.

37– Римэй эрхэтэн маанадые зарга шүүбэригүй зоной урда модоор хэһээжэ, түрмэдэ хаяһан аад, мүнөө нюусаар намнаха һанаатай байна гү? Үгы даа! Өөһэдөө ерэжэ, бидэниие эндэһээ гаргаг! – гэжэ Павел харуулшанда хэлэбэ+.

38Сэрэгшэд Павелай хэлэһые захирагшадта дамжуулба. Тэдэнь Павел Сила хоёрой римэй эрхэтэн байһыень мэдэхэдээ, айжа һүрдэбэ. 39Захирагшад ерэжэ хүлисэл гуйгаад, түрмэһөө гаргаад, хотоһоо гаража ошохыень гуйба+. 40Павел Сила хоёр түрмэһөө гараад, Лидиягайда ошобо. Тэндэ аха дүүнэртэйгөө уулзажа, тэдэнээ урмашуулаад, хотоһоо гаража ошобод+.

17

Павел Сила хоёр Фессалоники хотодо

17^1Павел Сила хоёр Амфиполь, Аполлони хотонуудаар дайраад, Фессалоники хото хүрэжэ ерэбэ. Тэндэ мүргэлэй гэр бии һэн+. 2Павел урдынгаа заншалаар тиишэ орожо, гурбан субботын туршада Нангин Бэшэгһээ жэшээнүүдые дурдан,+
3Бурханай табисууртын ехэ зоболон дабажа, һүүлдэнь амидырха ёһотой байһан тухай тэдэ зониие һургаба. «Минии таанадта хөөрэжэ байгаа Иисус эгээл тэрэ Бурханай заяаһан Абарагша юм», – гэжэ тэрэ хэлэбэ+. 4Мүргэлэй гэртэ байһан хүнүүдэй зариманиинь этигэжэ, Павел Сила хоёртой нэгэдэбэ. Тэдэнһээ гадна ори ганса Бурханиие хүндэлдэг олон тоото грегүүд, нэрэ хүндэтэй эхэнэрнүүд Дээдын Эзэндэ һүзэглөө бэлэй.

5Гэбэшье еврейнүүд атаархан зэбүүрхэжэ, гудамжын үгытэй зоной дундаһаа хэдэн хара һанаатай хүнүүдые шэлэжэ, олон зониие суглуулаад, хотынхидой дунда худхаляа хуймаа гаргаба. Тэдэ зон Павел Сила хоёрые олоод, зоной урда шиидхэхын тула Ясоной гэртэ сүмэрэн оробо+. 6Тэдэ хоёрые оложо ядахадаа, тэдэнэр Ясониие, баһа хэдэн һүзэглэгшэдые хотын захирагшадта шэрэжэ абаашаад:

– Эдэ оршолон дэлхэйе үймүүлһэн зон гээшэ, мүнөө манай хотодо ерээд байна, – гэжэ хашхаралдаба. 7– Ясон тэдэниие гэртээ байрлуулаа. Ондоо хүниие, Иисусые хаан гэжэ нэрлэхэдээ, тэдэнэр римэй хаанай зарлигые буруушаана+.

8Эдэ бүхэниие дуулахадаа хотын захирагшадшье, хүн зоншье айн һүрдэбэ. 9Ясоной, бусад һүзэглэгшэдэй барюулга орхиходонь лэ тэдэниие табиһан байгаа.

Павел Сила хоёр Бери хотодо

10Һүни болохотой сасуу һүзэглэгшэд Павел Сила хоёрые Бери хото руу ябуулба. Хото хүрэжэ ерээд, тэдэ хоёр мүргэлэй гэртэ ошобо. 11Энэ хотын зон Фессалоникиинхидтэ ороходоо Бурханай үгэ үлүү ехээр шагнаха дуратай байжа, номнол анхаралтайгаар хүлеэн абаад, Павел Сила хоёрой хэлэһэниинь үнэн гү гэжэ мэдэхын тула Нангин Бэшэгые үдэр бүхэн шудалжа байба. 12Тиигэжэ тэдэ зоной олониинь этигээ бэлэй. Тэдэнэй дунда олон нэрэ хүндэтэ грек эхэнэрнүүд, эрэшүүл байгаа һэн. 13Гэбэшье Фессалоникидэ ажаһуудаг еврейнүүд Бурханай үгэ Бери хотодошье Павел номноно гэжэ дуулахадаа, баһа тиишэ ошожо, хүн зониие үймүүлэн хүлгөөбэ. 14Һүзэглэгшэд дары Павелые далай хүргэжэ ошобо, харин Сила Тимофей хоёрынь Беридэ үлэбэ. 15Павелые үдэшэһэн хүнүүд тэрэниие Афины хото хүргөөд, Сила Тимофей хоёр аргатай байбал түргөөр ерэг гэһэн Павелай захиралта абамсаараа һөөргөө бусаба.

Павел Афины хотодо

16Павел тэрэ хоёроо Афины хотодо хүлеэжэ байхадаа, хотоор дүүрэн бодхоогдоһон онгонуудые хаража гашуудаба+. 17Тэрэ мүргэлэй гэртэ еврейнүүдтэй болон бусад арадуудай дундаһаа Бурханда һүзэглэһэн зонтой, мүн талмай дээрэ уулзаһан хүн бүхэнтэй үдэр бүри хөөрэлдэдэг байгаа һэн. 18Эпикур болон стоик һургаалай философууд тэрээнтэй уулзажа:

– Энэ хооһон үгэтэй хүн юу хэлэхэ һанаатай байнаб? – гэжэ нэгэ зариманиинь хэлсэжэ байба.

– Үгы, энэшни хариин бурхадууд тухай номноно ха, – гэжэ нүгөөдүүлынь хэлэжэ байба.

Юундэ тиигэжэ хэлсээб гэхэдэ, Павел Иисус тухай, тэрэнэй амидыралга тухай номноһон байгаа. 19Философууд Павелые Ареопаг хүтэлжэ абаашаад:

– Шинии номножо байһан шэнэ һургаалые маанадта шагнажа болохо гү? – гэжэ һурабад. –+
20Ши нэгэл жэгтэй һонин юумэ бидэндэ дуулгажа байнаш. Тиимэһээ энэшни юун ааб гэжэ бидэ мэдэхэ һанаатайбди.

21Афины хотынхид, тэндэ ажаһуугша хариин зон шэнэ үзэлнүүдые шагнан, тэдэниие зүбшэн хэлсэһээр лэ сүлөө сагаа үнгэргэдэг байгаа.

22Павел Ареопагай дунда зогсожо:

– Афинынхин, таанарай аргагүй һүзэгтэй зон байхые би ажаглажа байнаб. 23Юундэб гэхэдэ, танай мүргэл шүтөөнүүдые хаража байхадаа, «мэдэгдээгүй Бурханда» гэжэ бэшээтэй үргэлэй шэрээ би оложо харааб. Танай мэдээгүй аад, шүтэжэ мүргэжэ байгаа эгээл тэрэ Бурхан тухай би танда номножо байнаб. 24Юртэмсэ дэлхэйе, тэрээн дээрэ оршодог хамаг юумэ бүтээһэн Бурхан газар тэнгэриин Эзэн юм, гараар бодхоогдоһон һүмэдэ амидардаггүй юм+. 25Хүнэй ямаршье туһаламжа Бурханда хэрэггүй. Тэрэ өөрөө амитай бүхы юумэндэ ами наһа, амисхал, бүгэдые үгэнэ гээшэ. 26Бүхы дэлхэйгээр нютагжахынь тула амидарха саг болзорыень болон байрлаха хилэ хизаарыень тогтоон, ори ганса хүнһөө бүхы хүн түрэлхитэниие тэрэ бүтээгөө юм. 27Бурхан хүн бүхэнһөөмнай холо бэшэ гэжэ мэдэрэн, тэрэниие бэдэржэ олохын тула эдэ бүгэдые зохёогоо юм. 28«Бидэнэр Бурханай ашаар амидаржа, хүдэлжэ, ажаһуужа байнабди». Танай шүлэгшэдэй зариманиинь баһал: «Бидэ тэрэнэй угсаатан гээшэбди», – гэжэ хэлээ бэлэй.

29Хэрбээ бидэ Бурханай угсаатан юм һаа, Бурхан гээшэмнай хүнэй һанаашалгаар алтаар гү, али мүнгөөр гү, али шулуугаар дүрсэлһэн уран бүтээлэй юумэн гэжэ бодохо ёһогүйбди. 30Бурханиие мэдээгүй сагта Бурхан эдэ бүгэдые хүнүүдтэ хүлисэдэг байгаа. Харин мүнөө хаа хаанагүй ажаһуудаг хүн зониие нүгэл үйлэдэхэеэ болихыень Бурхан захирна,+
31юундэб гэхэдэ, Бурхан юртэмсэ дэлхэйе үнэн зүб зарга шиидхэбэреэр шүүхэ үдэрөө тогтоогоо, тиин Зарга шүүгшэеэ тэрэ томилон табяа. Тэрэниие Бурхан амидыруулжа, бүхы хүнүүдтэ гэршэ баримта болгон үгөө ха юм+.

32Үхэһэн хүнүүдые амидыруулһан тухай дуулахадаа, нэгэ зарим зон ташаганаса энеэлдэбэ, нүгөө зариманиинь:

– Бидэ шамайе үшөө дахин шагнуужамди, – гэлдэбэ.

33Тиихэдэнь Павел тэдэниие орхижо ошоо. 34Гэбэшье хэдэн хүн Дээдын Эзэндэ этигэжэ, Павелай шабинар болобо. Тэдэнэй дунда Ареопагай гэшүүн Дионисий, Дамарида гэжэ нэрэтэй эхэнэр болон бусадшье зон байгаа бэлэй.

18

Павел Коринф хотодо

18^1Эдэ бүхэнэй һүүлдэ Павел Афиныһаа Коринф хото хүрэжэ ерэбэ. 2Тэндэ Павел Понтһоо уг гарбалтай Аквила гэдэг еврейтэй, тэрэнэй Прискилла һамгатай уулзаа бэлэй. Клавдий хаанай бүхы еврейнүүдтэ Рим хотые орхижо ошохыень захирһан хада тэдэ һаял Италиһаа ерэһэн байба. Павел тэдэнэйдэ айлшалба+. 3Тиигээд нэгэ ажал урлалгатай байһан тула Павел тэдэнээр суг хүдэлбэ. Тэдэнэр майхануудые хэдэг байгаа. 4Павел еврейнүүдыешье, грегүүдыешье этигүүлхэеэ оролдон, суббото бүхэн мүргэлэй гэртэ номнодог бэлэй+.

5Сила Тимофей хоёрой Македониһоо ерэхэдэнь, Павел Һайн Мэдээсэл номноходо өөрыгөө бүрин зорюулжа, Иисус гээшэмнай Бурханай табисуурта гэжэ еврейнүүдтэ баталан гэршэлжэ байгаа+. 6Теэд тэдэ зоной арсалдажа, хэрүүл татахадань, Павел өөрынгөө хубсаһа гүбеэд:

– Бурханай абаралгаһаа арсажа байһандаа таанад өөһэдөө зэмэтэйт. Би зэмэгүйб, тиин мүнөө бусад арадуудта ошохомни, – гэжэ хэлэбэ+.

7Тэдэ зониие орхижо, Павел Бурханда һүзэглэдэг Титий Юст гэдэг хүнэй гэртэ ошобо. Энэ хүнэй гэрынь мүргэлэй гэрэй хажууда байдаг һэн. 8Крисп гэжэ нэрэтэй мүргэлэй гэрэй дарга бүхы гэр бүлөөрөө баһа Дээдын Эзэндэ этигэһэн байгаа. Тиин номнол дуулаһан олон коринфууд баһал этигэжэ уһаар арюудхуулһан байгаа+.

9Нэгэтэ һүни Павел Дээдын Эзэниие үзэгдэлдөө хараба. Дээдын Эзэн:

– Бү ай, саг үргэлжэ номножо бай. 10Би шамтай байнаб, хэншье шамда хоро хүргэхэгүй, юундэб гэхэдэ, энэ хотодо минии хүнүүд олон бии, – гэжэ хэлэбэ.

11Тиимэһээ Павел тэндэ жэл хахад соо Бурханай үгэ номножо байба.

12Ахайя можын захирагшаар Галлиониие табихада, еврейнүүд хоорондоо үгэсөөд, Павелай урдаһаа бодожо, тэрэниие сүүдлэхэеэ шэрэжэ асарба.

13– Энэ хүн манай хуулида хэлэгдээгүй ёһоор Бурханда мүргэгты гэжэ хүнүүдые үгэдөө оруулжа байна, – гэлдэбэ тэдэ.

14Павелай амаа нээжэ үрдеэгүй байтар, Галлион еврейнүүдтэ хандажа:

– Ай, еврейнүүд, хэрбээ ямар нэгэн гэмтэ ябадал гү, али муу үйлэ тухай хэлэбэлтнай, би таанадые шагнаха байгааб. 15Харин үгэнүүдһээ, нэрэ алдарһаа боложо, өөһэдынгөө хуулиин асуудалнуудаар арсалдаа юм бол, өөһэдөө шиидхэгты. Энэ асуудалаар танай заргаша байха аргамгүй, – гэбэ+.

16Тиигэжэ хэлээд, Галлион заргын газарһаа тэдэ еврейнүүдые намнажархиба. 17Харин тэдэнь мүргэлэй гэрэй дарга Сосфендэ добтолон орожо, зарга шиидхэдэг газарай урда тээ тэрэниие зада наншаба. Гэбэшье Галлион эдэ бүгэдые ойндоо абаагүй.

Павел Антиох хото бусажа ерэбэ

18Павел үшөө олон үдэр тэндэ байгаад, удаань аха дүүнэртэйгөө хахасан, Прискилла Акила хоёрые абаад, Сириин орон нютаг тамаран ошобо. Хэзээ нэгэтэ үгэһэн дашаа тангаригайнь болзор дүүрэжэ, Павел Кенхрейдэ үһэеэ абхуулаа+. 19Эфес хото тамаржа ерэхэдээ, Павел нүхэдөө орхёод, мүргэлэй гэртэ ошожо, еврейнүүдтэй хөөрэлдэбэ+. 20Тэрэниие үлыт даа гэжэ еврейнүүдэй гуйхадань, тэрэ зүбшөөбэгүй.

– 21Ойртожо байгаа һайндэрые би заатагүй Иерусалимда үнгэргэхэ ёһотойб. Хэрбээ Бурханай хүсэбэл, би таанадта дахин бусажа ерэхэб, – гэжэ хэлээд, тэдэнтэй хахасан, Эфесһээ тамаран ошобо+.

22Тэрэ Кесари хүрэжэ ерээд, тэндэһээ Иерусалим зорёо бэлэй. Тэндэ һүзэглэгшэ зонтой уулзаад, Антиох ошоо һэн. 23Хэдэн саг Антиохдо байһанайнгаа һүүлдэ Павел замдаа мордожо, бүхы Галадай болон Фригиин нютагуудаар ябажа, шабинарай этигэлые батадхан бэхижүүлбэ+.

Аполлос гэдэг хүн Эфес ба Коринф хотонуудта

24Александриһаа уг гарбалтай Аполлос гэдэг еврей хүн Эфес хотодо бии болоо хаш. Тэрэ ехэ уран хэлэтэй, Нангин Бэшэг һайн мэдэдэг һэн+. 25Аполлос Дээдын Эзэн тухай һургаалые дуулаһан байгаа. Гансал Иоаннай уһан арюудхалга мэдэжэ байһаншье мүртөө ехэ оролдосотойгоор, үнэн зүбөөр Иисус тухай һургадаг һэн+. 26Тэрэ хүн мүргэлэй гэртэ зоригтойгоор номножо эхилбэ. Прискилла Аквила хоёр тэрэниие шагнаад, гэртээ урижа, Бурханай зам тухай тэрээндэ бүри тодорхойгоор хөөрэжэ үгэбэ+. 27Тэрэнэй Ахайя ошохо гэжэ шиидэхэдэ, тэрээниие угтажа абахыень гуйһан бэшэг аха дүүнэр тэндэхи шабинарта бэшээ бэлэй. Ахайя ерээд, Бурханай үршөөлөөр һүзэглэһэн зондо Аполлос ехэ туһалба+. 28Юуб гэхэдэ, тэрэ олон зоной дунда еврейнүүдтэй заргалдан, тэдэниие буруушаажа, Нангин Бэшэгһээ хэһэгүүдые хэрэглэн, Иисус гээшэмнай Бурханай табисуурта мүн гэжэ баталжа байгаа+.

19

Павел Эфес хотодо

19^1Аполлосой Коринфда байха үедэ Павел Галадай ба Фригиин газар дайдые дабан, Эфес хүрэжэ ерэхэдээ, хэдэн шабинартай уулзаа бэлэй+. 2Тэдэнтэй хөөрэлдэжэ байхадаа Павел:

– Һүзэглэхэдөө таанад Нангин Һүлдые тогтоон абаа һэн гүт? – гэжэ һураба.

– Бидэ Нангин Һүлдэ тухай ойро наашашье дуулаагүй байнабди, – гэжэ тэдэнь харюусаба.

3– Тиихэдээ таанад ямар уһан арюудхалда хүртэбэ гээшэт?

– Иоаннай уһан арюудхалда хүртэһэн байгаабди+.

4– Хүнүүдэй нүгэл хэхэеэ болихын тула Иоанн уһаар арюудхаа юм. Тиихэдээ минии хойноһоо заларжа ябаа хүндэ, ондоогоор хэлэбэл Иисуста, таанад этигэхэ ёһотойт гэжэ Иоанн хүнүүдтэ хэлэдэг байгаа, – гэжэ Павел тэдээндэ хэлэбэ+.

5Энээн тухай мэдэхэдээ, тэдэ шабинар Дээдын Эзэн Иисусай нэрэ алдараар уһан арюудхалда хүртэбэ+. 6-7Павелай тэдэ арбан хоёр оршом шабинар дээрэ гараа табихадань, Нангин Һүлдэ тэдэндэ буужа, тэдэ элдэб хэлэнүүд дээрэ дуугаржа, номножо эхилбэ+.

8Павел гурбан һарын үргэлжэдэ мүргэлэй гэртэ ерэжэ, заргалдан, Бурханай хаан орон тухай зоригтойгоор хөөрэжэ, баталан һургажа байба+. 9Зарим хүнүүдэй зүрюу зан гаргажа, этигэхэ дурагүй байхадань, Дээдын Эзэнэй замые зоной дунда хардажа эхилхэдэнь, Павел шабинартайгаа тэдэниие орхижо ошобо. Тиигээд Павел Тиранн гэдэг хүнэй һургуулида үдэр бүри номнодог болобо. 10Тиигэжэ хоёр жэлэй турша соо Аси можодо ажаһуудаг еврейнүүдшье, грегүүдшье Дээдын Эзэн тухай соносожо байгаа бэлэй.

Скевын хүбүүд

11Бурхан Павелай гараар олон гайхамшагта хэрэгүүдые бүтээбэ. 12Павелай нюурай аршуул гү, али хормойбшо үбшэн зондо асархадань, тэдэнь эдэгэжэ, ада шүдхэрнүүд бэеһээнь гаража, тонилон ошодог байгаа+. 13Тиихэдэ ада шүдхэрнүүдые дарадаг зарим еврей тэнүүлшэд ада шүдхэртэ барюулһан хүниие аргалхадаа Дээдын Эзэн Иисусай нэрэ дурдадаг болобо. «Павелай номножо байһан Иисусай нэрээр таанадта захирнаб», – гэжэ тэдэ хэлэдэг байгаа+.

14Еврейнүүдэй ахамад санаарта Скевын долоон хүбүүд баһал тиигэжэ захирба. 15Гэбэшье ада шүдхэр тэдэндэ: «Би Иисусые мэдэнэб, Павелыешье би танинаб. Харин таанад хэд гээшэбта?» – гэбэ+. 16Тиигээд ада шүдхэртэй хүнэй тэдэндэ добтолжо, бултыень наншахада, тэдэнь салдаган шархатаһан юумэд гэрһээ зугадан гүйлдэбэ.

17Энэ ушар тухай Эфес хотодо ажаһуудаг еврейнүүд, еврей-бэшэнэр баран дуулаа бэлэй. Тэдэ булта айн һүрдэжэ, Дээдын Эзэн Иисусай нэрэ хүндэлжэ эхилбэ. 18Һүзэглэһэн зоной олонхинь хэһэн элдэб шэбшэлгынгээ муу ёрые мэдэрэн, тэрээн тухайгаа хүн зондо хөөрэжэ үгэбэ+. 19Эльбэ жэльбэ хэрэглэдэг зарим зон номуудаа асаржа, хүн зоной урда галда шатаагаа бэлэй. Тэдэ номуудай сэнгыень тоолоходо, тэдэнь таби мянган мүнгэнэй сэнтэй байшаба.

20Иимэл хүсэ эршэтэйгээр Дээдын Эзэнэй үгэ таража, олон хүнүүд һүзэглэжэ байба+.

Эфестэ болоһон үймөөн

21Эдэ ушарнуудай һүүлдэ Павел Македониин ба Ахайяын нютагуудаар ябажа, Иерусалим ошохо гэжэ шиидэбэ.

– Удаань би Рим хүрэхэ ёһотойб, – гэжэ Павел хэлэбэ+.

22Тэрэ Тимофей Эраст хоёр туһалагшадаа Македони эльгээжэ, өөрөө халта зуура Аси можодо үлэбэ+.

23Тэрэ үедэ Дээдын Эзэнэй замһаа боложо ехэхэн арсалдаан хёмороон гараба. 24Мүнгөөр урлагша Димитрий гэдэг хүн Артемидын һүмын мүнгэн дүрсэнүүдые бүтээдэг байгаа. Тэрэнэй ашаар бусадшье олон урладаг зон бага бэшэ олзо олодог бэлэй. 25Димитрий тэдэниие, мүн ондоошье урлагшадые суглуулаад:

– Эрэшүүл аа, энэ урлал ажалһаа манай ажабайдал дулдыдана гэжэ таанад һайн мэдэнэт. 26Павелай гансашье Эфес хотодо бэшэ, харин бүхы Асида номнолоороо олон зоной тархи толгой эрьюулһыень таанад хаража дуулажа байгаа бэзэт. Гараар бүтээгдэһэн юумэн бурхан байжа шадахагүй гэжэ тэрэ хэлэнэ. 27Энээнһээ боложо манай урлал ажал хэндэшье хэрэггүй болохоһоо гадна, агууехэ бурхан Артемидыншье һүмэ хэрэггүй болохо аюул тохёолдохоёо байна. Тиигэбэл бүхы Асиин болон юртэмсын шүтэжэ байһан бурханай һүр жабхалангынь буураха бшуу, – гэжэ хэлэбэ.

28Хэлэһыень дуулаһан зон хоро шараяа ехээр бусалжа:

– Эфесэй Артемида алдаршаһай! – гэжэ хашхаралдаба.

29Хотынхид үймөө буһалгаа татажа, Павелай замай нүхэд болохо Македониин Гай Аристарх хоёрые театр руу шэрэбэ+. 30Павелай өөрөө тэдэ зоной урда гараха гэхэдэнь, шабинарынь тэрэниие табибагүй. 31Аси можын зарим захирагшад Павелай нүхэд байһан дээрэһээ театр ошохоһоонь тэрэниие һэргылэн хүнүүдые эльгээгээ бэлэй. 32Театрта сугларһан зоной зариманиинь нэгэ юумэ һүхиржэ, нүгөөдүүлынь ондоо юумэ хашхаржа байба. Суглаанай эмхи гуримгүй үнгэржэ байхада, тэндэ байһан зоной олонхинь юундэ сугларһанаашье ойлгонгүй байба. 33Тиимэһээ сугларһан зоной зариман Александр гэжэ нэрэтэй хүндэ юу боложо байһые тайлбарила гэһэн эрилтэ табиба. Александрые еврейнүүд өөһэдынгөө дундаһаа түлхижэ урагшань гаргаһан байгаа. Тэрэ шэмээгүй бологты гэжэ гараараа харуулаад, бэеэ сагааруулха һанаатай байхадань, 34тэрэниие еврей байна гэжэ мэдэхэдээ, зон нэгэн дуугаар: «Агууехэ Эфесэй Артемида алдаршаһай», – гэжэ хоёр сагай туршада зогсонгүй хашхаралдаба.

35Һүүлэй һүүлдэ хотын захирагшадай нэгэн зониие номгоруулжа:

– Эфесэй эрхэтэн! – гэжэ хандаба. – Эфес хото агууехэ бурхан Артемидын һүмые, огторгойһоо унаһан нангин шулууе хамгаалан сахигша хото гэжэ мэдэхэгүй хүн олдохо аал? 36Энэ арсашагүй баримта юм, тиимэһээ таанад номгоржо, үймэлдэхэ шууялдахаяа болигты. 37Таанадай иишэнь шэрэжэ асарһан зон һүмэ дээрмэдээгүй, тиихэдэ Артемида бурханииемнайшье муудхаагүй ха юм. 38Хэрбээ Димитрий болон тэрээнтэй ерэһэн урлагшадай хэн нэгэниие зэмэлээ һаань, заргашада гү, али захирагшадта гэмнэлгэ нэхэбэритэйгээ хандаг лэ. 39Хэрбээ бүри шухала юумэ нэхэбэлтнай, хэрэгтнай хуулиин ёһоор зарлагдаһан эрхэтэнэй суглаан дээрэ шиидхэгдэхэ. 40Үгы һаа, бидэниие үймөө татаа гэжэ зэмэлхэдээ болохо, яахадааб гэбэл, мүнөөдэр юундэ эндэ сугларһанаа бидэ тайлбарилжа шадахагүйбди, юугээршье өөһэдыгөө сагааруулха аргагүйбди. Иигэжэ хэлээд, тэрэ захирагша сугларһан зониие тарааба.

20

Павел Македони болон Ахайя руу зорибо

20^1Үймөөнэй үнгэрһэн хойно Павел шабинараа суглуулжа урмашуулан зоригжуулаад, тэдэнтэйгээ хахасажа, Македони ошобо+. 2Македониин газараар ябахадаа, Павел һүзэглэгшэ зонтой оло дахин хөөрэлдэжэ, тэдэниие зоригжуулжа байба. Һүүлэй һүүлдэ тэрэ Эллада[*] хүрэжэ ерээд, 3тэндэ гурбан һара байба. Элладаһаа Сири тамаран ошохо һанаатай байхадань, еврейнүүд эсэргүү нюуса хэлсээ зохёобо гэжэ мэдэхэдээ, Павел дахин Македонёор ябаад, һөөргөө бусаха гэжэ шиидэбэ+. 4Тэрэниие харгыдань Бери хотодо түрэһэн Пиррэй Сопатр хүбүүн, Фессалоникиин Аристарх ба Секунд хоёр, Дербэһээ уг гарбалтай Гай, Тимофей болон Асиһаа уг гарбалтай Тихик, Трофим гэгшэд дахажа ябаа+. 5Тэдэнэр урдамнай орожо, бидэниие Троадада хүлеэжэ байгаа+. 6Харин бидэ Эһээбэригүй Хилээмэн гэдэг һайндэрэй үнгэрһэн хойно Филиппһээ тамаран гаража, табан үдэрэй удаа Троада хүрөөд, тэндэ долоон хоног байгаабди+.

Павел һүүлшынхиеэ Троада хотодо байна

7Гарагай нэгэндэ, воскресенидэ бидэ бултадаа үдэшын хоол барихаяа суглараа бэлэйбди. Хойто үдэрынь ябахаяа түхеэржэ байһан дээрэһээ Павел шабинартайгаа удаан саг соо, һүниин тэн болотор хөөрэлдөө һэн+. 8Бидэнэй сугларһан дээдэ дабхарай таһалга соо олон дэн аһаалгаатай байгаа. 9Евтихий гэжэ залуу хүбүүн сонхын табсан дээрэ һуугаа һэн. Павелай ехэ удаан номножо байхада тэрэ хүбүүн нойртоо диилдэжэ, гурбадахи дабхарай сонхоһоо унашоо һэн. Шабинарайнь гүйжэ ошоходо, тэрэ үхэшэһэн байгаа. 10Гэбэшье Павел доошоо буугаад, дээрэнь тонгойжо, хүбүүе шангаар тэбэрибэ. «Һанаагаа бү зобогты, тэрэ амиды байна», – гэжэ Павел хэлэбэ. 11Бусажа дээшээ гараад, хилээмэ хухалжа эдеэд, Павел үүр сайтар номнобо. Тиигээд гаража ябаа һэн. 12Харин үнөөхи хүбүүнэй амидырхадань, бултадаа ехэ баяртай юумэд гэртэнь абаашаа һэн.

Павел Троадаһаа Милет хото руу аяншалба

13Бидэ Павелые хүлеэнгүй, корабльда һуужа, Асс хото зорёо бэлэйбди. Тэндэ Павелые корабльдаа тодожо абаха ёһотой байгаабди. Павел Асс хүрэтэр ябагаар ошохо гэжэ шиидэһэн байгаа. 14Тэрэниие Асста тодожо, корабльдаа һуулгаад, бидэ Мителен тамаржа ерээбди. 15Мителенһээ гараад, хойто үдэрынь бидэ Хиос хото тамаржа ерээбди. Тэндэһээ гаража нэгэ хоноод, Самос хото ерээбди. Тиигээд Самосһоо гаража нэгэ хоноод, Милет хото хүрэжэ ерээ бэлэйбди. 16Павел Асида удаан болохогүйн тула, Эфес хото руу зогсонгүй тамарха гэжэ шиидэбэ. Арга байбал, Табидахи үдэрэй һайндэрые Иерусалимда угтаха һанаатай тэрэ ехэл яаралтай ябаа бэлэй+.

Павел Эфесэй бүлгэмэй хүтэлэгшэдтэй хөөрэлдэнэ

17Милет хотодо байхадаа, Павел Эфесэй бүлгэмэй хүтэлэгшэдэй хойноһоо хүнүүдые Эфес хото эльгээбэ ха. 18Тэдэнэй хүрэжэ ерэхэдэ Павел иигэжэ хэлэбэ:

– Асиин газарта ерэһэн түрүүшынгээ үдэрһөө хойшо таанадтай үргэлжэ байһыемни өөһэдөө мэдэнэт+. 19Даруу зантайгаар, нулимсаа гарган, еврейнүүдһээ, тэдэнэй зохёоһон нюуса хэлсээнүүдһээ боложо, хүндэ хүшэр бэрхэшээлнүүдтэ орожо байгаад, Дээдын Эзэндэ яажа алба хэжэ байһыемни таанад баһа мэдэнэт. 20Зонойшье дунда, гэрээршье ябаад таанадые һургахадаа, таанадта туһатай юумэ огто нюудаггүй бэлэйб. 21Би еврейнүүдыешье, ондоо яһатанииешье нүгэл хэхэеэ болижо, Бурханда хандахыень, манай Дээдын Эзэн Иисуста этигэхыень гуйдаг бэлэйб. 22Харин мүнөө би Нангин Һүлдын захиралта дүүргэн, Иерусалим ошожо байнаб, юун намайе тэндэ хүлеэжэ байһые би мэдэнэгүйб. 23Гэбэшье ямаршье хотодо хүрэжэ ерэхэдэмни, хаанашье байхадамни намайе түрмэ зоболон хоёр хүлеэжэ байна гэжэ Нангин Һүлдэ хэлэжэ байдаг+. 24Харин би ами наһаяа оройдоошье хайрланагүйб. Бурханай үршөөл хайра тухай Һайн Мэдээсэл айладхажа бай гэжэ Дээдын Эзэнэй намда даалгаһан үүргэ гүйсэдхэн, ябаха ёһотой замаараа ябажа түгэсхэбэлни һайн гээшэ+.

25Таанадта Бурханай хаан орон тухай номножо байһан намайе дахин харахагүйт гэжэ би мүнөө мэдэнэб. 26Тиимэһээ хэн нэгэнэйтнай абарагдаагүй һаа, би огто зэмэгүйб гэжэ хэлэнэб. 27Юундэб гэхэдэ, Бурханай эрхэ хүсэлые таанадта мэдүүлхэдээ, би юушье таанадһаа нюугаагүйб. 28Нангин Һүлдын харууһалжа байхаар таанадта даалгаһан һүрэгөө, өөһэдыгөө анхаржа байгты. Һүзэглэгшэ хүнүүдһээ бүридэһэн һүрэгөө харууһалжа байгты, юуб гэхэдэ, Бурхан энэ һүрэг хүбүүнэйнгээ шуһанай сэнгээр олоо юм+. 29Минии ябаһан хойно таанадта хэрзэгы шононууд ерэжэ, һүрэгыетнай хайрлахагүй гэжэ би мэдэнэб+. 30Өөһэдынтнайшье дундаһаа буруу номногшод гаража, шабинарыемни дахуулха+. 31Тиимэһээ гурбан жэл соо үдэр һүнигүй нулимсаа дуһаан, таанадай хүн бүхэнииетнай һургажа байһыемни һанан, һэргэг байгты+.

32Би таанадые Бурханда, Бурханай үршөөл хайра тухай һургаалда даалганаб. Бурханай үршөөл хайра тухай һургаал таанадые үлүү һайн һургажа магадгүй. Һүзэглэгшэ зондо бэлдээтэй зөөри зөөшэһөө тэрэ һургаал таанадта баһа үгэхэ+. 33Би алта, мүнгэ, хубсаһа хунар өөртөө олзолхоёо огто һанаагүйб+. 34Хара хүлһөөрөө өөрыгөө, замынгаа нүхэдые тэжээдэг байһыемни таанар мэдэнэт+. 35Тиигэжэ би таанадта яажа хүдэлхэб, ядуу һула зондо туһалхаб гэһэн жэшээ харуулаа бэлэйб. «Үгэхэнь абахаһаа бүри жаргалтай», – гэжэ Иисусай хэлэһые һанажа ябагты+.

36Иигэжэ хэлээд, Павел үбдэглэн һуугаад, бусад зоноор хамта зальбараа бэлэй+. 37Булта айхабтар ехээр уйлалдан, Павелые тэбэрижэ таалабад. 38Намайе дахин харахагүйт гэжэ хэлэһэн туладань тэдэ ехээр гуниглажа байгаа. Удаань тэдэнэр булта Павелые корабль хүрэтэр үдэшөө һэн.

21

Павел Иерусалим ошобо

21^1Бидэ Эфесэй бүлгэмэй хүтэлэгшэдтэй хахасаһаар Кос арал тамаржа ерээбди, тиигээд хойто үдэрынь Родос арал хүрэжэ, тэндэһээ Патара хото тамараа бэлэйбди. 2Патарада бидэ Финики ошохо корабль оложо һуугаабди. 3Кипр аралые зүүн таладаа орхижо, Сири тээшэ тамарбабди, тиигээд корабльнай ашаагаа буулгахаяа Тир хотодо зогсоо бэлэй. 4Тиртэ бидэ шабинарые оложо, тэдэнтэй долоо хонообди. Тэдэ шабинар Павелые Иерусалим бү ошыш даа гэжэ гуйба, юундэб гэхэдэ, Нангин Һүлдэ тэдэндэ тиигэжэ захиһан байна+. 5Долоон хоногой үнгэрхэдэ замдаа гарахадамнай, һүзэглэгшэд эхэнэр үхибүүдээрээ суг бидэниие корабль хүрэтэрнай үдэшөө һэн. Эрье дээрэ бидэ үбдэглэн һуужа зальбараад,+
6хахасажа, корабльдаа һуубабди, һүзэглэгшэд гэртээ бусаба.

7Тир хотоһоо бидэ Птолемаида хото хүрэтэр тамаржа ерээд, эрье дээрэнь буужа, һүзэглэгшэ аха дүүнэртээ айлшалан, тэдэнэйдээ нэгэ хоноо һэмди. 8Хойто үдэрынь бидэ Кесари хото хүрэжэ, Һайн Мэдээсэл номнодог долоон туһалагшадай нэгэн болохо Филиппэй гэртэ зогсоо бэлэйбди+. 9Тэрэ хадамда гараагүй дүрбэн басагатай һэн. Басагадынь булта лүндэншэд байгаа+. 10Тэрэнэйдэ хэдэн үдэр байһанаймнай һүүлээр Агав гэжэ нэрэтэй лүндэншэн Иудейһээ ерээ+. 11Агав манай байһан газарта ерэжэ, Павелай бүһэ абажа, хүл гараа хүлеэд:

– «Энэ бүһын эзэниие еврейнүүд Иерусалимда иигэжэ хүлеэд, бусад арадуудта тушааха» гэжэ Нангин Һүлдэ хэлэжэ байна, – гэбэ.

12Энээниие дуулахадаа бидэшье, эндэхи һүзэглэгшэдшье бултадаа Павелые Иерусалим бү ошыш даа гэжэ гуйгаа бэлэйбди+. 13Тиихэдэмнай Павел:

– Үгы, яана гээшэбта? Юундэ уйлалдажа бархиралдажа, минии зүрхэ сэдьхэлые зобооно гээшэбта? Би Иерусалим ошоод, хүлюулхэһээ гадна, Дээдын Эзэн Иисусай нэрэ алдарай түлөө үхэхэеэшье бэлэнби, – гэжэ харюусаба+.

14Павелые үгэдөө оруулха аргагүй байһанаа ойлгоходоо, бидэ аргадахаяа болижо:

– Дээдын Эзэнэй эрхэ мэдэлээр лэ болог даа! – гэлсээ бэлэйбди.

15Хэдэн үдэрэй үнгэрхэдэ бидэ харгыдаа түхеэржэ, Иерусалим тээшэ зорёо һэмди. 16Бидэнэрээр суг Кесариһаа хэдэн шабинар ябалсаа һэн. Тэдэнэр бидэниие Кипрһээ уг гарбалтай, түрүүшын шабинарай нэгэн болохо Мнасон гэжэ хүнэйдэ абаашаха байгаа. Бидэ тэрэнэйдэ зогсохо ёһотой байгаабди.

Павел Яковтай уулзана

17Иерусалим хүрэжэ ерэхэдэмнай, аха дүүнэрнай бидэниие ехэ дулаанаар угтажа абаа.

18Хойто үдэрынь Павел бидэнэрээр суг Яковта ошоо һэн. Ошоһон газартань бүлгэмэй хүтэлэгшэдшье булта суглараа ха+. 19Тэдэниие мэндэшэлээд, бусад арадуудай дунда Бурханай тэрээгээр хүүлэһэн юумэнүүд тухай Павел тодорхойгоор хөөрэжэ үгэбэ. 20Тэрэниие шагнаад, сугларагшад Бурханиие магтан алдаршуулба, һүүлдэнь:

– Павел аха, олон мянган еврейнүүдэй этигэжэ, Хуули ханамжатай һайнаар сахижа байһые ши харана гүш+? 21Тэдэ зон шам тухай: «Тэрэ бусад арадуудай дунда ажаһуудаг еврейнүүдые Моисейн Хуулиһаа холодуулан, хүбүүдээ бү отолуулагты, ёһо гуримуудаа бү сахигты гэжэ һургана», – гээд хэлсэнэ+. 22Яаха гээшэб? Хүн зон ерэһэн тухайшни заатагүй дуулаха. 23Тиимэһээ манай хэ гэһэн юумые хэ даа. Бурханда тангариг үгэһэн дүрбэн хүн эндэ бии юм. 24Тэдэнэрээр хамта ошожо, заншалай ёһоор өөрыгөө арюудха, тиигээд үһөө абхуулха мүнгэ тэдэндэ үгөөрэй. Тиигэбэл ши Хуули сахинаш гэжэ, шам тухай дэмы юумэ шашалдана гэжэ булта ойлгохо+. 25Бусад арадуудай дундаһаа Христосто һүзэглэһэн зон тухай хэлэбэл, тэдэ бидэнэй урдань бэшэһэн захиралтые дүүргэхэ ёһотой: тэдэ ондоо бурхадта үргэһэн эдеэ хоол, шуһа болон боожо алаһан амитадай мяха эдихэ ёһогүй, забхайралдаха ёһогүй+.

26Хойто үдэрынь Павел тэдэ дүрбэн хүнүүдээр хамта өөрыгөө арюудхаха, арюудхалгын ёһололой дууһаха үдэрые дуулгаха гэжэ Бурхан һүмэдэ оробо. Тэрэ үдэр тэдэ зон өөһэдынгөө түлөө үргэл хэхэ ёһотой байгаа.

Павелые Һүмэ соо бариба

27Үлэһэн долоон үдэрэй үнгэржэ байхада, Аси можын еврейнүүд Павелые һүмэ соо харахадаа, хүн зониие хөөрсэгэнүүлжэ, тэрэниие бариба.

28– Израильшууд! Туһалыт! – гэжэ тэдэ һүхиржэ байба. – Энэл хүн манай улад зон, Хуули, энэ газар доромжолһон һургаал хүн бүхэндэ хаа хаанагүй номноно. Мүнөө грегүүдые һүмэдэ асаржа, нангин газар бузарлаа!+

29Юундэ тиигээб гэбэл, урдань тэдэ зон хотодо Павелые Эфесэй Трофимтай хараһан байгаа, тиимэһээ Павел тэрээниие дахуулаад, Бурханай һүмэ асараа гэжэ бодоһон байна+.

30Хөөрсэгэнэһэн хотын зон булта гүйлдэжэ ерээд, Павелые барижа, һүмэ сооһоо шэрэн гаргаба. Тэрэнэй хойноһоо һүмын үүдэ хааба. 31Тэдэ зоной Павелые алахаяа забдажа байхада, бүхы Иерусалим үймэжэ байна гэжэ түмэнэй даргада дуулгаба. 32Тэрэ дарга удангүй зуунай дарганартай, сэрэгшэдтэйгээ хамта тиишээ ошобо. Түмэнэй даргые сэрэгшэдтэйнь харахадаа, улад зон Павелые наншахаяа болибо. 33Түмэнэй дарга тэдэндэ дүтэлжэ, Павелые дабхар гэнжээр хүлихыень захираад, һүүлдэ тэрэнэй хэн байһан, юу хэһэн тухай һураашалба+. 34Зон элдэб юумэ хашхаржа байба, гэбэшье шууяатай байһан дээрэһээ тэрэ дарга юушье ойлгобогүй. Тиимэһээ тэрэ Павелые хэрэм руу туужа абаашаад, тэндэ хаахыень захирба+. 35Павелай гэшхүүрэй дээдэ табсан дээрэ гараад байхадань, хүн зон бүри ехээр гааралдан дошхоржо, сэрэгшэд тэрэниие гар дээрээ үргөөд ябаха баатай болобо. 36Олон зон хойноһоонь дахалдан:

– Энээниие алагты! – гэжэ хашхаралдажа байгаа бэлэй.

Павел өөрыгөө үмэглэнэ

37Хэрэмдэ оруулхынь урда тээ Павел түмэнэй даргада хандажа:

– Шамда юумэ хэлэжэ болохо гү? – гэжэ грек хэлэн дээрэ һураба.

– Ши грек хэлэ мэдэхэ гүш? – гэжэ урдаһаань түмэнэй дарга һураба. – 38Тиихэдээ ши һая үймөө татажа, өөрынгөө хойноһоо сүл губи руу дүрбэн мянган алууршадые дахуулжа ошоһон египет хүн бэшэ гүш?

39– Би еврей хүнби, – гэжэ Павел буруушааба, – Килики ороной Тарс гэдэг түб хотын эрхэтэн хүнби. Эдэ зонтой хөөрэлдэхыемни зүбшөөгыш даа, – гэжэ тэрэ гуйба+. 40Дарга зүбшөөбэ. Павел гэшхүүрэй дээдэ табсан дээрэ зогсоод, аалин бологты гэжэ гараараа зондо харуулба. Булта аниргүй боложо, Павел еврей хэлэн дээрэ дуугарба:

22

22^1– Аха дүүнэр, эсэгэнэр! Минии үмэглэлгын үгэ мүнөө шагнажа хайрлыт!

2Павелай еврей хэлэн дээрэ хэлэжэ байхые дуулахадаа тэдэ зон бүри намдаба.

3– Би Килики ороной Тарс хотодо түрэһэн еврей хүнби. Тэрэ хотодо Гамалиилай хүтэлбэри доро үбгэ эсэгэнэрэй Хуули ехэ нягтаар сахижа хүмүүжүүлэгдэһэн хүнби. Би таанадтал адли Бурханай урда бүхы үүргэнүүдээ оролдосотойгоор дүүргэдэг һэнби+. 4Дээдын Эзэнэй Замаар зоригшо зониие үхэтэрынь хашан мүрдэжэ, эрэшүүлыешье, эхэнэрнүүдыешье барижа түрмэдэ хаядаг һэнби+. 5Минии хэлэһые ахамад санаарташье, Зүблэлэй гэшүүдшье баталха. Тэдэнһээ би бэшэг абаад, Христосто һүзэглэдэг тэндэхи зониие барижа хүлеэд, Иерусалим хэһээхыень абажа ерэхээр аха дүүнэртээ Дамаск ошохо гэжэ гараа бэлэйб+.

Павел Христосто һүзэглэһэн тухайгаа хөөрэнэ

6Гэбэшье үдэ багта, Дамаскһаа холо бэшэ ябахадамни ялагар туяа тэнгэриһээ сасаран, намайе гэрэлтүүлбэ+. 7Би газарта унажа: «Саул, Саул, юундэ ши намайе хашан мүрдэнэбши?» – гэһэн абяа дуулааб. 8«Эзэмни, үгы ши хэн гээшэбши?» – гэжэ би һурабаб. «Шамда хашуулан мүрдүүлэгшэ Назаредэй Иисус гээшэлби даа», – гэжэ тэрэ харюусаба. 9Харгы замаймни нүхэд гэрэл туяа харабашье, намда хандаһан абяа дуулаагүй юм. 10«Дээдын Эзэн, тиихэдээ би яаха болонобиб?» – гэжэ һурабаб. «Мүнөө дээрээ ши бодоод, Дамаск хото ошо. Юу хэхэ тухайшни тэндэ шамда хэлэгдэхэ», – гэжэ Дээдын Эзэн намда харюусаа бэлэй. 11Тэрэ гэрэл туяагай толондо юумэ харахаяа болёод байхадамни, намтай ябаһан хүнүүд гарһаамни хүтэлжэ, Дамаск хото хүргэжэ асараа һэн.

12Тэндэ Хуули хэшээлтэйгээр сахидаг Анания гэжэ хүн намда ерээ бэлэй. Тэрэ хүниие Дамаск хотын бүхы еврейнүүд ехэ хүндэлдэг юм+. 13Тэрэ намда ерэжэ, хажуудамни зогсоод: «Саул, нүхэрни, нюдэншни харадаг болог лэ!» – гэжэ хэлээ һэн. Тэрэ дороо би хараатай боложо, тэрэниие хараа бэлэйб. 14«Манай үбгэ эсэгэнэрэй Бурхан эрхэ хүсэлөө шамда мэдүүлхын тула Үнэн сэдьхэлтэниие шамда харуулхын тула, тэрэнэй абяа дуулахыншни тула шамайе шэлэжэ абаа, – гэжэ Анания үргэлжэлүүлбэ. – 15Юундэб гэхэдэ, ши хараһан дуулаһан бүхэнөө бүхы зондо дуулган, Дээдын Эзэн тухай гэршэлхэ ёһотойш+. 16Тиихэдээ юундэ удааржа байнабши? Бодоод, Дээдын Эзэнэй нэрэ алдарые дуудан, уһаар арюудхуулаад, нүгэл шэбэлээ арилга»+.

17Иерусалим бусажа ерээд, Бурхан һүмэ соо зальбаржа байхадаа, би үзэгдэлдөө+
18Дээдын Эзэниие хараа бэлэйб. «Энэ дороо яаралтайгаар Иерусалимые орхижо ошо, юундэб гэхэдэ, энэ хотодо нам тухай гэршэлхэдэшни этигэхэгүй», – гэжэ тэрэ хэлээ. 19«Дээдын Эзэн аа! – гэжэ би үгэлбэб, – мүргэлэй гэрнүүдээр ябажа байгаад, шамда һүзэглэдэг зониие барижа, түрмэдэ хаажа, сохижо байһан тухаймни тэдэ мэдэнэ ха юм. 20Мүн шинии гэршэ Стефанай шуһа адхархада би хажуудань байгааб, тэрэнэй алууршадай тала барин, хубсаһануудыень харууһалжа байгааб»+. 21Тиихэдэ тэрэ намда: «Яба, би шамайе эндэһээ холо бусад арадуудта эльгээхэмни», – гэжэ хэлээ бэлэй.

Павел түмэнэй дарга хоёр

22Эдэ үгэнүүдээ хэлэтэрынь хүн зон тэрэниие шагнажа байһанаа, мүнөө шаг шууяа табижа:

– Иимэ хүн газар дээрэ ябаха ёһогүй. Энэ хүн амиды ябаха ёһогүй! – гэжэ хашхаралдаба.

23Тэдэнэй иигэжэ хашхаралдажа, хубсаһаяа шуура татажа, шорой сасажа байхада, 24түмэнэй дарга Павелые хэрэмдэ туужа абаашаад, яахадаа зон иигэжэ тэрэнэй урдаһаа хашхаралдааб гэжэ мэдэхын тула тэрэниие ташуурдагты гэһэн захиралта үгэбэ. 25Павелые баханада уяжа хүлихэдэнь, тэрэ хажуудань байһан зуунай даргада хандан:

– Таанар римэй эрхэтэниие зарга шүүбэригүйгөөр ташуурдаха эрхэтэй аалта? – гэжэ Павел асууба+.

26Энээниие дуулахадаа, зуунай дарга түмэнэй даргада ошожо:

– Үгы, ши юу хэхэеэ байнабши? Энэ хүншни римэй эрхэтэн байнал, – гэбэ.

27Тиихэдэнь түмэнэй дарга Павелда ойртожо:

– Хэлыш даа, ши үнэхөөрөө римэй эрхэтэн гүш? – гэжэ һураба.

– Тиимэ, – гэжэ Павел харюусаба.

28– Би ехэ мүнгэ түлэжэ римэй эрхэтэн болоо һэнби, – гэжэ түмэнэй дарга хэлэбэ.

– Харин би түрэхэһөө римэй эрхэтэнби, – гэбэ Павел.

29Павелые ташуурдаха ёһотой байһан сэрэгшэд түргэхэн тэрээнһээ холо болобо. Харин түмэнэй дарга римэй эрхэтэниие гэнжээр хүлибэб гэжэ мэдэхэдээ ехээр айн һүрдэбэ.

Павел Зүблэлэй гэшүүдэй урда

30Хойто үдэрынь Павелые юунэй түлөө еврейнүүд зэмэлнэб гэжэ тодорхойлхо һанаатай түмэнэй дарга тэрэнэй гэнжыень тайлажа, түрүү санаартадай болон Зүблэлэй гэшүүдэй суглархые захиржа, Павелые тэдэнэй урда байлгаба.

23

23^1Павел Зүблэлэй гэшүүдые шэртэн хараад:

– Аха дүүнэр! Бүхы наһаараа энэ үдэр хүрэтэр би Бурханда үнэн сэхээр алба хээб, – гэжэ хэлэбэ+.

2Анания гэжэ нэрэтэй ахамад санаарта хажуудань байһан зондо нюур амыень альгадагты гэжэ захирба+.

3– Ай, сагаанаар будагдаһан хана, шамайе Бурхан сохихо, – гэжэ тэрээндэ Павел хэлэбэ. – Хуулиин ёһоор намайе шиидхэхэ гэжэ эндэ һууһан аад лэ, намайе сохигты гэжэ захирхадаа Хуули эбдэбэш.

4– Ши Бурханай ахамад санаартые доромжолнош, – гэжэ хажуудань байһан хүнүүд хэлэбэ+.

5– Аха дүүнэр, энэ хүн ахамад санаарта гэжэ би мэдээгүйлби, – гэжэ Павел харюусаба. – «Улад зонойнгоо захирагша тухай муу юумэ бү хэлэ», – гэжэ Нангин Бэшэгтэ бэшээтэй юм.

6Зүблэлэй гэшүүдэй нэгэ зариманиинь саддукейнэр, нүгөөдүүлынь фарисейнүүд байна гэжэ харахадаа, Павел шангаар ооглобо:

– Аха дүүнэрни, би фарисейнүүдэй хүбүүн гээшэб, өөрөө фарисей хүнби. Үхэһэн хүнүүдэй амидыралгада этигэжэ байһанаймнай түлөө намайе сүүдлэжэ байна+.

7Иигэжэ хэлэһэнэйнь һүүлээр фарисейнэр ба саддукейнэр хоорондоо арсалдажа, сугларһан зоной һаналнуудынь хубаарба. 8Ушарынь юуб гэхэдэ, саддукейнэр үхэһэн хүнүүд амидырдаггүй, Бурханай Эльгээмэлнүүдшье, һүлдэшье үгы юм гэжэ баталдаг байгаа, харин фарисейнүүд эдэ бүгэдэ бии гэжэ тоолодог байгаа+. 9Шанга хүхирэлдөөн боложо, фарисейнүүдэй дундаһаа хэдэн Хуули заадаг багшанар бодоод:

– Энэ хүниие гэмнэхээр нэгэшье юумэ олоногүйбди. Энэ хүнтэй Һүлдэ гү, али Бурханай Эльгээмэл хөөрэлдэһэн байхадаа болохо, – гэжэ хэлэбэ+.

10Арсалдаанай улам шангадахада, Зүблэлэй гэшүүд Павелые таһара удара татана аа гү гэжэ түмэнэй дарга айгаад, сэрэгшэдтэй суглаанай таһалга руу ороод, Павелые абажа, хэрэм туужа абаашахыень захирба. 11Хойто һүнинь Дээдын Эзэн Павелай урда бии боложо: «Зоригтой бай! Иерусалимда нам тухай гэршэлһэндээл адляар, ши мүнөө Рим хотодо гэршэлхэш», – гэбэ+.

Павелые алаха гэһэн нюуса хэлсээн

12Хойто үдэрынь еврейнүүд хоорондоо хэлсээ үүдхэн сугларжа, Павелые алаагүй һаа, юумэ эдихэ уухагүйбди гэжэ тангариглаба. 13Энэ хэлсээе дүшэ гаран зон үүдхэһэн байгаа. 14Тэдэнэр түрүү санаартадта болон ахамадуудта ерээд:

– Павелые алаагүй һаа, амандаа юушье хэхэгүйбди гэжэ тангариглаабди. 15Мүнөө таанар, мүн Зүблэлэй гэшүүд Павелай хэрэгые дахин шалгажа хараха һанаатайбди гэһэн хэбэр үзүүлэн, түмэнэй даргада хүнүүдые эльгээжэ, тэрэниие асаруулагты. Бидэ бэлэн байхабди, иишэ орохоһоонь урда тэрэниие алахабди, – гэбэ.

16Гэбэшье энэ хэлсээн тухай Павелай эгэшын хүбүүн мэдээд, хэрэм ерэжэ, Павелда дуулгаба. 17Тиихэдэ Павел зуунай даргые дуудуулаад:

– Энэ хүбүүн түмэнэй даргада юушьеб дуулгаха һанаатай байна. Энээниие тэрээндэ хүргэжэ үгыш, – гэбэ.

18Зуунай дарга хүбүүниие түмэнэй даргада хүргэжэ:

– Хаалтада байһан Павел намайе дуудажа, энэ хүбүүн шамда юушьеб дуулгаха һанаатай юм гэжэ хэлээд, энээниие шамда асархыемни гуйгаа, – гэжэ элидхэбэ.

19Түмэнэй дарга тэрэ хүбүүе гарһаань хүтэлжэ хажуу тээшэнь абаашаад:

– Зай, намда юу дуулгахаяа байнабши, – гэжэ һураба.

20– Павелые Зүблэлэй гэшүүдтэ абаашахые шамһаа гуйха тухай еврейнүүд хоорондоо үгэсэн хэлсэбэд, – гэжэ хүбүүн харюусаба. – Тэдэ Павелай хэрэгые дахин шалгажа хараха һанаатайбди гэһэн хэбэр үзүүлхэ. 21Гэбэшье ши тэдэнэй үгэдэ бү ороорой. Павелые алаагүй һаа, юумэ эдихэ уухагүйбди гэжэ тангариглаһан дүшэ гаран хүн тэрэниие һахин хүлеэжэ байха. Тэдэ мүнөөшье бэлэн байна, гансал шинии захиралта хүлеэнэ.

22– Намда хөөрэһэн юумэеэ ши хэндэшье бү хэлээрэй, – гэжэ түмэнэй дарга хүбүүндэ хэлээд, тэрэниие табиба.

Павелые Феликс захирагшада эльгээбэ

23Тиигээд түмэнэй дарга хоёр зуутаниие дуудажа:

– Хоёр зуун сэрэгшэдые, далан морин сэрэгшэдые ба хоёр зуун жадашадые бэлдэгты. Тэдэнэр үдэшын юһэн сагта Кесари ошохо ёһотой. 24Павелда моридые бэлдээд, захирагша Феликсдэ тэрэниие бүтэн бүрин зандань хүргэжэ үгэгты, – гэбэ+.

25Түмэнэй дарга Феликсдэ иимэ бэшэг бэшээ: 26«Эрхим хүндэтэ захирагша Феликс, шамайе би, Клавдий Лисий амаршалнаб. 27Энэ хүниие еврейнүүд баряад, алаха гэһэн байна. Тэрэ римэй эрхэтэн байна гэжэ мэдэхэдээ, би бүлэг сэрэгшэдтэйгээ тэрэниие абарааб+. 28Юундэ тэрэниие зэмэлнэб гэжэ тодоруулха һанаатайгаар тэрэниие Зүблэлэй гэшүүдтэ асараа һэнби+. 29Амииень хороохоор, али түрмэдэ хаахаар нэгэшье муу юумэ хээгүй, харин тэдэнэй Хуулиин арсалдаатай асуудалай түлөө тэрэниие зэмэлжэ байна гэжэ би элирүүлбэб+. 30Энэ хүнэй урдаһаа нюуса хэлсээн үүдхэгдэжэ байна гэһэн мэдээсэл абамсаараа, энээниие шамда эльгээжэ, харин гэмнэгшэдтэнь өөрынгөө гэмнэлгые шамда хэлэхыень захирбаб»+.

31Абаһан захиралтынгаа ёһоор сэрэгшэд Павелые һүниндөө Антипатри хото хүргэбэ. 32Хойто үдэрынь морин сэрэгшэдые Павелтай ябуулаад, сэрэгшэд өөһэдөө хэрэмээ бусажа ерэбэ. 33Харин морин сэрэгшэд Кесари хүрэжэ ерээд, захирагшада Павелые, түмэнэй даргын бэшэг дамжуулжа үгэбэ. 34Захирагша абаһан бэшэгээ уншаад, ямар можоһообши гэжэ Павелһаа һураба. Килики можоһоо гэжэ мэдэхэдээ:+

35– Шинии гэмнэгшэдэй иишэ хүрэжэ ерэхэдэ би хэрэгыешни шагнуужамби, – гэжэ тэрэ хэлэбэ.

Тиигээд захирагша Павелые Иродэй ордондо харуул доро байлгаха гэһэн захиралта үгэбэ.

24

Еврейнүүд Павелые зэмэлнэ

24^1Табан үдэрэй үнгэрһэн хойно ахамад санаарта Анания хэдэн ахамадуудтай, Тертулл гэдэг үмэглэгшэтэй хүрэжэ ерэбэ. Тэдэ Павелда тохожо байгаа гэмнэлгэеэ захирагшада мэдүүлбэ+. 2Павелые дуудуулжа асархадань, Тертулл тэрэниие гэмнэн, захирагшада хандаба:

– Эрхим хүндэтэ Феликс! Шинии ашаар бидэ энхэ тайбан ажаһуунабди, оюун ухаанайшни хүсөөр энэ арад түмэнэй дунда хэгдэһэн ехэ хубилалтануудыешни 3бидэ хэзээшье, ямаршье талаһаань һайшаадагбди, баяр баясхалангаар дүүрэдэгбди. 4Юумэ удаан хэлэжэ шамайе хашараахаяа хүсэнэгүйб. Манай богони хөөрөөе шагнажа хайрлыш даа гэжэ гуйналби. 5Энэ хүн Назорейн шажанай бүлгэм толгойлжо, хёмороо татадаг хүн юм, юртэмсэ дэлхэйгээр хаа хаанагүй ажаһуудаг еврейнүүдэй дунда үймөө татаа юм+. 6-7Энэ хүн Бурханай Һүмыешье бузарлаха һанаатай байгаа, теэд бидэ энээниие барижа үрдеэбди[*]+. 8Энээниие өөрөө мүшхэжэ, манай гэмнэлгын зүбые баталха байхаш.

9Тертуллай хэлэһэниинь үнэн гэжэ еврейнүүдшье баталан, тэрэниие дэмжэбэ.

Павел Феликсын урда өөрыгөө үмэглэнэ

10Захирагшын Павелда дохёо тэмдэг үгэхэдэнь, тэрэ иигэжэ хэлэбэ:

– Ши олон жэлэй үргэлжэдэ манай арад зоной зарга шүүгшэ байгааш гэжэ мэдэдэг ушарһаа би өөрыгөө гүйсэд үмэглэхэб. 11Арбан хоёр үдэрэй урда тээхэнэ Иерусалим хото мүргэл хэхэеэ ерэһыемни ши өөрөө лаблаха байхаш. 12Намайе Бурхан Һүмэдэ хэн нэгэнтэй арсалдажа, мүргэлэй гэртэ, али ондоо газарта үймөө татажа байхыемни хэншье хараагүй юм. 13Намда тохожо байгаа зэмэ эдэ зон өөһэдөөшье баримталан харуулжа шадахагүй. 14Буруу шажанай бүлгэм гэжэ эдэ зоной нэрлэдэг Зам баримталжа байһан дээрэһээл би үбгэ эсэгэнэрэйнгээ Бурханиие хүндэлнэб гэжэ шамда мэдүүлхэ байнаб. Моисейн Хуулида болон лүндэншэдэй номууд соо бэшэгдэһэн бүхы юумэндэ би этигэнэб. 15Эдэ зоной Бурханда найдадагтал адляар би баһал үнэн сэдьхэлтэншье, бусадшье зон амидырха гэжэ найдадаг хүнби+. 16Тиимэһээ би Бурханайшье, хүнүүдэйшье урда арюун һайн сэдьхэлтэй байха гэжэ ходо оролдодогби+.

17Иерусалимда олон жэл ерэнгүй байгаад, һаяар би арад зондоо мүнгэ сангын туһаламжа хүргэхэеэ, үргэл асархаяа ерээ һэм+. 18Эдэ зон намайе Бурхан һүмэ соо бэеэ арюудхажа байхадамни хараһан байна. Тэрэ үедэ хажуудамни олон зоншье байгаагүй, үймэлдөөншье болоогүй һэн+. 19Харин хэдэхэн Асиин еврейнүүд лэ... Хэрбээ тэдэ зон намайе зэмэлхэ шалтагаантай байбал, урдашни зогсожо, намайе зэмэлхэ ёһотой байгаа. 20Зүблэлэй гэшүүдэй урда зогсоходомни ямар гэмтэ ябадалда хабаатай байһыемни тодоруулһанаа эдэ зон өөһэдөө хэлэжэ үгэг лэ. 21Тэдэнэй урда зогсожо байхадаа: «Үхэһэн зоной амидыралгын түлөө таанад мүнөөдэр намайе шүүбэрилнэт!» – гэжэ хэлэһэнэймни түлөө үһөөрхэһэн байжа магадгүй+.

22Дээдын Эзэнэй Зам тухай хэнһээшье һайн мэдэжэ байһан Феликс хэрэгэй шиидхэбэриеэ хойшолуулан:

– Түмэнэй дарга Лисиин иишэ хүрэжэ ерэхэдэ би танай хэрэг шиидхэхэб, – гэжэ хэлэбэ.

23Павелые хатуу бэшэ харуул доро байлгагты, нүхэдэйнь туһалхада һаад бү хэгты гэжэ Феликс зуунай даргада захирба.

Павел Феликс болон Друзилла хоёрой урда

24Хэдэн үдэрэй үнгэрһэн хойно Феликс Друзилла һамгатаяа (тэрэнь еврей эхэнэр байгаа) ерэжэ, Павелые дуудажа асаруулаад, Христос Иисуста һүзэглэдэг тухайгаа хөөрэхыень шагнаба. 25Теэд Павелай үнэн зүб ажамидарха, бэеэ бариха тухай, ерээдүй зарга шүүбэри тухай хөөрэхэдэнь, Феликс айгаад:

– Зай, иигээд мүнөөдэр болоо. Яба. Сүлөө саг гарабал, би шамайе дуудуужаб, – гэжэ хэлэбэ+.

26Тиихэдэ Павел мүнгэ үгэнэ аа гү гэжэ найдан, Феликс хойноһоонь оло дахин эльгээжэ, тэрээнтэй хөөрэлдэдэг байгаа.

27Хоёр жэлэй үнгэрһэн хойно Феликсын орондо захирагшын тушаалда Поркий Фест оробо. Феликс еврейнүүдэй һайшаалда хүртэхын тула Павелые харуул доро орхёо бэлэй.

25

Павел римэй хаанай зарга сүүд шаардана

25^1Албан тушаалда ороһоор гурба хоноод, Фест захирагша Кесариһаа Иерусалим хото ошобо. 2Түрүү санаартад, хотын нэрэ хүндэтэй зон Павелые Фестын урда гэмнэбэ, 3тиин тэрэнэй талаһаа һайн хандалга хүлеэжэ, Павелые Иерусалим асарха зүбшөөл гуйба. Юундэ тиигээб гэхэдэ, тэдэнэр Павелые харгыдань алаха гэжэ хэлсэһэн байгаа+. 4Гэбэшье Павел Кесари хотын түрмэдэ харуул доро үлэхэ, би өөрөөшье мэнэ гэһээр тиишээ ошохо һанаатайб гэжэ Фест харюусаба.

5– Таанадай ахамадууд намтай ябалсаг. Хэрбээ тэрэ хүнэй буруу юумэ хэһэн байбалнь, тэрэниие тэндэ ошоод зэмэлээрэйт, – гэжэ Фест хэлэбэ.

6Иерусалимда арба шахуу үдэр байгаад, Фест Кесарияа бусаба. Хойто үдэрынь тэрэ заргашын шэрээдэ һуугаад, Павелые асархыень захирба. 7Павелай ерэхэтэй сасуу Иерусалимһаа ерэһэн еврейнүүд тэрэниие тойрожо, гэршэлэн баталхын аргагүй олон зэмэ тэрээндэ тохобо.

8– Би еврейнүүдэй Хуулиин, Бурхан Һүмын, римэй хаанайшье урда зэмэгүйб, – гэжэ Павел өөрыгөө үмөөрбэ.

9Фест еврейнүүдэй һайшаалда хүртэхэ һанаатай:

– Иерусалим ошожо, тэндэ хэрэгээ намаар шиидхүүлхэеэ хүсэнэ гүш? – гэжэ Павелһаа һураба.

10– Би римэй хаанай зарга шүүбэридэ ороод байнаб, тиимэһээ минии хэрэг эндэ шиидхэхэ ёһотой, – гэжэ Павел харюусаба. – Би еврейнүүдтэ ямаршье муу юумэ хээгүйб гэжэ ши өөрөө һайн мэдэнэш+. 11Хэрбээ хуули бусын юумэ хэһэн, саазада хүртэмөөр юумэ үйлэдэһэн байбал, би үхэхэдэшье бэлэнби. Хэрбээ эдэнэй намда тохоһон зэмэдэ хабаагүй һаамни, хэншье намайе эдэнэй гарта үгэхэ эрхэгүй. Би римэй хаанай зарга шүүбэри шаарданаб.

12Тиихэдэнь Фест зүблэлтэйгөө зүбшөөд:

– Ши римэй хаанай зарга шүүбэри шаардаба гүш? Римэй хаанда ошохош, – гэбэ+.

Павел Агриппа хаанай урда

13Хэдэн үдэрэй үнгэрһэн хойно Агриппа хаан Берника һамгатаяа Кесари хото Фестдэ айлшаар ерэбэ. 14Тэдэнэй нэгэ хэды хоноһон хойно Фест Агриппа хаанда Павелай хэрэг тухай хөөрэжэ үгэбэ:

– Феликсын хаалтада байлгаһан нэгэ хүн эндэ бии. 15Иерусалим ошоходомни түрүү санаартад болон еврейнүүдэй ахамадууд тэрэниие зэмэлжэ, тэрэнэй талаар гэмнэлгын шиидхэбэри гаргахыемни шаардаа. 16Тиихэдэ гэмнэгдэһэн хүниие зэмэлһэн хүнүүдтэйнь уулзуулангүй, зэмэлэгдэжэ байһан ушараар өөрыгөө үмэглэхэ арга олгонгүй хэһээхэнь римэй эрхэтэнэй заншал ёһоор бэшэ гэжэ би харюусаа һэм. 17Тэдэ зоной намтай иишэ ерэхэдэнь, би хэрэгыень хойшолуулангүй, хойто үдэрынь заргашын шэрээдэ һуугаад, тэрэ зэмэлүүлһэн хүниие асарагты гэжэ захираа һэнби. 18Зэмэлэгшэд гэмнэһэн хүнтэйгөө уулзахадаа тэрээндэ тохохо гэжэ минии һанаһан ямаршье зэмэ тохоогүй һэн. 19Харин тэдэ өөһэдынгөө шажанай талаар, Павелай амиды гэжэ баталан хэлэдэг Иисус гэдэг үхэһэн хүн тухай асуудалаар арсалдаа бэлэй+. 20Яажа энэ асуудалаар мүрдэлгэ хэхэб гэжэ гайхан, Иерусалим ошожо, тэндэ намаар хэрэгээ шиидхүүлхэ дуратай гүш гэжэ би Павелһаа һурааб. 21Тиигээд тэрэнэй римэй хаанай зарга шүүбэри шаардахадань, римэй хаанда ябуулха арга олоторни тэрэниие хаалтада байлгагты гэжэ би захирааб.

22– Би баһа тэрэниие шагнаха дуратай байнаб, – гэжэ Фестдэ Агриппа хэлэбэ.

– Үглөө ши шагнаарай, – гэжэ нүгөөдынь харюусаба.

23Хойто үдэрынь Агриппа Берника хоёр ялалзаһан талалзаһан юумэд суглаанай таһалга руу түмэнэй дарганартай, хотын изагууртантай хамта оробо. Тиигээд Фестын захиралтаар Павелые оруулба.

24– Агриппа хаан, эндэ сугларһан бүхы зон! Энэ хүниие амиды ябаха ёһогүй гэжэ Иерусалимайшье, эндэхишье еврейнүүд гэмнэн, олоороо намда хандаа бэлэй+. 25Өөрынгөө талаһаа энэ хүн саазада хүртэхөөр нэгэшье муу юумэ хээгүй байна гэһэн тобшолол хээб. Тиигээд энэ хүнэй римэй хаанай зарга шүүбэри шаардаа юм хадань би тэрэниие римэй хаанда эльгээхэ гэжэ шиидээб+. 26Гэбэшье римэй хаанда юу бэшэхэеэ һайн ойлгожо ядан, мүрдэлгэ хээд, юу бэшэхэеэ ойлгохын тула би энэ хүниие, Агриппа хаан, урдашни байлгааб. 27Юундэ тиигээб гэхэдэ, хаалтада һууһан хүнэй зэмыень заангүйгөөр эльгээхэнь бодолгүй хэрэг гэжэ би һананаб.

26

Павел өөрыгөө хамгаална

26^1Үмэглэлтын үгөө хэлэхыеш зүбшөөнэбди, – гэжэ Павелда Агриппа хэлэбэ. Тиихэдэнь Павел гараа үргөөд, өөрыгөө хамгаалан иигэжэ хэлэбэ:+

2– Агриппа хаан! Еврейнүүдэй намда тохожо байгаа зэмэдэ хабаагүйб гэжэ мүнөөдэр шинии урда өөрыгөө үмэглэжэ байһандаа би өөрыгөө хуби заяатай хүн гэжэ тоолоноб. 3Ши еврейнүүдэй ёһо заншалыешье, арсалдаан гаргадаг асуудалнуудыешье һайн мэдэнэш. Тиимэһээ намайе тэсэбэритэйгээр шагнахыешни гуйнаб.

4Минии ажамидарал эдир залуу наһанһаа эхилэн еврейнүүдэй дунда мэдээжэ. Би түрүүн өөрынгөө арад зоной дунда, һүүлдэнь Иерусалимда ажаһуудаг һэм+. 5Эдэ еврейнүүд үнинэй намайе мэдэхэ, тиимэһээ дуратай һаа, манай шажанай эгээл хатуу журамтай фарисей бүлгэмэй гэшүүн байһан тухаймни баталжа үгэхэ+. 6Бурханай үбгэ эсэгэнэртэмнай найдуулһан юумэндэ мүнөөшье этигэжэ байһан дээрэһээ би танай урда шүүлгэн зогсоноб. 7Тиихэдэ манай арбан хоёр угсаатаншье энэ найдуулга бүтэхэ гэжэ этигэһээр лэ үдэр һүнигүй Бурханда алба хэдэг байгаа. Хаан, энэ бүхэнэйл түлөө намайе еврейнүүд зэмэлнэ+. 8Үхэһэн зониие Бурхан амидыруулха аргагүй гэжэ таанар яахадаа һананабта+?

9Би өөрөөшье Назаредэй Иисусай нэрэ алдарай урдаһаа шадалаараа тэмсэхэ ёһотойб гэжэ һанадаг байгааб+. 10Иерусалимда би энэ бүхэниие гүйсэдхэжэ байгаа бэлэйб. Түрүү санаартадай үгэһэн эрхээр би Христосто һүзэглэдэг олон зониие түрмэдэ хаагаа һэнби. Тиихэдэ хэн нэгэниие саазалха тухай асуудалай шиидхэгдэхэдэ, би ходо саазада хүртүүлхэ гэжэ хэлэдэг байгааб+. 11Тиин мүргэлэй гэр бүхэндэ Иисусһаа арсахыень баадхан, һүзэглэгшэдые хэһээдэг һэм. Би тэдээндэ айхабтар ехээр хоро шараяа бусалан, хариин хото нютагуудааршье ябажа, тэдэниие мүрдэн мүшхэдэг байгааб+.

Павел Христосто һүзэглэһэн тухайгаа хөөрэнэ

12Нэгэтэ би түрүү санаартадһаа һүзэглэгшэдые хэһээхэ эрхэ болон зүбшөөл абажа, Дамаск хото ошоо һэм+. 13Хаан, үдэ багта намайе, мүн замаймни нүхэдые тэнгэриһээ сасаран гэрэлтүүлһэн, наранһаа үлүү ялагар гэрэл туяа би хараа бэлэйб. 14Бидэ булта газарта унажа, намда еврей хэлэн дээрэ: «Саул, Саул, юундэ ши намайе хашан мүрдэнэбши? Ташуурай урдаһаа зүдхэһэн зүрюу бухадал адляар ши өөрыгөө зобоонош!» – гэһэн абяа дуулааб. 15«Эзэмни, үгы ши хэн гээшэбши?» – гэжэ би һурабаб. «Шамда хашуулан мүрдүүлэгшэ Иисус гээшэб, – гэжэ Дээдын Эзэн харюусаа. – 16Мүнөө ши хүл дээрээ бодо. Шамайе өөрынгөө зараса болгохын тула, мүнөөдэр хараһан үзэһэн, мүн ерээдүйдэ минии харуулха бүхы юумэнэй гэршэ болохыншни тула би шамда үзэгдэбэ гээшэб. 17-18Би шамайе еврейнүүдһээ, мүн бусад арадуудһаа абархаб. Мүнөө тэдэнэй нюдыень нээжэ, харанхы мунхагһаа гэрэл туяада шэглүүлхыншни тула, сатанагай эрхэ мэдэлһээ Бурханай эрхэ мэдэлдэ оруулхыншни тула, мүн намда этигэн тэдэнэй нүгэл шэбэлээ хүлисүүлжэ, Бурханай арад зоной дунда өөрынгөө һуури эзэлхынь тула би шамайе тэдэндэ эльгээнэб»+.

Павел ажал тухайгаа хөөрэнэ

19Агриппа хаан, энээнһээ боложо би тэнгэридэ үзэгдэһые буруушаангүй, 20түрүүн Дамаск хотынхидтэ, һүүлдэнь Иерусалимай зондо, удаань бүхы Иудейн орон нютагайхинда, һүүлэй һүүлдэ бусад яһатанда нүгэл хэхэеэ болигты, нүгэл хэхэеэ болиһоноо бодото хэрэгүүдээрээ баталжа, Бурханда хандагты гэжэ уряалаа бэлэйб+. 21Энээнэй түлөө еврей зон намайе Бурхан Һүмэ соо барижа алаха гээ+. 22Гэбэшье Бурханай хүсэ туһаламжаар би энэ саг хүрэтэр сухаришагүй зогсоноб, юрыншье, нэрэ хүндэтэйшье зондо гэршэлнэб. Лүндэншэдэй болон Моисейн уридшалан хэлэһэндэ нэмэжэ би нэгэшье үлүү юумэ хэлээгүйб. 23Харин Бурханай табисуурта ехэ зоболон эдлэжэ, үхэһэн зоной дундаһаа эгээн түрүүн амидыржа, манайшье арад зондо, бусад арадуудташье абаралга тухай хөөрэхэ гэжэ тэдэнэй бэшэһые хэлэһэн байгааб+.

24Иигэжэ Павелай өөрыгөө үмэглэжэ байхада Фест:

– Павел шинии ухааншни муудаа! Ши ехэ эрдэм номһоо боложо үбэштэйрөөш, – гэжэ шангаар хашхарба.

25– Эрхим хүндэтэ Фест, би үбэштэйрөөгүйб, – гэжэ Павел буруушааба. – Би үнэн зүб, сэсэн удхатай үгэнүүдые хэлэнэб. 26Хаанда иимэ зоригтойгоор хандажа байнаб. Хааншье энээниие мэдэнэ. Эдэ бүхэниие хаан анхарангүй орхихогүй гэжэ би этигэнэб, юундэб гэхэдэ, энэ бүхэн ямар нэгэн харанхы буланда ушараа бэшэ ха юм. 27Агриппа хаан, ши лүндэншэдтэ этигэнэ ха юмши? Этигэнэш гэжэ мэдэнэб!

28– Ушаргүй түргөөр намайе христос шажанда хандуулха һанаатай гүш! – гэжэ Агриппа Павелда хэлэбэ.

29– Түргөөр гү, түргөөр бэшэ гү, гэбэшье гансал ши бэшэ, харин мүнөөдэр намайе шагнажа байгаашад булта (энэ гэнжэнүүдһээ гадна) намдал адли болохыень би Бурханда зальбарнаб, – гэжэ Павел харюусаба+.

30Хаан өөдөө бодобо, хойноһоонь захирагша, Берника, бусадшье улад бодобо. 31Таһалгаһаа гараад, тэдэ бэе бэедээ:

– Энэ хүн саазалуулхаар гү, али түрмэдэ һуухаар нэгэшье муу юумэ хээгүй байна, – гэлдэбэ+.

32– Римэй хаанай зарга шүүбэри шаардаагүй юм һаань, энэ хүниие сүлөөдэ табижа болохо байгаа, – гэжэ Агриппа хаан Фестдэ хэлэбэ+.

27

Павел Рим руу тамарба

27^1Бидэнэй Итали тамарха гэжэ шиидэһэн хойно Павелые хаалтада байһан үшөө хэдэн хүнүүдтэй римэй хаанай түмэнэй Юлий гэдэг зуунай даргада даалгаба+. 2Асиин эрье зубшан тамарха ёһотой Адрамиттиһаа ерэһэн корабльда бидэ һуугаад тамарбабди. Маанадай дунда Фессалоникиһаа уг гарбалтай Аристарх гэжэ македон хүн байлсаа+. 3Хойто үдэрынь бидэ Сидон хотодо зогсообди, Юлий Павелда ехэ уян хандажа, нүхэдтэйгөө уулзан, хэрэгтэй юумэ абажа ерэхыень зүбшөөбэ. 4Сидонһоо гараад, бидэ Кипр аралай хажуугаар һалхинһаа хоргодон тамараабди, юундэб гэхэдэ, һалхин урдаһаамнай үлеэжэ байгаа.

5Бидэ Килики, Памфили аралнуудые тамаран үнгэржэ, далай гаталаад, Лики нютагай Миры хотодо зогсообди. 6Тэндэ зуунай дарга Итали тамаржа ошохо гэһэн Александриин корабль бэдэржэ олоод, бидэниие һуулгаа+. 7Бидэ хэдэн үдэр ехэ удаан тамаржа, һүүлэй һүүлдэ арайл гэжэ Книд хото хүрөө бэлэйбди. Бидэнэй тамарха зүгһөө һалхин үлеэжэ, һалхинһаа хоргодон, бидэ Салмоне хушууе үнгэрөөд, Крит аралые урда зүгһөөнь тойрон тамараа һэмди. 8Кридэй эрье зубшан арай шамай тамарһаар бидэ Ласея хотын ойро оршодог «Номгон гавань» гэжэ нэрэтэй газарта хүрөөбди.

9Бидэ ехэ саг гээжэ, Масаглалгын Үдэрэй үнгэрһэн тула саашадаа тамархань ехэ аюултай боложо байгаа.

10– Нүхэд, минии һаналаар саашадахи тамаралга ехэ аюултай байжа магадгүй, ганса ашаа корабль хоёрнай аюулда орохо бэшэ, маанадшье аюул оһолдо орожо магадгүйбди, – гэжэ Павел аргадаба.

11Харин зуунай дарга кораблиин эзэнэй, корабль хүтэлэгшын үгэ дуулаад лэ, Павелай хэлэһые анхарбагүй. 12Кораблиин тогтоһон газар үбэлжэхэдэ таарахагүй байһан дээрэһээ ехэнхи зон эндэһээ гаража, арга байбал урда баруун ба хойто баруун талаһаа нээлтэтэй Крит аралай Финик пристаньда тамаржа ошоод, тэндэ үбэлжэе гэһэн дурадхал оруулба.

Далайн шуурган

13Урдаһаань аалин һалхинай үлеэхэдэ, тэдэнэр тухайлаашань бэелхэ гэжэ бодоод, бархагуудаа дээшэнь татажа абаад, Крит аралай эрье зубшан тамарба. 14Гэбэшье удангүй аралай саанаһаа «Зүүн хойто зүгэй» гэжэ нэрэшэһэн айхабтар шанга һалхин буужа, зогсонгүй үлеэбэ+. 15Корабль һалхинда абтажа, бидэ һалхинай урдаһаа юушье хэхэ аргагүй байгаабди. Тиимэһээ бидэ оролдохоёо болижо, корабльнай һалхинда туугдаба. 16Клавда гэжэ нэгэ аралай хажуугаар үнгэрэн гарахадаа, кораблиингаа онгосые бидэ арай гэжэ бүтэн үлөөбэбди. 17Тэрэ онгосо кораблиингаа табсан дээрэ гаргаад, һүүлдэнь таталгаар бүһэлэн уяабди. Сиртай гэдэг харьялтай мүргэлдэнэ гүбди гэжэ айгаад, морягууд бархагаа хаяжа, һалхинда туулгаһан онгосомнай саашаа гүйбэ. 18Һалхи шуурган улам шангаржа байһан дээрэһээ бидэ ашаанайнгаа заримыень хаябабди, 19үшөө нэгэ хоноод, кораблиингаа түхеэрэлгые уһа руу хаяа бэлэйбди. 20Нилээд олон үдэр огторгойдо нараншье, одо мүшэдшье харагдабагүй. Шуурганай яажашье зогсохогүйдэ бидэ абарагдахабди гэжэ найдахаяашье болёобди.

21Хүнүүд үнинэй эдеэлхэеэшье болёод байгаа. Тиихэдэ Павел тэдэнэй урда гараад, иигэжэ хэлэбэ:

– Нүхэд, минии үгэ дуулажа, Крит арал дээрэ үлэхэ байгаабди. Тиигээ һаа, бидэ иимэ гай оһолдо орохогүй һэмди, иимэ ехэ гарзашье гарахагүй байгаа. 22Харин мүнөө зоригоо бү алдагты гэжэ уряалнаб. Хэншье хосорхогүй, гансал корабльнай хосорон һалаха. 23Эрхэ мэдэлдэнь байдаг, минии шүтэдэг Бурхан үнгэрһэн һүни Эльгээмэлээ намда эльгээгээ+. 24Тэрэ Бурханай Эльгээмэл: «Павел бү ай! Ши римэй хаанай урда зогсохо ёһотойш, тиимэһээ Бурхан шинии аша туһада замайншни нүхэдтэ ами наһа үршөөн хайрлана», – гэжэ хэлээ+. 25Нүхэд, тиимэһээ зоригтой байгты! Би Бурханда этигэнэб! Тэрэнэй хэлэһэн ёһоор хамаг юумэн болохо. 26Корабльнай ямаршьеб даа аралда заатагүй туугдажа ерэхэ+.

27Дундада далайда арбан дүрбэдэхи һүниеэ долгиндо туугдан дабшажа байхадамнай һүниин тэн багаар матросууд гэнтэ газарта дүтэлжэ байһанаа мэдэрбэ. 28Уһанай гүнзэгые хэмжэжэ үзэхэдэнь, гушан долоон метр шахуу байба, нэгэ хэды болоод дахин хэмжэжэ үзэхэдэнь, хорин долоо хахад метр гүнзэгы харуулжа байба. 29Уһан дорохи хада корабляараа мүргэнэ гүбди гэжэ айн, тэдэ түргэхэн үдэр болоһой гэжэ зальбарһаар корабльһаа дүрбэн бархаг хаяба. 30Морягууд корабльһаа тэрьедэхэ гэжэ шиидээд, хушуун талаһаа бархагуудые бүхэлжэ уяха һанаатайбди гэһэн хэбэр үзүүлжэ, бага онгосо уһанда буулгаба.

31– Хэрбээ эдэ зоной корабль дээрээ үлөөгүй һаа, таанад бэеэ абаржа шадахагүйт, – гэжэ Павел зуунай даргада болон сэрэгшэдтэ хэлэбэ.

32Тиихэдэнь сэрэгшэд бага онгосые барижа байһан аргамжануудые таһа сабшажа, онгосонь далайда шэнгэбэ.

33Үүр сайхын урда тээ Павел хүнүүдые эдеэлыт даа гэжэ аргадаба:

– Таанад арбан дүрбэн үдэр найдан хүлеэһээр огто эдеэлбэгүйт, амандаашье юумэ абабагүйт. 34Тиимэһээ бэеэ абархын тула эдеэлыт даа гэжэ таанадые гуйнаб. Та бүхэнэй тархиһаа нэгэшье үһэн унахагүй!+

35Иигэжэ хэлээд, Павел хилээмэ абажа, бултанай байхада Бурханда баясхалан хүргэн зальбаржа, хилээмэеэ хухалан эдижэ оробо+. 36Булта урма зориг орожо, баһа эдеэ хоол бариба. 37Корабль дээрэ бидэ ниитэдээ хоёр зуун далан зургаан хүн байгаабди. 38Эдеэлжэ садаад, тэдэ зон таряа талхаа уһа руу хаяжа, корабляа хүнгэлбэ.

Кораблиин хосорһон тухай

39Үдэр болоходо морягууд танигдахагүй хуурай газар хараба. Элһэн эрьетэй далайн тохой обёороод, тиишэнь корабляа оруулжа, тэндэ зогсожо туршая гэжэ тэдэ шиидэбэ. 40Бархагуудаа таһалжа далайда орхихотойгоо сасуу тэдэ жолоодогшо һэльбүүрнүүдые бариһан аргамжануудаа тайлаад, һалхинда туугдахын тула далбагаа татан, эрьедэ дүтэлжэ байба. 41Гэбэшье тэдэ хушуурһан элһэн газарта тээгдэжэ, корабль элһэндэ шаагдаад, хүдэлхэгүйгөөр байшаба, харин далайн эбхэрээн кораблиин хойто талые сохижо, бутаргажа захалба.

42Тиихэдэнь хаалтын зон эрьедэ гараад зугадана гү гэжэ айһан сэрэгшэд тэдэниие алаха гэжэ шиидэбэ. 43Гэбэшье зуунай дарга Павелые абарха һанаатай байжа, сэрэгшэдэй һанаашалһанаа бэелүүлхэдэнь һаалта хэбэ. Зуунай дарга тамаржа шадаха хүн бүхэндэ түрүүн уһанда һүрэхыень,+
44харин үлэһэн зониие эрье хүрэтэр модон дээрэ гү, али кораблиин хэлтэрхэй дээрэ тамаржа ошохыень захирба. Тиигэжэ булта хуурай газар дээрэ бүтэн бүрин юумэд гараба.

28

Павел Мальта аралда

28^1Маанадай бэеэ абарһан арал Мальта гэжэ нэрэтэй байһыень мэдэбэбди. 2Тэндэхи зон бидэниие угаа һайнаар угтаа. Бороо орожо, ехэ хүйтэн байһан хадань тэдэнэр түүдэг аһаажа, бултыемнай дуудаба. 3Павелай тэбэри бургааһа түүжэ асараад, түүдэг руу хаяжа байхадань хорото могой гартань аһашаба. Тэрэ могой халуун галһаа тэрьелжэ, түүдэгэй бөөн бургааһан сооһоо мүлхижэ гараа бшуу. 4Гартань аһашоод байһан могойе харахадаа Мальтын зон бэе бэедээ: «Энэ хүн алууршан байгаа ёһотой. Далайһаа абарагдаһаншье һаа, Үһөөгөө абалгын бурхан энээниие амиды орхиногүй», – гэлдэбэ. 5Харин Павел өөртөө ямаршье гэм хүргэнгүй тэрэ могойе галда һэжэрэн хаяба+. 6Павелай хабдахые гү, али гэнтэ амигүй унахыень зон хүлеэбэ. Ехэ удаан хүлеэжэ, Павелтай муу юумэнэй тохёолдонгүй байһыень харахадаа, һанамжаяа хубилган, энэмнай ямар нэгэн бурхан байна гэлсэбэд+.

7Тэндэһээ холо бэшэ Публий гэжэ нэрэтэй аралай захирагшын гэр буусань оршодог байгаа. Тэрэ бидэниие ехэ дулаанаар угтаа, бидэ тэрэнэйдэ гурбан үдэр айлшалаа һэмди. 8Эгээл энэ үедэ Публиин эсэгэнь дизентеригээр үбдөөд, халууржа хэбтээ. Павел таһалгадань орожо зальбараад, тэрэниие гараараа адислан эдэгээбэ+. 9Энээнэй һүүлдэ үбшэн байһан аралай бусад зон Павелда ерэжэ, өөһэдыгөө эмнэлүүлдэг байгаа. 10Тамаржа ошохоёо байхадамнай, тэдэ зон хүндэлһэнэй тэмдэг үзүүлэн, бидэндэ ехэ бэлэг асаржа, бүхы шухала юумээр маниие хангаба.

Мальтаһаа Рим аяншалһан тухай

11Гурбан һара үнгэрһэн хойно энэ аралда үбэлжэһэн Александриин «Диоскуры» гэжэ корабльда һуужа, бидэ саашаа тамараа бэлэйбди+. 12Сиракуз хото ерэжэ, гурбан үдэрөөр зогсоод, 13тэндэһээ гараад, Реги хото тамаран хүрэбэбди. Хойто үдэрынь урда зүгһөө һалхин үлеэбэ, тиимэһээ хоёр хоноод бидэ Путеол портдо байгаабди. 14Тэндэ һүзэглэгшэ аха дүүнэртэйгөө уулзажа, гуйһан ёһоорнь долоон хоног айлшалбабди. Тиигэжэ бидэ Рим хото хүрэбэбди. 15Тэндэхи һүзэглэгшэ аха дүүнэрнай бидэнэр тухай дуулахадаа, урдаһаамнай угтан гараба. Нэгэ зариманиинь Аппиевай Форум гэжэ, нүгөөдүүлынь Айлшадай гурбан буудал гэжэ газарта хүрэжэ ерэбэд. Тэдэниие харахадаа, Павел Бурханда баясхалан хүргэжэ, урмашаба.

Рим хотодо

16Павелай Рим ерэхэдэнь, харууһалжа байһан сэрэгшэтэйнь хамта тусгаар газарта байрлаха зүбшөөл үгтэһэн байгаа.

17Гурбан үдэрэй үнгэрһэн хойно Павел эндэхи нютагай еврей бүлгэмэй хүндэтэй хүнүүдые өөртөө уриба. Тэдэнэй ерэхэдэнь, Павел иигэжэ хэлэбэ:

– Аха дүүнэрни! Арад зондоо эсэргүү гү, али үбгэ эсэгэнэрэйнгээ ёһо заншал буруушааһан ямаршье муу юумэ хээгүй байхадамни намайе Иерусалимда барижа, римэйхинэй гарта тушаагаа. 18Тэдэ намайе мүшхэжэ, саазалхаар юумэ хээгүй хадамни табиха һанаатай байгаа+. 19Еврейнүүдэй арсажа байһан дээрэһээ би римэй хаанай зарга шүүбэри шаардаха баатай болооб. Гэбэшье би арад зоноо зэмэлхын тула энэ бүхэниие хээ бэшэб. 20Энэ талаар уулзажа хөөрэлдэхын тула би таанадые өөртөө дуудааб. Юуб гэхэдэ, Израилиин зоной найдажа байһан хүнэй түлөө би гэнжэлүүлээд ябанаб.

21– Бидэ шамда хабаатай ямаршье бэшэг Иудейһээ абаагүйбди, аха дүүнэрэймнай хэнииньшье тэндэһээ ерэжэ шам тухай мэдээсэл, муу юумэ дуулгаагүй. 22Гэбэшье өөрыншни һанамжа бидэ дуулаха дуратай байнабди, юуб гэхэдэ, һүзэглэгшэдэй энэ бүлгэм хаа хаанагүй арсалдаа гаргадаг гэжэл бидэ мэдэнэбди.

23Павелтай хэлсэжэ тогтооһон үдэр тэрэнэй байрада ехэ олон зон сугларба. Үглөөнһөө үдэшэ орой болотор Павел Бурханай хаан орон тухай номнобо. Иисус тухай хэлэһэн үгэнүүдэйнгээ үнэн зүб байһыень Моисейн Хуулиин ба лүндэншэдэй гэршэнүүдээр баталжа байгаа+. 24Нэгэ зарим шагнагшадынь тэрэнэй үгэдэ этигэжэ, нүгөө зариманиинь этигэнгүй байба. 25Нэгэ һаналда ерэнгүй тэдэнэй таража эхилхэдэ, Павел тэдэниие иимэ үгэнүүдээр үдэшэбэ:

– Нангин Һүлдэ лүндэншэ Исайягаар дамжуулан манай үбгэ эсэгэнэртэ сохом үгэнүүдые хэлээ һэн:+

26«Шэхээрээ шагнаад, ойлгохогүйт,
Нюдөөрөө хараад, харахагүйт
гэжэ тэрэ арадта ошожо хэлэ.
27Энэ арадай зүрхэниинь өөхөөр хушагдаа,
Шэхээрээ арай гэжэ дуулана,
нюдэниинь анилдаад байна.
Тиигээгүй һаа, нюдөөрөө хараха,
шэхээрээ дуулаха,
зүрхөөрөө ойлгохо һэн.
Тиигээд намда хандаха һэн,
тиин би тэдэниие эмшэлэн эдэгээхэ һэм»+.

28-29Абаралга тухай энэ Бурханай Мэдээсэл бусад арадуудта эльгээгдээ гэжэ таанад мэдэгты. Тиигээд тэдэл дуулаха[*]+.

30Аяар хоёр жэл соо Павел хүлһэлжэ байрлаһан байрадаа ерэһэн хүн бүхэниие угтажа абадаг һэн. 31Тэрэ Бурханай хаан орон тухай номножо, Дээдын Эзэн Иисус Христос тухай зоригтойгоор һургажа байгаа. Хэншье тэрээндэ һаалта хэдэггүй һэн+.

* Зарим эртын грек эхэ бэшэгүүдтэ энэ хэһэг үгы байдаг.

* Зарим эртын грек эхэ бэшэгүүдтэ энэ хэһэг үгы байдаг.

* 34-дэхи зүйл олонхи эхэ бэшэгүүд соо үгы байдаг.

* Греци.

* Зарим эртын грек эхэ бэшэгүүдтэ иимэ хэһэг нэмээтэй байдаг: 24:7 Теэд Лисий гэдэг түмэнэй дарга тэрэниие манһаа абаржа, шамда эльгээбэ. 24:8а Зэмэлжэ байһан маанадыешье хамта ошолсогты гэжэ захирба.

* 29-дэхи зүйл олонхи эхэ бэшэгүүд соо үгы байдаг.

+ 1:1 Лука 1:3, Марк 16:19, Лука 24:51

+ 1:3 Мат 28:17, Марк 16:14, Лука 24:15-49, Иоанн 20:19-29, 1 Коринф 15:5-7

+ 1:4 Лука 24:49
+ 1:5 Лука 3:3,
+ 1:6 Лука 17:20, Лука 19:11
+ 1:7 Фессалоникиинхидтэ 1-дэхи 5:1

+ 1:8 Элшэнэрэй 8:1, Элшэнэрэй 8:14, Лука 24:48-49, Марк 16:15

+ 1:9 Марк 16:19
+ 1:10 Марк 9:3, Иоанн 20:12
+ 1:11 Мат 16:27
+ 1:13 Мат 10:2-4, Марк 3:17-18, Лука 6:14-16

+ 1:14 Марк 3:31, Марк 6:3, Иоанн 2:12, Иоанн 7:3, 1 Коринф 9:5, Галадуудта 1:19

+ 1:16 Лука 22:47, Лука 22:37, Лука 24:44
+ 1:17 Иоанн 6:71, Иоанн 13:21
+ 1:19 Мат 27:8
+ 1:22 Лука 3:3, Лука 24:48
+ 1:23 Элшэнэрэй 18:7, Колоссынхидтэ 4:11
+ 1:24 Элшэнэрэй 15:8
+ 2:1 Элшэнэрэй 20:16
+ 2:3 Мат 3:11

+ 2:4 Элшэнэрэй 4:31, Элшэнэрэй 13:52, Лука 24:49, Элшэнэрэй 1:4-5

+ 2:11 Элшэнэрэй 6:5, Элшэнэрэй 13:43
+ 2:13 1 Коринф 14:23
+ 2:19 Мат 24:30, Лука 21:11, Гэршэлгэ 8:7
+ 2:20 Гэршэлгэ 6:12
+ 2:21 Римэйхиндэ 10:13
+ 2:22 Иоанн 3:2
+ 2:23 Лука 22:22, Лука 23:33
+ 2:24 Лука 24:5-6, Римэйхиндэ 8:11
+ 2:28 Мат 7:14, Элшэнэрэй 13:35
+ 2:29 Элшэнэрэй 13:36

+ 2:33 Марк 16:19, Элшэнэрэй 7:55-56, Римэйхиндэ 8:34, Евр 1:3

+ 2:34 Лука 20:42-43

+ 2:37 Лука 3:10, Элшэнэрэй 16:30

+ 2:38 Марк 1:4, Элшэнэрэй 10:48, Лука 11:13, Элшэнэрэй 8:15

+ 2:39 Эфесэйхиндэ 2:13
+ 2:44 Элшэнэрэй 4:32-37
+ 3:2 Элшэнэрэй 14:8
+ 3:6 2 Коринф 6:10

+ 3:7 Марк 1:31, Марк 5:41, Марк 9:27, Элшэнэрэй 9:41

+ 3:8 Элшэнэрэй 14:10

+ 3:11 Иоанн 10:23, Элшэнэрэй 5:12

+ 3:13 Иоанн 8:54, Иоанн 17:1, Пётрой 2-дохи хандалга 1:17, Лука 23:14, Иоанн 19:12

+ 3:14 Лука 23:18
+ 3:17 Элшэнэрэй 13:27, Тимофейдэ 1-дэхи 1:13
+ 3:21 Лука 1:69-70, Римэйхиндэ 1:2
+ 3:22 Мат 17:5, Элшэнэрэй 7:37
+ 4:1 Мат 22:23, Элшэнэрэй 23:8
+ 4:3 Лука 21:12
+ 4:6 Мат 26:3, Лука 3:2, Иоанн 18:13
+ 4:7 Лука 20:2

+ 4:8 Марк 13:11, Элшэнэрэй 6:10, Элшэнэрэй 13:9

+ 4:9 Элшэнэрэй 3:6-8

+ 4:11 Лука 20:17, Пётрой 1-дэхи хандалга 2:7

+ 4:12 Мат 1:21
+ 4:14 Элшэнэрэй 3:11
+ 4:19 Элшэнэрэй 5:29
+ 4:21 Лука 20:6, Лука 22:2, Элшэнэрэй 5:26
+ 4:27 Лука 23:1, Лука 23:11, Элшэнэрэй 3:13
+ 4:29 Эфесэйхиндэ 6:19
+ 4:31 Элшэнэрэй 2:4, Элшэнэрэй 13:52
+ 4:32 Элшэнэрэй 2:44
+ 4:34 2 Коринф 8:14

+ 4:36 Элшэнэрэй 9:27, Элшэнэрэй 13:2, Элшэнэрэй 15:36, Галадуудта 2:9

+ 5:12 Марк 16:20, Иоанн 10:23, Элшэнэрэй 3:11

+ 5:15 Марк 6:55, Элшэнэрэй 19:11-12

+ 5:17 Элшэнэрэй 4:1, Элшэнэрэй 23:8, Марк 15:10, Элшэнэрэй 13:45

+ 5:18 Лука 21:12, Элшэнэрэй 4:3
+ 5:19 Элшэнэрэй 12:7-10, Элшэнэрэй 16:26
+ 5:26 Лука 20:6, Лука 22:2, Элшэнэрэй 4:21
+ 5:27 Мат 10:17, Мат 26:59
+ 5:28 Элшэнэрэй 4:17-18, Мат 27:25
+ 5:29 Элшэнэрэй 4:19
+ 5:32 Лука 24:48, Иоанн 15:26
+ 5:33 Элшэнэрэй 7:54
+ 5:34 Элшэнэрэй 22:3,
+ 5:37 Лука 2:2

+ 5:41 Мат 5:12, Пётрой 1-дэхи хандалга 4:13-14, 2 Коринф 12:10

+ 6:1 Элшэнэрэй 9:29

+ 6:3 Тимофейдэ 1-дэхи 3:8

+ 6:5 Элшэнэрэй 8:5, Элшэнэрэй 21:8, Элшэнэрэй 2:11, Элшэнэрэй 13:43

+ 6:6 Тимофейдэ 1-дэхи 4:14, Тимофейдэ 1-дэхи 5:22, Тимофейдэ 2-дохи 1:6

+ 6:7 Элшэнэрэй 12:24, Элшэнэрэй 19:20
+ 6:10 Элшэнэрэй 4:8, Лука 21:15
+ 6:11 Мат 26:59
+ 6:13 Элшэнэрэй 21:28
+ 6:14 Мат 26:61, Иоанн 2:19-22, Мат 5:17
+ 7:20 Евр 11:23
+ 7:37 Элшэнэрэй 3:22
+ 7:44 Гэршэлгэ 15:5,
+ 7:48 Элшэнэрэй 17:24
+ 7:52 Мат 23:37
+ 7:53 Галадуудта 3:19, Евр 2:2
+ 7:54 Элшэнэрэй 5:33
+ 7:55 Марк 16:19

+ 7:56 Марк 1:10, Марк 16:19, Элшэнэрэй 7:56, Евр 1:3

+ 7:58 Элшэнэрэй 8:1, Элшэнэрэй 22:20
+ 7:59 Лука 23:46
+ 7:60 Лука 22:41, Лука 23:34
+ 8:1 Элшэнэрэй 22:20, Иоанн 16:2, Мат 10:23

+ 8:3 Галадуудта 1:13, 1 Коринф 15:9, Филиппынхидтэ 3:6

+ 8:4 Марк 4:14, Элшэнэрэй 11:19
+ 8:5 Элшэнэрэй 6:5, Элшэнэрэй 21:8
+ 8:7 Лука 4:35, Марк 16:17-18

+ 8:13 Мат 28:19, Элшэнэрэй 16:33, Элшэнэрэй 18:8

+ 8:14 Элшэнэрэй 1:8

+ 8:15 Элшэнэрэй 2:38

+ 8:16 Мат 28:19, Элшэнэрэй 19:5, Элшэнэрэй 10:44, Элшэнэрэй 11:15

+ 8:17 Элшэнэрэй 9:17, Элшэнэрэй 19:6
+ 8:22 Тимофейдэ 2-дохи 2:25
+ 8:25 Иоанн 4:39

+ 8:26 Элшэнэрэй 5:19, Элшэнэрэй 10:4, Элшэнэрэй 11:13, Элшэнэрэй 12:7, Элшэнэрэй 27:23

+ 8:29 Элшэнэрэй 10:19
+ 8:31 Римэйхиндэ 10:14
+ 8:35 Лука 24:27
+ 9:1 Элшэнэрэй 8:3, Иоанн 16:2
+ 9:3 Элшэнэрэй 22:6-11, Элшэнэрэй 26:12-18
+ 9:10 Элшэнэрэй 22:12,
+ 9:11 Элшэнэрэй 21:39, Элшэнэрэй 22:3

+ 9:15 Римэйхиндэ 1:5, Галадуудта 1:15-16, Тимофейдэ 1-дэхи 2:7,

+ 9:16 Элшэнэрэй 20:23, Фессалоникиинхидтэ 1-дэхи 3:3

+ 9:17 Элшэнэрэй 8:17, Элшэнэрэй 19:6
+ 9:19 Галадуудта 1:17
+ 9:21 Галадуудта 1:13, Галадуудта 1:23
+ 9:22 Тимофейдэ 1-дэхи 1:12, Элшэнэрэй 18:28
+ 9:23 Элшэнэрэй 20:3, Элшэнэрэй 23:30
+ 9:25 2 Коринф 11:32-33

+ 9:27 Элшэнэрэй 4:36, Элшэнэрэй 13:2, Элшэнэрэй 15:36, Галадуудта 2:9, 1 Коринф 9:6, Галадуудта 1:18-19

+ 9:29 Элшэнэрэй 6:1
+ 9:30 Элшэнэрэй 11:25
+ 9:34 Элшэнэрэй 3:6

+ 9:36 Иоанн 13:14, Тимофейдэ 1-дэхи 2:10, Тимофейдэ 1-дэхи 5:10

+ 9:40 Мат 9:25, Элшэнэрэй 28:8, Яковай хандалга 5:16

+ 9:41 Марк 1:31, Марк 5:41, Марк 9:27, Элшэнэрэй 3:7

+ 10:2 Мат 8:10, Лука 7:4-5
+ 10:3 Элшэнэрэй 3:1
+ 10:4 Элшэнэрэй 8:26, Гэршэлгэ 8:4
+ 10:6 Элшэнэрэй 9:43
+ 10:9 Элшэнэрэй 11:5-14

+ 10:15 Марк 7:15-16, Римэйхиндэ 14:14, Тимофейдэ 1-дэхи 4:4, Тидтэ 1:15

+ 10:19 Элшэнэрэй 8:29
+ 10:22 Лука 7:4-5
+ 10:25 Элшэнэрэй 16:29
+ 10:26 Гэршэлгэ 19:10, Гэршэлгэ 22:8-9
+ 10:28 Иоанн 4:9, Иоанн 18:28
+ 10:34 Римэйхиндэ 2:11, Римэйхиндэ 10:12
+ 10:35 Римэйхиндэ 10:12
+ 10:37 Марк 1:14

+ 10:38 Мат 3:16, Иоанн 1:32-33, Мат 4:24, Лука 13:16

+ 10:42 Иоанн 5:22, Элшэнэрэй 17:31, Пётрой 1-дэхи хандалга 4:5, Тимофейдэ 2-дохи 4:1

+ 10:43 Лука 24:27, Римэйхиндэ 3:21
+ 10:46 Марк 16:17, 1 Коринф 12:10
+ 10:47 Элшэнэрэй 2:4
+ 10:48 Элшэнэрэй 2:38
+ 11:2 Элшэнэрэй 15:1, Галадуудта 2:12
+ 11:3 Лука 15:2, Галадуудта 2:12
+ 11:5 Элшэнэрэй 10:9-32
+ 11:9 Марк 7:19, Элшэнэрэй 10:15
+ 11:12 Элшэнэрэй 15:9
+ 11:13 Элшэнэрэй 8:26
+ 11:15 Элшэнэрэй 10:44
+ 11:16 Элшэнэрэй 1:5
+ 11:17 Элшэнэрэй 2:38
+ 11:19 Элшэнэрэй 8:1

+ 11:22 Элшэнэрэй 4:36, Элшэнэрэй 9:27, Элшэнэрэй 13:1

+ 11:24 Элшэнэрэй 6:5
+ 11:25 Элшэнэрэй 9:30
+ 11:27 Элшэнэрэй 13:1, Элшэнэрэй 15:32

+ 11:28 Элшэнэрэй 21:10, Мат 24:7, Элшэнэрэй 18:2

+ 12:2 Лука 5:10, Марк 10:39
+ 12:4 Лука 22:33
+ 12:5 2 Коринф 1:11, Эфесэйхиндэ 6:18
+ 12:7 Элшэнэрэй 8:26, Элшэнэрэй 16:26
+ 12:10 Элшэнэрэй 5:19, Элшэнэрэй 16:26
+ 12:11 2 Коринф 1:10

+ 12:12 Элшэнэрэй 13:5, Элшэнэрэй 15:37, Пётрой 1-дэхи хандалга 5:13, Колоссынхидтэ 4:10, Тимофейдэ 2-дохи 4:11, Филимондо 1:24

+ 12:15 Мат 18:10-11, Евр 1:14

+ 12:17 Элшэнэрэй 15:13, Элшэнэрэй 21:18, Яковай хандалга 1:1, Галадуудта 1:19, Галадуудта 2:9

+ 12:23 Гэршэлгэ 16:9,
+ 12:24 Элшэнэрэй 6:7, Элшэнэрэй 19:20
+ 12:25 Элшэнэрэй 11:29-30, Элшэнэрэй 12:12

+ 13:1 Элшэнэрэй 11:27, Элшэнэрэй 4:36, Элшэнэрэй 11:22, Лука 3:1

+ 13:2 Лука 2:37, Римэйхиндэ 1:1, Галадуудта 1:15

+ 13:5 Элшэнэрэй 12:12, Элшэнэрэй 15:37, Колоссынхидтэ 4:10

+ 13:6 Мат 7:15
+ 13:9 Элшэнэрэй 4:8, Элшэнэрэй 6:10
+ 13:13 Элшэнэрэй 15:38
+ 13:15 Лука 8:41, Элшэнэрэй 18:8
+ 13:24 Лука 3:3
+ 13:25 Лука 3:16, Иоанн 1:20, Иоанн 1:27
+ 13:27 Элшэнэрэй 3:17, Лука 24:26-27
+ 13:28 Лука 23:23
+ 13:29 Лука 23:53
+ 13:30 Лука 24:6
+ 13:31 Элшэнэрэй 1:3, Лука 24:48
+ 13:32 Евр 1:5, Евр 5:5
+ 13:34 Римэйхиндэ 6:9,
+ 13:35 Элшэнэрэй 2:27
+ 13:36 Элшэнэрэй 2:29

+ 13:38 Мат 1:21, Иоаннай 1-дэхи хандалга 2:12

+ 13:39 Римэйхиндэ 3:20, Галадуудта 2:16, Галадуудта 3:11, Римэйхиндэ 3:28

+ 13:43 Элшэнэрэй 2:11, Элшэнэрэй 6:5

+ 13:45 Элшэнэрэй 5:17

+ 13:46 Элшэнэрэй 4:30, Эфесэйхиндэ 6:19, Мат 10:11, Мат 22:8, Гэршэлгэ 3:4, Марк 12:9, Элшэнэрэй 18:6

+ 13:47 Элшэнэрэй 26:23
+ 13:50 Фессалоникиинхидтэ 1-дэхи 2:15
+ 13:51 Мат 10:14, Марк 6:11, Лука 9:5
+ 13:52 Элшэнэрэй 2:4, Элшэнэрэй 4:31
+ 14:1 Элшэнэрэй 13:5
+ 14:3 Элшэнэрэй 4:30, Эфесэйхиндэ 6:19
+ 14:4 Мат 10:34, Лука 12:51
+ 14:6 Мат 10:23
+ 14:8 Элшэнэрэй 3:2
+ 14:9 Мат 9:2
+ 14:10 Элшэнэрэй 3:8
+ 14:11 Элшэнэрэй 28:6
+ 14:14 Марк 14:63
+ 14:15 Фессалоникиинхидтэ 1-дэхи 1:9
+ 14:17 Мат 5:45,
+ 14:19 2 Коринф 11:25

+ 14:22 Колоссынхидтэ 1:23, Иоанн 15:20, Пётрой 1-дэхи хандалга 2:21, Пётрой 1-дэхи хандалга 5:9, Фессалоникиинхидтэ 1-дэхи 3:3, Тимофейдэ 2-дохи 3:12

+ 14:23 Элшэнэрэй 13:2, Элшэнэрэй 20:32
+ 14:26 Элшэнэрэй 13:3
+ 15:2 Галадуудта 5:2
+ 15:7 Элшэнэрэй 10:20

+ 15:8 Элшэнэрэй 1:24, Элшэнэрэй 10:44, Элшэнэрэй 10:47

+ 15:9 Элшэнэрэй 11:12,

+ 15:10 Галадуудта 5:1

+ 15:11 Эфесэйхиндэ 2:8, Тидтэ 2:11, Тидтэ 3:7

+ 15:13 Элшэнэрэй 12:17, Яковай хандалга 1:1, Галадуудта 1:19, Галадуудта 2:9

+ 15:20 1 Коринф 8:1, 1 Коринф 10:19-20, Гэршэлгэ 2:14,

+ 15:22 Пётрой 1-дэхи хандалга 5:12, 2 Коринф 1:19, Фессалоникиинхидтэ 2-дохи 1:1

+ 15:24 Галадуудта 1:7, Галадуудта 5:10
+ 15:28 Элшэнэрэй 15:20
+ 15:32 Элшэнэрэй 11:27
+ 15:35 Элшэнэрэй 13:1

+ 15:37 Элшэнэрэй 12:12, Элшэнэрэй 13:5, Колоссынхидтэ 4:10

+ 15:38 Элшэнэрэй 13:13

+ 15:40 Элшэнэрэй 15:32

+ 16:1 Римэйхиндэ 16:21, 1 Коринф 4:17, Филиппынхидтэ 2:19, Колоссынхидтэ 1:1, Фессалоникиинхидтэ 1-дэхи 3:2, Фессалоникиинхидтэ 2-дохи 1:1, Тимофейдэ 1-дэхи 1:2, Тимофейдэ 2-дохи 1:2

+ 16:3 1 Коринф 9:20, Галадуудта 2:3
+ 16:4 Элшэнэрэй 15:28-29
+ 16:5 Элшэнэрэй 6:7
+ 16:6 Элшэнэрэй 18:23
+ 16:7 Филиппынхидтэ 1:19

+ 16:8 Элшэнэрэй 20:5, 2 Коринф 2:12, Тимофейдэ 2-дохи 4:13

+ 16:12 Филиппынхидтэ 1:1
+ 16:14 Лука 24:45
+ 16:15 Элшэнэрэй 11:14, Элшэнэрэй 16:33-34
+ 16:18 Марк 9:38
+ 16:22 2 Коринф 6:4-5, 2 Коринф 11:23-25
+ 16:24 Фессалоникиинхидтэ 1-дэхи 2:2

+ 16:26 Элшэнэрэй 4:31, Элшэнэрэй 5:19, Элшэнэрэй 12:7, Элшэнэрэй 12:10

+ 16:27 Элшэнэрэй 12:19
+ 16:29 Элшэнэрэй 10:25
+ 16:30 Лука 3:10, Элшэнэрэй 2:37
+ 16:31 Марк 16:16, Римэйхиндэ 10:9
+ 16:33 Элшэнэрэй 11:14, Элшэнэрэй 16:15
+ 16:34 Иоанн 4:53, Элшэнэрэй 18:8
+ 16:37 Элшэнэрэй 22:25
+ 16:39 Мат 8:34
+ 16:40 Элшэнэрэй 16:14
+ 17:1 Филиппынхидтэ 4:16
+ 17:2 Элшэнэрэй 13:5, Элшэнэрэй 14:1
+ 17:3 Лука 24:26-27
+ 17:5 Фессалоникиинхидтэ 1-дэхи 2:14-16
+ 17:7 Лука 23:2
+ 17:16 Пётрой 2-дохи хандалга 2:8
+ 17:19 Марк 1:27
+ 17:24 Мат 11:25, Элшэнэрэй 7:48

+ 17:30 Пётрой 1-дэхи хандалга 1:14, Римэйхиндэ 3:25-26, Эфесэйхиндэ 4:18

+ 17:31 Мат 12:36, Иоанн 5:22, Элшэнэрэй 10:42, Пётрой 1-дэхи хандалга 4:5

+ 18:2 Римэйхиндэ 16:3, 1 Коринф 16:19, Тимофейдэ 2-дохи 4:19, Элшэнэрэй 11:28

+ 18:4 Элшэнэрэй 13:5
+ 18:5 Фессалоникиинхидтэ 1-дэхи 3:6
+ 18:6 Элшэнэрэй 13:46

+ 18:8 Лука 8:41, Элшэнэрэй 13:15, 1 Коринф 1:14, Иоанн 4:53, Элшэнэрэй 16:34

+ 18:15 Элшэнэрэй 23:29
+ 18:18 Элшэнэрэй 18:2, Римэйхиндэ 16:1,
+ 18:19 Элшэнэрэй 19:1, Элшэнэрэй 20:16
+ 18:21 Яковай хандалга 4:15
+ 18:23 Элшэнэрэй 16:6

+ 18:24 Элшэнэрэй 19:1, 1 Коринф 1:12, 1 Коринф 3:5, 1 Коринф 4:6, 1 Коринф 16:12, Тидтэ 3:13

+ 18:25 Лука 3:3, Элшэнэрэй 19:3
+ 18:26 Элшэнэрэй 4:30, Эфесэйхиндэ 6:19
+ 18:27 1 Коринф 16:3, 2 Коринф 3:1
+ 18:28 Элшэнэрэй 9:22
+ 19:1 Элшэнэрэй 18:21
+ 19:3 Элшэнэрэй 18:25
+ 19:4 Лука 3:3, Иоанн 1:7
+ 19:5 Мат 28:19, Элшэнэрэй 8:16

+ 19:6 Элшэнэрэй 8:17, Элшэнэрэй 9:17, Элшэнэрэй 10:46

+ 19:8 Элшэнэрэй 4:30, Эфесэйхиндэ 6:19
+ 19:12 Элшэнэрэй 5:15
+ 19:13 Мат 12:27, Марк 9:38, Лука 9:49
+ 19:15 Лука 4:34, Яковай хандалга 2:19
+ 19:18 Марк 1:5, Яковай хандалга 5:16
+ 19:20 Элшэнэрэй 6:7, Элшэнэрэй 12:24

+ 19:21 Римэйхиндэ 15:26, 1 Коринф 16:5, Римэйхиндэ 15:23-24

+ 19:22 Элшэнэрэй 16:1

+ 19:29 Элшэнэрэй 19:29, Колоссынхидтэ 4:10, Филимондо 1:24

+ 20:1 Элшэнэрэй 19:21

+ 20:3 Элшэнэрэй 9:23, Элшэнэрэй 23:30

+ 20:4 Элшэнэрэй 19:29, Эфесэйхиндэ 6:21, Колоссынхидтэ 4:7, Тимофейдэ 2-дохи 4:12, Тимофейдэ 2-дохи 4:20, Тидтэ 3:12

+ 20:5 Элшэнэрэй 16:8
+ 20:6 Элшэнэрэй 12:3
+ 20:7 1 Коринф 16:2, Гэршэлгэ 1:10
+ 20:16 Элшэнэрэй 2:1

+ 20:18 Элшэнэрэй 18:19, Фессалоникиинхидтэ 1-дэхи 1:5

+ 20:23 Элшэнэрэй 9:16, Элшэнэрэй 21:33

+ 20:24 Тимофейдэ 2-дохи 4:7

+ 20:28 Иоанн 21:16-17, Пётрой 1-дэхи хандалга 5:2, Пётрой 1-дэхи хандалга 1:18-19

+ 20:29 Мат 7:15, Иоанн 10:12

+ 20:30 Пётрой 2-дохи хандалга 2:1, 2 Коринф 11:13, Тимофейдэ 1-дэхи 4:1

+ 20:31 Марк 14:38

+ 20:32 Элшэнэрэй 14:23, Пётрой 1-дэхи хандалга 1:4

+ 20:33 2 Коринф 7:2
+ 20:34 Элшэнэрэй 18:3
+ 20:35 Мат 10:8
+ 20:36 Элшэнэрэй 21:5
+ 21:4 Элшэнэрэй 20:23
+ 21:5 Элшэнэрэй 20:36
+ 21:8 Элшэнэрэй 6:5, Элшэнэрэй 8:5
+ 21:9 Лука 2:36, Элшэнэрэй 2:17-18
+ 21:10 Элшэнэрэй 11:28
+ 21:12 Мат 16:21-23
+ 21:13 Элшэнэрэй 20:24, Филиппынхидтэ 2:17
+ 21:18 Элшэнэрэй 12:17, Яковай хандалга 1:1
+ 21:20 Римэйхиндэ 10:2
+ 21:21 Римэйхиндэ 2:28-29, 1 Коринф 7:19
+ 21:24 Элшэнэрэй 18:18
+ 21:25 Элшэнэрэй 15:29
+ 21:28 Элшэнэрэй 6:13,
+ 21:29 Элшэнэрэй 20:4
+ 21:33 Элшэнэрэй 20:23, Элшэнэрэй 21:11
+ 21:34 Элшэнэрэй 19:32
+ 21:39 Элшэнэрэй 9:11, Элшэнэрэй 22:3

+ 22:3 Элшэнэрэй 9:11, Элшэнэрэй 21:39, Элшэнэрэй 5:34, Филиппынхидтэ 3:6

+ 22:4 Элшэнэрэй 8:3
+ 22:5 Элшэнэрэй 9:1-2
+ 22:6 Элшэнэрэй 9:3-6, Элшэнэрэй 26:12-18
+ 22:12 Элшэнэрэй 9:17
+ 22:15 Элшэнэрэй 9:15
+ 22:16 Элшэнэрэй 9:18
+ 22:17 Элшэнэрэй 9:26
+ 22:20 Элшэнэрэй 7:58
+ 22:25 Элшэнэрэй 16:37

+ 23:1 1 Коринф 4:4, 2 Коринф 1:12, Тимофейдэ 2-дохи 1:3, Евр 13:18

+ 23:2 Элшэнэрэй 24:1,

+ 23:4 Иоанн 18:22

+ 23:6 Элшэнэрэй 4:1, Филиппынхидтэ 3:5, 1 Коринф 15:13

+ 23:8 Мат 22:23, Лука 20:27
+ 23:9 Иоанн 12:29
+ 23:11 Элшэнэрэй 27:23
+ 23:24 Элшэнэрэй 24:3, Элшэнэрэй 25:14
+ 23:27 Элшэнэрэй 21:32-33, Элшэнэрэй 22:27
+ 23:28 Элшэнэрэй 22:30
+ 23:29 Элшэнэрэй 18:15
+ 23:30 Элшэнэрэй 9:23, Элшэнэрэй 20:3
+ 23:34 Элшэнэрэй 21:39
+ 24:1 Элшэнэрэй 23:2
+ 24:5 Лука 23:2
+ 24:6 Элшэнэрэй 21:27-29
+ 24:15 Гэршэлгэ 20:6, Гэршэлгэ 20:13
+ 24:16 Элшэнэрэй 23:1, Евр 13:18

+ 24:17 Римэйхиндэ 15:25-28, 1 Коринф 16:1, Галадуудта 2:10

+ 24:18 Элшэнэрэй 21:26
+ 24:21 Элшэнэрэй 23:6
+ 24:25 Элшэнэрэй 17:32
+ 25:3 Элшэнэрэй 23:12
+ 25:10 Римэйхиндэ 13:1
+ 25:12 Элшэнэрэй 23:11
+ 25:19 Элшэнэрэй 18:15, Элшэнэрэй 23:29
+ 25:24 Элшэнэрэй 22:22
+ 25:25 Лука 23:14, Элшэнэрэй 23:29
+ 26:1 Мат 10:18, Элшэнэрэй 9:15
+ 26:4 Галадуудта 1:13
+ 26:5 Элшэнэрэй 23:6, Филиппынхидтэ 3:5
+ 26:7 Мат 19:28, Яковай хандалга 1:1
+ 26:8 1 Коринф 5:12
+ 26:9 Иоанн 16:2, Тимофейдэ 1-дэхи 1:13
+ 26:10 Элшэнэрэй 8:3
+ 26:11 Элшэнэрэй 9:1
+ 26:12 Элшэнэрэй 9:3-6, Элшэнэрэй 22:6-11
+ 26:18 Евр 2:14-15
+ 26:20 Элшэнэрэй 9:20
+ 26:21 Элшэнэрэй 21:27, Элшэнэрэй 21:30

+ 26:23 1 Коринф 15:20, Колоссынхидтэ 1:18, Гэршэлгэ 1:5, Элшэнэрэй 13:47

+ 26:29 Элшэнэрэй 21:33
+ 26:31 Элшэнэрэй 23:29
+ 26:32 Элшэнэрэй 25:12
+ 27:1 Элшэнэрэй 25:12
+ 27:2 Элшэнэрэй 19:29
+ 27:6 Элшэнэрэй 28:11
+ 27:14 Марк 4:37
+ 27:23 Элшэнэрэй 8:26
+ 27:24 Элшэнэрэй 23:11
+ 27:26 Элшэнэрэй 28:1
+ 27:34 Лука 21:18
+ 27:35 Мат 15:36
+ 27:43 Элшэнэрэй 27:3
+ 28:5 Марк 16:18, Лука 10:19
+ 28:6 Элшэнэрэй 14:11
+ 28:8 Элшэнэрэй 9:40, Яковай хандалга 5:16
+ 28:11 Элшэнэрэй 27:6
+ 28:18 Элшэнэрэй 23:29, Элшэнэрэй 26:31-32
+ 28:23 Лука 24:27
+ 28:25 Мат 15:7
+ 28:27 Мат 13:15, Марк 4:12, Иоанн 12:40
+ 28:28 Лука 3:6
+ 28:31 Элшэнэрэй 4:29, Эфесэйхиндэ 6:19

+ https://ibt.org.ru/ftpmirror/pub/ebook/BUR/BUR/1-Шэнэ%20Хэлсээн,%202010/1-Шэнэ%20Хэлсээн,%202010/Шэнэ-Хэлсээн__Full.azw3

Зарим Үгэнүүдые Тайлбарилһан Толи

Зарим Үгэнүүдые Тайлбарилһан Толи

1. А

2. Б

3. В

4. Г

5. Д

6. Е

7. И

8. Л

9. М

10. Н

11. П

12. Р

13. С

14. Т

15. Ү

16. У

17. И

18. Ф

19. Х

20. Һ

21. Ш

22. Э

23. Я

Аарон

– Моисейн аха. Гансал тэрэ өөрөө, мүн тэрэнэй үри һадаһад санаартын алба гүйсэдхэхэ, Израилиин арадай түлөө Бурханда тахил үргэхэ эрхэтэй байгаа.

Абарагша

– Бурхан бүхы арадуудай Абарагшаар Иисус Христосые табяа. Иисус Христос хүнүүдые нүгэл шэбэлэй богоолшолгоһоо абарна, нүгэл шэбэлэй түлөө зэмэлүүлэн хэһээгдэхэһээ, хэтын хосоролгоһоо абарна.

Абраһам

– багсаажа хэлэбэл, Христосой түрэхэһөө 2000 жэлэй урда тээ ажаһуугаа. Бурхан Абраһамтай хэлсээ баталһан байгаа. Израилиин арад Абраһамһаа эхи абадаг. Тэрэ еврейнүүдэй элинсэг хулинсаг болоно. Абраһам Бурханай үгэ дууладаг, тэрээндэ үнэн сэхэ, бүрин найдадаг бэлэй. Тиимэһээл Абраһамые «этигэл һүзэгэй эсэгэ» гэжэ нэрлэдэг.

Агриппа

– (2-дохи Агриппа) – Ирод 1-дэхи Агриппын хүбүүн. Тэрэ болбол Христосой түрэхэһөө хойшо 53–93 онуудта Палестина ороной нэгэ хэһэгыень зонхилдог һэн.

Ада шүдхэр

– шолмосто (сатанада) алба хэдэг, тэрэнэй эрхэ хүсэлые бэелүүлдэг, тэрэнэй мэдэлдэ байдаг амитан.

Алой

– энэ ургамалай набшануудһаа үнэтэй хангалтай тоһо шахадаг. Үхэһэн хүнэй бэе хүдөөлүүлгэдэ бэлдэхэдээ энэ хангалтай тоһо хэрэглэдэг байгаа.

Бурханай дуунууд (Псалтырь)

– Хуушан Хэлсээнэй номуудай нэгэнь болоно. Энэ ном Бурханда зорюулһан 150 магталнуудһаа бүридэнэ. Иудейнүүд эдэ магтаалта дуунуудые мүргэл хуралай үедэ дууладаг һэн.

Бурханай табисуурта

– еврей хэлээр Машиах, грек хэлээр Христос, «Түрхигдэһэн» гэһэн удхатай. Иисусай нэрэ түрэнүүдэй нэгэнь болоно. Израилиин хааниие һунгахадаа, Бурханай тогтооһон ёһоор һунгагдаһан хүнэй толгойе санаартан ургамалнуудай хангалтай тоһоор түрхидэг байгаа. Иисус Христос болбол «тоһоор түрхигдэһэн», газар дэлхэйе абархын тула Бурханай һунгажа табиһан нэгэн юм.

Бурханай хаан орон, Бурханай хаан түрэ

– мүнөө үеын газар дэлхэйн, мүн ерээдүйн газар дэлхэйн хүн зоной, хамаг оршожо байһан юумэнүүдэй Бурханай захиргаан доро байжа, Бурханай эрхэ мэдэлээр ажамидархые удхална. Иисус Христос Бурханай хаан орон тухай үргэлжэ һургадаг байгаа.

Бурханай Хурьган

– Табан номһоо хаража үзэбэл, Моисейн Хуулиин ёһоор хүн бүхэн өөрынгөө нүгэл шэбэл хүлисүүлхын тула хурьга тахил болгон үргэхэ ёһотой байгаа. Мүн лэ Иисус Христосые Бурханай Хурьган гэжэ нэрлэнэ, юундэб гэбэл, Бурхан тэрээниие хүн бүхэнэй нүгэл шэбэлэй түлөө тахил болгожо үргэһэн байгаа.

Бурханай Эльгээмэл

– Бурханда алба хэдэг, захиралтаарнь хүнүүдтэ туһалдаг амитан.

Бэлгээ отолуулха

– Бурхан Абраһамтай хэлсээ баталаад, энэ хэлсээнэйнгээ һүлдэ тэмдэг болгон Абраһамые өөрыень, гэртэнь байһан бүхы эрэшүүлые, хойто үенүүдтэ түрэхэ бүхы хүбүүдые бэлгээ отолуулхыень захирба.

Ваал

– эртэ урдын сагта хананейнүүдэй шүтэн мүргэдэг бурхан болоно.

Вавилон

– Хуушан Хэлсээнэй хүсэн түгэлдэр байха үе сагта Вавилоной хаан орон Израилиин арадай хамагай хэрзэгы дайсан байгаа. Шэнэ Хэлсээндэ «Вавилон» гэдэг үгэ шолмосой хаан ороной бэлгэ тэмдэг болоно.

Валаам

– Хуушан Хэлсээнэй үедэ ажамидарһан лүндэншэн. Шэнэ Хэлсээндэ тэрэ муу муухайгай, нүгэл шэбэлэй бэлгэ тэмдэг болоно.

Гоморро

– Амигүй далайн шадар оршодог табан хотонуудай хоёрынь «Содом» ба «Гоморро» гэжэ нэрэтэй байгаа. Эдэ хотын зоной нүгэл шэбэлэйнь түлөө Бурхан Содом, Гоморро хоёрто гал дүлэнтэй болон хүхэртэй бороо оруулжа, эдэ хотонуудые усадхаа юм.

Гэршэлгын Майхан, Нангин Майхан

– Һүмэ барихынгаа урда тээ израильшууд Гэршэлгын Майхан соо Бурханда мүргэдэг, тахилаа үргэдэг бэлэй.

Гэршэлгын Майхан

Давид

– Израилиин хоёрдохи хаан (багсаажа хэлэбэл, Христосой түрэхын урда 1003 онһоо эхилэн захираа). Давид Израилиие агууехэ улас болгожо мандааһан, Иерусалимые тэрэнэй ниислэл хото болгоһон байгаа. Давид хаан мүн лэ шадабаритай сэрэгшэн, агууехэ шүлэгшэн байгаа, тэрэнэй Бурханиие магтаһан олон магтаал дуунуудынь мэдээжэ. Тэрэнэй бэшэһэн магтаалта дуунууд Бурханай дуунуудай (Псалтырь) номой диилэнхы хубиие эзэлнэ.

Дээдын Эзэнэй Үдэр

– зарга шүүбэри хэхэеэ Дээдын Эзэнэй ерэхэ үдэр. Энэ үдэр Иисус Христосой ашаар Бурхан бүхы газар дэлхэйнхидые шүүбэрилхэ юм. Энэ үдэрые баһа «Зарга шүүбэриин үдэр» гэжэ нэрлэдэг.

Елисей

– Христосой түрэхэһөө 800 жэлэй урда тээ ажаһууһан Бурханай лүндэншэн. Тэрэ Илия лүндэншэдэ туһалдаг, наһанһаа нүгшэһэнһөөнь хойшо лүндэншын алба гүйсэдхэжэ байгаа.

Иеремия

– Христосой түрэхэһөө 500–600 жэлэй урда тээ ажамидарһан лүндэншэн.

Илия

– дүтэлүүлжэ хэлэбэл, Христосой түрэхэһөө хойшо 800-аад онуудта ажамидарһан лүндэншэн. Израилиие зонхилһон Ахав хаанай, тэрэнэй Иезавель һамганай онгонуудта мүргэхэдэ, Илия лүндэншэ тэдээндэ Бурханай үгэ хэлэдэг һэн. «Бурханай табисууртын газар дэлхэйдэ ерэхые Илия бэлдэжэ үгэхэ» гэжэ Малах лүндэншын хэлэһые иудейнүүд мэдэжэ байгаа.

Иона

– Бурханай лүндэншэн.

Иосиф

– Яковай арбан хоёр хүбүүдэй нэгэн. Аханарынь тэрэниие барлаг болгон Египет руу худалдаһан байгаа. Египедэй хаан тэрэниие хаан оронойнгоо захирагшаар табяа бэлэй.

Ирод

– 1) Агууехэ Ирод: Христосой түрэхэһөө урда 37 онһоо эхилэн Христосой түрэхын 4 он болотор бүхы Палестиные захиржа байһан иудейн хаан. Эгээл тэрэнэй захиралтын үедэ Иисус Христос түрөө юм. 2) Ирод Антипа, Агууехэ Иродэй хүбүүн: Христосой түрэхын 4 онһоо 39 он болотор Галилей можын захирагша байһан. 3) 1-дэхи Ирод Агриппа, Агууехэ Иродэй аша хүбүүн. Тэрэ Христосой түрэхын 41 онһоо 44 он болотор Палестиные захирдаг, христос шажантаниие гайтайгаар мүрдэдэг һэн. (Элшэнэрэй бүтээһэн хэрэгүүд)

Исаак

– багсаабал, Христосой түрэхэһөө 1900-аад жэлэй урда тээ түрөө. Абраһам Сара хоёрой хүбүүн.

Исайя

– Христосой түрэхэһөө 700-аад жэлэй урда тээ Иерусалимда ажаһууһан лүндэншэн.

Иссоп

– иудейнүүдэй шажанай ёһололдо хэрэглэдэг ургамал. Тэрэнэй набшаһа гү, али һалааень санаартан шэнгэн юумэн соо (жэшээлбэл, тахил болгон үргэгдэһэн амитанай шуһан соо) дүрөөд, хүниие гү, али үгы һаа юумэ Бурханай урда тээ сэбэрлэхын тула тэрээгээр сасадаг байгаа.

Левий

– Яковай арбан хоёр хүбүүдэй нэгэн. Бурханай захиралтаар гансал Левиин обогой Аароной үри һадаһад Һүмэдэ санаартын алба гүйсэдхэхэ ёһотой байгаа. Энэ обогой ондоо угсаатан санаартанай туһалагшадай алба хэжэ байгаа.

Левит

– Левиин обогой хүн. Энэ обог Һүмэдэ санаартанай туһалагшадай алба хэхээр шэлэгдэжэ абтаһан байгаа.

Лот

– Абраһамай дүүгэй хүбүүн. Зальхай забхай ябадалаар суурхаһан Содом хото усадхахын урда тээ Бурхан Лотые гэр бүлэтэйнь хото-һоо гаргажа абараа юм.

Лүндэншэн

– Бурханай шэлэжэ абаһан хүн. Лүндэншэн Бурханһаа дуулаһан үгэнүүдые хүнүүдтэ хүргэхэ, айладхаха үүргэтэй байгаа.

Мелхиседек

– Салимай хаан, санаартан. Абраһамай тэрээндэ байлдаанда олзолһон юумэнүүдэйнгээ арбанай нэгэ хубиие үгэхэдэ, Мелхиседек Абраһамые үреэлэй һайнаар үреэгээ һэн. Мелхиседек тухай Табан ном соо, Ажабайдалай ном соо 14:17–20 шүлэгүүдтэ бэшээтэй байдаг.

Моисей

– Израилиин агууехэ лүндэншэн. Израилиин арадые Бурханай Египедһээ гаргажа байхада, мүн тэрэнэй удаа еврейнүүдэй сул губяар тэнэжэ байхада, Моисей израильшуудые хүтэлжэ ябаа. Еврейнүүдэй сахижа байха ёһотой Хуулиие Бурхан Моисейгээр дамжуулан үгөө. Энэ Хуули (Моисейн ном гэхэ гү, али үгы һаа Моисейн Хуули гэгдэдэг) Библиин түрүүшын табан ном соо үгтэнэ.

Нангин Һүлдэ

– Бурханай Һүлдэ, тиимэһээл тэрэ Бурханай шэнжэ шанартай юм. Шэнэ Хэлсээнһээ хаража үзэбэл, Иисус Христосто этигэһэн зон Нангин Һүлдые тогтоожо абана.

Ниневи

– Ассирийн хаан ороной ниислэл хото.

Ной

– Газар дэлхэйе һүнөөн Бурханай уһан галаб эрьюулхын урда тээ Бурханай захиралтаар Ной томо корабль баряад, тэндээ гэр бүлэтэйгөө орожо, үхэлһөө абарагдаһан байгаа.

Нүгэл шэбэл

– Бурханай тогтооһон захяа заабари мэдэрэлтэйгээр, мүн ойлгоношьегүй эбдэлгэ, Бурханай үгэ дуулангүй, Бурханда зүрюу байлга.

Паасха

– Израилиин арадай һайндэр. Бурханай захирһан ёһоор тэдэнэр египедэй богоолшолгоһоо сүлөөтэй болоһоноо тэмдэглэдэг.

Реббека

– Абраһамай Исаак хүбүүнэй һамган, Исав Яков хоёрой эжы.

Рим

– Иисус Христосой газар дэлхэйдэ ажамидарха үедэ энэ томо гэгшын хаан орон олон оронуудые, тэрэнэй тоодо Израилиие мэдэлдээ абаад байгаа. Тэрэнэй ниислэл хотонь баһал Рим гэжэ нэрэтэй һэн.

Саддукей

– голдуу санаартанһаа болон баян зонһоо бүридэһэн бүлгэмэй гэшүүн. Саддукейнэр иудей арадай ёһо гурим баримталдаг һэн. Фарисейнүүдһээ ямар илгаатай байнаб гэбэл, тэдэнэр үхэлһөө амидырха ушарта этигэдэггүй, гансал Моисейн Табан номые Бурханай үгэ гэжэ тоолодог байгаа.

Самуил

– Израилиин һүүлшын агууехэ зарга шүүгшэ (Христосой түрэхэһөө урда 1130 онуудта ажаһуугаа). Самуил лүндэншэнһөө хойшо Израильда хаанууд захирдаг болоо. Самуил болбол Саул Давид хоёрые хаан шэрээдэ һуухадань тоһоор түрхеэ юм.

Санаартан

– Һүмэдэ алба хэдэг хүн. Бурханда тахил тахихань санаартын гол үүргэ байгаа. Тэрээнһээ гадна санаартан шажанай бусад албануудые гүйсэдхэдэг һэн. Бурханай захиһан ёһоор Израильда гансал Аароной обогой зон санаартын алба гүйсэдхэдэг бэлэй.

Сара

– Абраһамай һамган, Исаагай эхэнь.

Сатана

– Шолмос гэжэ үгэ хара.

Соломон

– Давидай хүбүүн, Давидһаа хойшо Израилиин хаан (Христосой түрэхэһөө урда 961–922 онуудта захираа). Соломоной захиржа байха үедэ Израилиин улас ехэл мандажа байгаа. Соломон Иерусалимда хамагай түрүүшын Һүмэ баряа һэн.

Суббото

– иудейнүүдэй Бурханда зорюулһан амаралтын үдэр. Энэ үдэр ажал хэхэнь хорюултай байгаа.

Табидахи үдэрэй һайндэр

– Паасхын һайндэрэй үнгэрһэнһөө хойшо иудейнүүдэй табидахи үдэртэнь тэмдэглэдэг ургаса хадалгын түгэсхэлэй һайндэр.

Тахилай шэрээ

– амитадые тахил болгон үргэхын тула шулуу, шабар ба түмэрөөр бүтээгдэһэн үндэр газар. Моисейн үе сагһаа эхилэн, тахилай шэрээ гансал Майхан соо, һүүлдэнь гансал Һүмэ соо байгаа. Тахил үргэхэ алба гансал санаартад гүйсэдхэхэ ёһотой байгаа.

Тоһоор түрхихэ

– тусхай албан тушаалда табигдаһанай бэлгэ тэмдэг болгон хүнэй толгой хангалтай тоһоор түрхидэг, үгы һаа дэрэнь адхадаг һэн. Иимэ ёһолол хаанай, санаартанай, заримдаа лүндэншын албан тушаалда хүртэһэн ушарта үнгэргэдэг байгаа.

Үргэл үргэхэ, тахил тахиха

– израильшууд үйлэдэһэн нүгэл шэбэлээ арилгахын тула амитадые тахил болгон үргэдэг, мүн Бурханиие магтан алдаршуулхын тула баяр баясхалангай үргэлнүүдые үргэдэг һэн. Жэшээнь, тахил болгон тугал, хони, тэхэ ямаануудые, мүн гулабхаа, гурил, хилээмэ үргэдэг ёһо бии бэлэй. Тахил тахилгын дүримүүд «Табан ном» соо үгтэнэ. Шэнэ Хэлсээнһээ хаража үзэбэл, хүн түрэлхитэнэй бүхы нүгэл шэбэлые хүлисүүлхэ аргатай Бурханай үргэһэн ори ганса тахилынь Иисус Христос болоно.

Уһан арюудхалга

– Шэнэ Хэлсээндэ хоёр янзын уһан арюудхалга тухай хэлэгдэнэ.

Иоанн лүндэншын уһан арюудхалга

– нүгэл шэбэлнүүдээ мэдэрэн, дахин нүгэл шэбэл үйлэдэхэгүй, өөрыгөө Бурханда зорюулха шиидхэбэри гаргаха гэһэн удхатай. Һайн Мэдээсэлнүүд соо эгээл тиимэ уһан арюудхалганууд тухай хэлэгдэнэ. (Мат. 3:1–6) Иисус Христосой амидырһан хойно уһан арюудхалга бүри гүнзэгы, дэлгэрэнгы удхатай болоо: Христосой үхөөд амидырһандал адли тэрэ ёһолол уһаар арюудхуулһан хүнэй үхэһэн, тиигээд Иисусай түлөө ажамидархын тула үхэлһөө амидырһыень тэмдэглэдэг болоо.

Фарисей

– эртэ урдын сагта еврей шажанай бүлгэмэй хүн. Фарисейнүүд Моисейн Хуули, мүн хойшодоо тэрэ хуулида нэмэгдэһэн ёһо гуримуудые хатуугаар баримталдаг байгаа.

Христос шажантан

– Бурханда һүзэглэгшэ; Иисус Христосой ашаар нүгэл шэбэлнүүдээ хүлисүүлһэн, Бурханай абаралда хүртэһэн хүн; Бурханай табисуурта Христосые дахагша.

Хүн түрэлхитэнэй Хүбүүн

– тиигэжэ Һайн Мэдээсэл соо Иисус Христос өөрыгөө нэрлэнэ. Тиигэжэ тэрэ нэгэ зэргэ хүн шанартай, мүн бурхан шанартай байһанаа гэршэлнэ.

Хуули (Моисейн Хуули)

– Израилиин арадта үгтэһэн Бурханай хуули. Моисейгээр дамжуулан үгтэһэн арбан захяа заабари, али үгы һаа Табан ном, заримдаа Хуушан Хэлсээнэй бүхы номуудые «Хуули» гэжэ тоолодог. Дүрим тогтоолнуудай, захяа заабаринуудай суглуулбариһаа бүридэһэн Хуули болбол арадайнь яажа өөһэдыгөө абажа ябаһайб гэжэ Бурханай хүсэһые, мүн яажа Израилиин арадай ажамидарха ёһотой байһые харуулдаг һэн.

Хуушан Хэлсээн

– олон хүнүүдэй удаан саг соо (мянган жэлэй туршада) бэшэһэн номуудай суглуулбари. Эдэнь хүнүүдэй тогтоожо абаад, удаань саарһан дээрэ буулгажа бэшэһэн Бурханай үгэ болоно.

Хэлсээн (гэрээ)

– Библи соо Бурханай болон хүнүүдэй хоорондо баталагдаһан хэлсээн (гэрээ) гол һуури эзэлнэ. Һүр хүсэтэй Бурхан хүн түрэлхитэндэ туһалхаар гараа һарбайна. Тэрэ өөрөө хүн түрэлхитэнтэй хэлсээ батална. Бурхан болон хүнүүдэй хоорондо баталагдаһан хэлсээнүүдэй нэн шухалнуудынь Хуушан, мүн Шэнэ хэлсээн хоёр болоно. Бурханай Моисейгээр дамжуулан Синай хада дээрэ Израильтай баталһан хэлсээе «Хуушан Хэлсээн» гэжэ нэрлэдэг (Табан ном, Гаралга, Хуулиин дабталга). Бурхан болон хүнүүдэй хоорондо шэнэ хэлсээнэй баталагдаха тухай лүндэншэд уридшалан хэлэдэг һэн. Шэнэ Хэлсээнэй номуудһаа хаража үзэбэл, Шэнэ Хэлсээн Иисус Христосой үхөөд амидырһан ябадал дээрэ һуури татана, тэрэнэй шуһаар баталагдана. (1 Коринф. 11:25; Евр. 7:22; 8:13)

Хэлсээнэй абдар

– модоор хэгдэһэн, алтаар хушагдаһан абдар. Доторынь шулуун хабтагайнууд дээрэ бэшээтэй Бурханай арбан захяа заабаринууд хадаглагдадаг һэн. Энэ абдар Майханай, мүн удаань бодхоогдоһон Һүмын Хамагай Нангин газарта хадаглагдадаг һэн.

Һайн Мэдээсэл

– Израильда Дээдын Эзэнэй үгэһэн найдуулга Иисус Христос соо бүрин дүүргэгдэһэн байна. Бүхы хүн түрэлхитэндэ тэрээгээр дамжан абаралтын зам харуулагдаба, энэнь Бурханһаа хүн бүхэндэ үгтэһэн Һайн Мэдээсэл болоно.

Һүзэглэгшэд

– абаралгада хүртэһэн, Иисус Христосой ашаар нүгэл шэбэлээ хүлисүүлһэн, Бурханда бүрин найдадаг зон.

Һүзэглэгшэдэй бүлгэм

– Шэнэ Хэлсээндэ энэ үгэ хоёр удхатайгаар хэрэглэгдэдэг: 1) Иисус Христосто һүзэглэдэг нэгэ һууринда һуудаг һүзэглэгшэдэй бүлгэм; 2) Бүхы газар дэлхэй даяар ажаһуудаг христос шажантан бүрин хамтадаа.

Һүмэ

– Бурханай өөрынь үгэһэн хэб маягаар баригдаһан тахил тахидаг, мүргэл хэдэг байра. Һүмэ соо тахилай шэрээн байһан газарта гансал санаартан орохо эрхэтэй байгаа. Һүмын хорёо соо оршодог байра хоёр: Нангин Газар ба Хамагай Нангин газар гэжэ нэрлэгдэдэг таһалгануудтай һэн. Хамагай Нангин газарта жэлдээ нэгэл дахин тусхай мүргэл хэхэеэ гансал ахамад санаартан орохо эрхэтэй байгаа. Энэ таһалга Нангин Газарай таһалгаһаа томо гэгшын хүшэгөөр илгаатай байгаа. Иисус Христосой уридшалан хэлэһэн ёһоор Христосой түрэхэһөө хойшо 1-дэхи үедэ римэйхид һүмэ бүрин һандаргаһан байна.

Шолмос

– ада шүдхэрнүүдэй ноён.

Элшэн

– Бурханай һунгаад, хүн зондо ябуулһан элшэн. Иисус Христосой мэдэлээр тэрээндэ эрхэ засаг үгтэнэ. Иисусай арбан хоёр шаби түрүүшын элшэнэр болоно.

Яков

– Исаагай хүбүүн. Тэрэниие баһа «Израиль» гэжэ нэрлэдэг.

Table of Contents

Шэнэ Хэлсээн

Оролто Үгэ

Элшэнэрэй Бүтээһэн Хэрэгүүд

- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
- 8
- 9
- 10
- 11
- 12
- 13
- 14
- 15
- 16
- 17
- 18
- 19
- 20
- 21
- 22
- 23
- 24
- 25
- 26
- 27
- 28

Зарим Үгэнүүдые Тайлбарилһан Толи

- Аарон
- Абарагша
- Абраһам
- Агриппа
- Ада шүдхэр
- Алой
- Бурханай дуунууд (Псалтырь)
- Бурханай табисуурта
- Бурханай хаан орон, Бурханай хаан түрэ
- Бурханай Хурьган
- Бурханай Эльгээмэл
- Бэлгээ отолуулха
- Ваал
- Вавилон
- Валаам
- Гоморро
- Гэршэлгын Майхан, Нангин Майхан
- Давид
- Дээдын Эзэнэй Үдэр
- Елисей
- Иеремия
- Илия
- Иона
- Иосиф
- Ирод
- Исаак
- Исайя
- Иссоп
- Левий
- Левит
- Лот
- Лүндэншэн
- Мелхиседек
- Моисей
- Нангин Һүлдэ
- Ниневи
- Ной
- Нүгэл шэбэл
- Паасха
- Реббека
- Рим
- Саддукей
- Самуил
- Санаартан
- Сара
- Сатана
- Соломон
- Суббото
- Табидахи үдэрэй һайндэр
- Тахилай шэрээ
- Тоһоор түрхихэ
- Үргэл үргэхэ, тахил тахиха
- Уһан арюудхалга
- Иоанн лүндэншын уһан арюудхалга
- Фарисей
- Христос шажантан
- Хүн түрэлхитэнэй Хүбүүн
- Хуули (Моисейн Хуули)
- Хуушан Хэлсээн
- Хэлсээн (гэрээ)
- Хэлсээнэй абдар
- Һайн Мэдээсэл
- Һүзэглэгшэд
- Һүзэглэгшэдэй бүлгэм
- Һүмэ
- Шолмос
- Элшэн
- Яков